2025年 ví Wallet sinh thái: Từ công cụ tiến hóa đến điểm chuyển đổi thành sản phẩm sinh lợi

Hiện tại ví chưa dừng lại — nó đang âm thầm thay đổi

Nhiều người cho rằng năm 2025, lĩnh vực ví đã trưởng thành và tăng trưởng chậm lại, nhưng thực tế đã xảy ra một cuộc cách mạng công nghệ tiềm ẩn trong năm này. Một số nhà cung cấp dịch vụ chính đã gần như đồng thời hoàn thành nâng cấp hạ tầng nền tảng:

• Một nhà cung cấp giải pháp thanh toán đã ra mắt giải pháp tự quản dựa trên công nghệ TEE
• Nền tảng giao dịch spot nổi tiếng đã thực hiện lưu trữ chìa khóa phân mảnh trong môi trường TEE
• Các ví tự quản chính thống lần lượt ra mắt chức năng đăng nhập xã hội, đằng sau là cơ chế lưu trữ an toàn các đoạn chìa khóa mã hóa
• Nhiều sàn giao dịch lớn đã ra mắt chức năng tài khoản thông minh

Dù trong năm này chưa xuất hiện sản phẩm đột phá mới, nhưng các người chơi hiện tại đã trải qua một cuộc biến đổi toàn diện về định vị hệ sinh thái và nền tảng công nghệ. Những thay đổi này bắt nguồn từ sự tiến hóa nhanh chóng của nhu cầu hệ sinh thái phía trên: khi nhiệt huyết của hệ sinh thái BTC và Inscription giảm xuống, ví bắt đầu định vị lại chính mình — từ công cụ lưu trữ tài sản đơn thuần, trở thành cổng vào các lĩnh vực mới như hợp đồng vĩnh viễn(Perps), token hóa tài sản thực(RWA), CeDeFi,…

Năm giai đoạn nhìn về quá trình tiến hóa của ví

Từ chuỗi đơn sang đa chuỗi: con đường tất yếu của ví

Thời kỳ đầu (2009-2017), ví có độ phức tạp cực cao, thậm chí cần chạy node cục bộ. Giai đoạn thực sự khả dụng bắt đầu từ 2017 — tự quản trở thành lựa chọn hàng đầu, vì logic nền tảng của thế giới phi tập trung chính là “tin tưởng mặc định không tin tưởng”. Các sản phẩm ví chính thống đã xây dựng nhận thức của người dùng trong giai đoạn này.

Trong giai đoạn 2017-2022, các chuỗi công cộng và L2 tăng trưởng bùng nổ, nhưng phần lớn vẫn dựa trên kiến trúc EVM tương thích. Một công cụ chung đủ để đáp ứng nhu cầu, vị trí cốt lõi của ví là “công cụ dễ dùng”. An toàn, tiện lợi, ổn định là yêu cầu bắt buộc, nhưng không gian thị trường có hạn.

Đến 2023-2025, tình hình hoàn toàn thay đổi. Các chuỗi công cộng phi đồng nhất như Solana, Aptos, BTC Inscriptions đã hoàn toàn thay đổi cục diện người dùng. Các VC trong logic tài trợ “giao thức dày, ứng dụng mỏng” thu về rất ít, nhưng cấu trúc thị trường thực sự đang được định hình lại.

Điểm cạnh tranh của thời đại đa chuỗi

Đối mặt với phân mảnh đa chuỗi, ngay cả ví lâu đời cũng buộc phải chuyển đổi, bắt đầu hỗ trợ đa chuỗi. Chỉ số quan trọng trở thành: hỗ trợ bao nhiêu chuỗi, giao dịch bắt đầu từ đâu. Điều này có nghĩa là phía backend đã làm rất nhiều việc, client chỉ chịu trách nhiệm xác thực chữ ký. Đối với người dùng, điều này quyết định họ có cần tự tìm RPC node hay không.

Khả năng tương thích đa chuỗi đã trở thành tiêu chuẩn ngành. Giữ vững mô hình chuỗi đơn nhanh chóng trở nên không khả thi — các điểm nóng của hệ sinh thái liên tục di chuyển, ai bị khóa trong một chuỗi sẽ mất cơ hội. Các sản phẩm từng tập trung vào hệ sinh thái đơn lẻ giờ đây đang gặp khó khăn.

Khi công cụ đủ dễ dùng, cạnh tranh chuyển sang tầng ứng dụng

Sau khi các công cụ nền tảng trưởng thành, người dùng bắt đầu nhận thức được giá trị thương mại của ví. Chủ sở hữu thực sự của tài sản không chỉ lưu trữ mà còn chủ động quản lý — tìm kiếm cơ hội sinh lời, chọn đối tác giao dịch phù hợp. Các aggregator DEX và cầu nối đa chuỗi trở thành điểm cạnh tranh.

Nhưng DEX chỉ mới bắt đầu. Các loại lợi nhuận đang mở rộng: token hóa tài sản thực(RWA), giao dịch hợp đồng vĩnh viễn, thị trường dự đoán (dự kiến sẽ hot trong nửa cuối năm vì World Cup 2026). Lợi nhuận trên chuỗi vượt xa tài chính truyền thống — ETH staking khoảng 4% APY, staking Solana cộng MEV có thể đạt 8% APY, các chiến lược khai thác thanh khoản táo bạo hơn còn mang lại lợi nhuận cao hơn. Đây chính là dấu hiệu lợi nhuận mà người dùng ví quan tâm(dấu hiệu lợi nhuận).

