Cược Nuôi Côn Trùng $600M Không Thể Vượt Qua Thực Tế Thị Trường: Bên Trong Sự Sụp Đổ của Ÿnsect

Khi Ÿnsect công bố việc mua lại Protifarm vào năm 2021, thông điệp đã mâu thuẫn. CEO Antoine Hubert thừa nhận rằng các ứng dụng thực phẩm cho con người sẽ vẫn còn “hạn chế trong nhiều năm,” chiếm khoảng 10-15% doanh thu. Tuy nhiên, công ty lại đổ vốn vào thị trường phụ này trong khi đồng thời gặp khó khăn với hoạt động kinh doanh cốt lõi. Sự nhầm lẫn chiến lược này không xảy ra trong một đêm—nó là biểu hiện của một vấn đề sâu xa hơn, cuối cùng sẽ dẫn đến thanh lý pháp lý.

Cạm Bẫy Doanh Thu: Tại sao $600M Không thể duy trì hoạt động kinh doanh

Các con số kể câu chuyện thực sự. Doanh thu của Ÿnsect từ thực thể chính đạt đỉnh ở mức €17.8 triệu ($21 triệu) vào năm 2021—một con số được cho là đã bao gồm các chuyển khoản nội bộ bị thổi phồng giữa các công ty con. Đến năm 2023, lỗ ròng tích lũy đã lên tới €79.7 triệu ($94 triệu). Phép tính thật tàn nhẫn: công ty đã huy động hơn $600 triệu từ các nhà đầu tư tác động như Astanor Ventures và ngân hàng đầu tư công của Pháp Bpifrance, nhưng không thể tạo ra tăng trưởng doanh thu bền vững theo quy mô.

Điều này đặt ra một câu hỏi khó chịu: làm thế nào một startup có thể tiêu hết $600 triệu mà không thiết lập được các đơn vị kinh tế cơ bản? Câu trả lời nằm ở sự va chạm giữa tầm nhìn của nhà đầu tư và thực tế thị trường.

Thuyết trình về Bền vững vs. Thị trường Hàng hóa

Luận điểm ban đầu của Ÿnsect rất hấp dẫn các nhà đầu tư tập trung vào tác động xã hội: protein côn trùng cung cấp một giải pháp tuần hoàn thay thế cho cá và đậu nành tiêu thụ nhiều tài nguyên. Thuyết trình có vẻ hợp lý. Nhưng thức ăn chăn nuôi động vật hoạt động như một thị trường hàng hóa thuần túy, nơi giá cả chi phối tất cả các yếu tố khác—bao gồm cả các khoản phụ phí về bền vững.

Trong lý thuyết, côn trùng có thể được nuôi bằng thức ăn thải bỏ dự định đổ vào bãi rác, tạo ra tính tuần hoàn thực sự. Trong thực tế, sản xuất quy mô nhà máy dựa vào các phụ phẩm ngũ cốc đã có sẵn như thức ăn cho động vật. Điều này có nghĩa là protein côn trùng chỉ đơn giản là thêm một bước sản xuất đắt tiền mà không có lợi thế cạnh tranh. Đối với biên lợi nhuận thức ăn chăn nuôi, các đơn vị kinh tế chưa bao giờ khả thi.

Sai lầm Tốn Kém Vốn: Ÿnfarm

Sai lầm nghiêm trọng không phải là nhầm lẫn chiến lược—mà là thời điểm xây dựng hạ tầng. Ÿnsect đã cam kết hàng trăm triệu để xây dựng Ÿnfarm, một “nhà máy khổng lồ” ở miền Bắc Pháp được gọi là " trang trại côn trùng đắt nhất thế giới." Cơ sở này được xây dựng quy mô trước khi công ty xác nhận mô hình kinh doanh hoặc xác định phân khúc thị trường nào có thể thực sự thúc đẩy lợi nhuận.

Đây là nơi các yếu tố gây ra vấn đề: phức tạp vận hành ở quy mô lớn. Quản lý sản xuất côn trùng trên hàng trăm triệu euro đầu tư vào cơ sở đòi hỏi sự thực thi hoàn hảo và nhu cầu đã được xác nhận. Ÿnsect không có cả hai.

