Bài phát biểu về tương lai của quy định tiền điện tử: giữa giám sát và quyền riêng tư của công dân

Chủ tịch SEC Paul S. Atkins đã phát biểu tại bàn tròn về cân bằng giữa quyền riêng tư trong hệ sinh thái tiền điện tử và các yêu cầu về quy định. Lời nói của ông nhấn mạnh một nghịch lý cơ bản mà các cơ quan giám sát hiện đại phải đối mặt: làm thế nào để chống lại các mối đe dọa đối với an ninh tài chính một cách hiệu quả mà không vượt quá giới hạn tự do cá nhân.

Tiền điện tử như một công cụ giám sát quy mô lớn tiềm năng

Công nghệ blockchain mang theo một nghịch lý. Một mặt, các sổ cái công khai về giao dịch có thể cung cấp tính minh bạch chưa từng có cho mục đích quy định. Các công ty chuyên phân tích chuỗi khối kết hợp hiệu quả hoạt động on-chain với danh tính off-chain, tạo ra các cơ hội cho các cơ quan thực thi pháp luật.

Tuy nhiên, Atkins cảnh báo về một con đường nguy hiểm. Nếu các nhà quản lý chấp nhận mô hình trong đó mỗi ví sẽ được coi như một nhà môi giới, mỗi phần mềm như một nền tảng giao dịch, và mọi giao dịch đều phải báo cáo cho chính quyền, hệ sinh thái tiền điện tử có thể biến thành “kiến trúc giám sát tài chính mạnh nhất trong lịch sử”. Kịch bản này sẽ biến ngành thành một tòa nhà gọi là panoptikon – một hệ thống trong đó mọi hành động tài chính đều bị theo dõi.

Khung quy định truyền thống trong kỷ nguyên số

Trong lịch sử, các cơ quan quy định như SEC đã tạo ra các công cụ nhằm bảo vệ nhà đầu tư: Consolidated Audit Trail (CAT), các kho dữ liệu swap, các mẫu đơn PF. Những công cụ này được biện minh bởi nhu cầu chống gian lận và duy trì sự ổn định của thị trường. Tuy nhiên, như chủ tịch lưu ý, sự ham muốn của các cơ quan liên bang trong việc thu thập dữ liệu ngày càng mở rộng phạm vi của các công cụ này vượt ra ngoài mục đích ban đầu.

Trong thời đại giấy tờ và các quy trình thủ công, có những giới hạn tự nhiên về lượng dữ liệu mà các tổ chức tài chính có thể thu thập. Khoảng cách địa lý và các trì hoãn thủ tục tạo ra một lớp bảo vệ quyền riêng tư tự nhiên. Thời đại kỹ thuật số đã loại bỏ các rào cản vật lý này, do đó, cuộc thảo luận về tiền điện tử và các công nghệ bảo vệ quyền riêng tư trở nên đặc biệt quan trọng.

Tự do tài chính và an ninh quốc gia

Chủ tịch nhấn mạnh rằng truyền thống Mỹ dựa trên một mâu thuẫn cơ bản: công dân nên có quyền quản lý các vấn đề tài chính của mình mà không cần sự giám sát của chính phủ, đồng thời chính phủ có nghĩa vụ bảo vệ an ninh quốc gia thông qua Đạo luật Bí mật Ngân hàng và các công cụ tương tự.

Chính quyền hiện tại nhấn mạnh sự cần thiết của việc trao quyền cho công dân, cho phép họ tự quản lý tài sản của mình, kể cả trong lĩnh vực tiền điện tử. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi phải suy nghĩ về mức độ giám sát nào là đủ và cần thiết.

Các giải pháp công nghệ cho vấn đề quyền riêng tư

Dù gặp phải những thách thức, công nghệ vẫn cung cấp các giải pháp mà thế giới analog chưa từng có. Bằng chứng không biết gì (zero-knowledge proofs), tiết lộ chọn lọc thông tin và các dự án ví giúp người dùng chứng minh sự tuân thủ quy định mà không cần tiết lộ toàn bộ hồ sơ tài chính hay dữ liệu cá nhân chi tiết.

Có thể hình thành mô hình trong đó các nền tảng được quy định xác nhận rằng người dùng của họ đã qua xác minh, mà không cần lưu trữ vĩnh viễn chi tiết của từng giao dịch, thanh toán hay quyên góp. Các công cụ này cũng có thể hỗ trợ quá trình chuyển đổi mượt mà từ các thị trường truyền thống sang hạ tầng blockchain.

Minh bạch và hiệu quả của thị trường

Tính minh bạch vốn có của các blockchain công khai tạo ra những thách thức mới cho hoạt động của thị trường. Các tổ chức tài chính truyền thống xây dựng vị thế, thử nghiệm chiến lược và cung cấp thanh khoản mà không cần tiết lộ ngay lập tức các hoạt động đó cho đối thủ cạnh tranh. Nếu mọi lệnh, giao dịch bảo hiểm và điều chỉnh danh mục đều hiển thị theo thời gian thực, có thể xuất hiện các hiện tượng như frontrunning hay “hiệu ứng bầy đàn”, làm giảm khả năng quản lý rủi ro. Sự giảm hấp dẫn của hoạt động market making và underwriting có thể làm giảm tính thanh khoản của thị trường.

Con đường phía trước: cân bằng giữa an ninh và tự do

Atkins tin rằng có một con đường để hòa giải lợi ích của chính phủ trong việc chống lại các mối đe dọa đối với an ninh quốc gia với lợi ích của công dân trong việc duy trì quyền riêng tư. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi những thay đổi sâu sắc trong tư duy của các nhà quy định. Họ cần chủ yếu bảo vệ công dân khỏi giám sát quy mô lớn, đồng thời cho phép chính phủ thực hiện các chức năng quan trọng của mình.

Lấy cảm hứng từ Friedrich von Hayek và cuốn sách “Sự kiêu ngạo gây hại”, chủ tịch phê phán quan niệm rằng việc thu thập ngày càng nhiều dữ liệu bởi các nhóm chuyên gia dẫn đến các quyết định tốt hơn. Thực tiễn cho thấy điều ngược lại – càng nhiều thông tin, các quyết định càng khó khăn và kém hiệu quả hơn.

Những bài học cho tương lai của tiền điện tử

Bài phát biểu là một ví dụ cho các nhà quy định trên toàn thế giới về việc tương lai của ngành tiền điện tử phụ thuộc vào khả năng tìm ra sự cân bằng. Công nghệ có thể trở thành công cụ kiểm soát quy mô lớn hoặc nền tảng cho tự do tài chính – tất cả đều phụ thuộc vào các quyết định ngày hôm nay của các cơ quan giám sát và các nhà hoạch định chính sách.

Cuộc thảo luận về giới hạn quyền riêng tư và quy định blockchain trở thành một vấn đề then chốt cho hình dạng tương lai của hệ sinh thái tài chính.