Sự Chuyển Hướng Quá Muộn

Đến năm 2023, Ÿnsect nhận ra rằng thức ăn thú cưng đại diện cho một mô hình kinh tế hoàn toàn khác—ít bị ảnh hưởng bởi giá cả, biên lợi nhuận cao hơn, và nhu cầu thực sự về các protein thay thế. CEO Hubert rõ ràng nói: “Trong một môi trường có lạm phát về năng lượng và nguyên liệu thô, chúng tôi không thể dành quá nhiều nguồn lực cho các thị trường ít sinh lợi nhất (thức ăn chăn nuôi), trong khi có các thị trường khác có nhu cầu lớn, lợi nhuận tốt và biên lợi nhuận cao hơn.”

Sự chuyển hướng này lẽ ra phải là chiến lược sinh tồn của công ty. Thay vào đó, nó đến sau khi đã cam kết vốn lớn vào một cơ sở dành cho thị trường sai lệch. Ÿnsect đã đóng cửa nhà máy sản xuất Protifarm và cắt giảm nhân sự, nhưng vận hành một nhà máy khổng lồ dành cho thức ăn chăn nuôi hàng hóa trong khi cố gắng chuyển sang thức ăn thú cưng cao cấp không thể giải quyết sự không phù hợp về vốn căn bản.

Tại sao Các Đối Thủ Thắng Thế Khác

Theo báo cáo, đối thủ Innovafeed hoạt động tốt hơn bằng cách bắt đầu với quy mô sản xuất nhỏ hơn và mở rộng dần dần. Phương pháp này cho phép công ty thử nghiệm nhu cầu thị trường trước khi cam kết xây dựng hạ tầng công nghiệp quy mô lớn.

Vấn Đề Lớn Hơn của Châu Âu

Theo Joe Haslam, giáo sư về Phát triển Mở rộng tại IE Business School, sự sụp đổ của Ÿnsect phản ánh một điểm yếu hệ thống của châu Âu: “Ÿnsect thể hiện khoảng cách mở rộng của châu Âu. Chúng ta tài trợ các dự án mơ mộng. Chúng ta thiếu vốn cho các nhà máy. Chúng ta ca ngợi các dự án thử nghiệm. Chúng ta bỏ rơi công nghiệp hóa.” Các mô hình tương tự xuất hiện với Northvolt (nhà sản xuất pin Thụy Điển), Volocopter (taxi bay Đức), và Lilium (công ty taxi bay Đức thất bại).

Mô hình này nhất quán: các nhà đầu tư châu Âu xuất sắc trong việc tài trợ các ý tưởng mang tính tầm nhìn nhưng gặp khó khăn với công việc đòi hỏi vốn lớn và công nghiệp hóa. Việc phân bổ vốn hiếm khi phù hợp với khả năng vận hành hoặc thời gian xác nhận thị trường.

Bài Học Thực Sự

Ÿnsect huy động vốn dựa trên câu chuyện về tính bền vững—và câu chuyện đó đã thu hút $600 triệu từ các nhà đầu tư tác động nghiêm túc. Nhưng việc cấp vốn dựa trên câu chuyện mà không có phản hồi thị trường tạo ra một cái bẫy nguy hiểm. Công ty có thể theo đuổi ba thị trường khác nhau (thực phẩm cho con người, thức ăn chăn nuôi, thức ăn thú cưng) mà không chọn ra một trọng tâm chính. Nó có thể xây dựng nhà máy khổng lồ trước khi xác nhận các đơn vị kinh tế. Nó có thể chuyển hướng sang thức ăn thú cưng chỉ sau khi đã cam kết hàng tỷ đô la vào hạ tầng hàng hóa.

Thất bại này đã thúc đẩy nhà sáng lập Antoine Hubert cùng sáng lập Start Industrie, kêu gọi chính sách hỗ trợ các startup công nghiệp Pháp. Thông điệp rõ ràng: Châu Âu cần nhiều hơn là vốn để xây dựng các công ty công nghệ cao—nó cần sự phù hợp tốt hơn giữa phân bổ vốn, xác nhận thị trường và thời điểm xây dựng hạ tầng. Câu chuyện của Ÿnsect cuối cùng không chỉ về côn trùng mà còn về cách tham vọng công nghiệp, thị trường vốn và thời điểm thực thi có thể va chạm với hậu quả tàn khốc.