Cập nhật nền tảng công nghệ năm 2025: Tại sao cần thay đổi kiến trúc lưu trữ

Việc thực hiện các nhu cầu thương mại nêu trên đòi hỏi nền tảng công nghệ mới. Giao dịch tự động liên quan đến cân bằng lại động, lệnh điều kiện, đầu tư định kỳ, cắt lỗ và các chức năng cao cấp khác — những thứ này khó thực hiện trong kiến trúc hoàn toàn tự quản.

Vấn đề then chốt xuất hiện: “An toàn tối đa” và “Lợi nhuận tối đa” có thể cùng đạt được không? Câu trả lời là có, vì thị trường có các nhu cầu khác nhau. Thời đại Bot Telegram, nhiều người dùng sẵn sàng giao nộp private key để tự động giao dịch — mô hình rủi ro cao nhưng lợi nhuận cao. Các nhà cung cấp dịch vụ lớn cần bảo vệ uy tín thương hiệu, không thể làm như vậy.

Có cách nào vừa bảo vệ an toàn chìa khóa, vừa tự động thực hiện giao dịch, lại đảm bảo dịch vụ không biến mất? Có chứ. Đây chính là bước đột phá công nghệ năm nay.

Công nghệ TEE và cách nó định hình lại độ an toàn của ví

TEE(Trusted Execution Environment) là môi trường đặc biệt trong đó bộ nhớ và quá trình thực thi của máy chủ không bị ai (kể cả chủ sở hữu máy chủ hoặc nhà cung cấp đám mây) đọc hoặc sửa đổi. Sau khi chương trình chạy, sẽ phát hành tệp xác thực(Attestation), đối tác có thể xác minh mã có khớp với mã nguồn công khai hay không. Chỉ khi mã khớp mới có thể tin tưởng.

Ngành đã ứng dụng rộng rãi: cầu nối liên chuỗi của Avalanche chạy trên SGX; 40% các block của mạng chính Ethereum do các nhà xây dựng dựa trên TEE tạo ra; các sàn lớn đã triển khai TEE để ký xác thực ví nóng/lạnh nhằm đáp ứng quy định pháp lý năm 2025.

Tuy nhiên, TEE cũng có khó khăn: hiệu suất thấp(có thể chi tiền để giải quyết), rủi ro mất dữ liệu(, mất điện bộ nhớ), nâng cấp phức tạp.

So sánh các方案 TEE của các nhà cung cấp dịch vụ

Một nhà cung cấp giải pháp thanh toán sử dụng phiên bản tập trung nhất: TEE chỉ dùng để tạo khóa và ký giao dịch, sau khi người dùng cấp phép, backend hoàn tất. Nhược điểm là không thể xác minh backend có thêm lệnh hay không, nhưng có thể kiểm tra trên chuỗi. Ưu điểm là bảo vệ danh tiếng — nếu khóa bị lộ sẽ bị ghi lại, loại trừ khả năng gian lận của người dùng, rủi ro duy nhất là nhà cung cấp dịch vụ lạm dụng.

Một nền tảng giao dịch spot khác cũng dùng phương án tương tự, sử dụng địa chỉ giao dịch không tốn phí gas.

Giải pháp phục hồi xã hội: thỏa hiệp tự quản

Các ví tự quản chính thống có cách làm khác nhau nhưng logic cốt lõi giống nhau. Một sản phẩm dùng cơ chế TOPRF: người dùng tạo private key mã hóa TOPRF qua email và mật khẩu, có thể sao lưu; sau đó chia nhỏ bằng SSS(Shamir) và phân phát. Nhà cung cấp xác thực xã hội nhận dữ liệu mã hóa, nhưng giải mã đầy đủ vẫn cần mật khẩu của người dùng. Rủi ro là: mật khẩu yếu + email bị hack vẫn có vấn đề, và quên mật khẩu không thể khôi phục.

Một sản phẩm khác cấu trúc phức tạp hơn: chìa khóa chia thành hai phần, một phần do mạng lưới bên thứ ba lưu trữ, phục hồi cần đăng nhập xã hội + PIN(4 chữ số). Chỉ cần email chưa bị hack và nhớ PIN, phục hồi là chuyện nhỏ. Trong trường hợp cực đoan, hai bên hợp tác mới có thể giải mã, nhưng ít nhất chi phí tấn công tăng lên. Mạng lưới bên thứ ba tự nó do nhiều người xác thực duy trì, độ an toàn phân tán.

Triển vọng năm 2025 và sau này

Năm này đối với ví là “nước chảy thầm lặng” — tưởng chừng im lặng, thực ra biến đổi lớn. Các công cụ đa chuỗi đủ tiện lợi đã không còn là lợi thế cạnh tranh. Hệ sinh thái cần ví hỗ trợ nhiều ứng dụng hơn, và thị trường ứng dụng đột nhiên bùng nổ trong năm nay: giao dịch vĩnh viễn, tài sản thực, thị trường dự đoán, thanh toán — tất cả đều sôi động.

Thị trường từ các xu hướng Meme(trạng thái giao dịch lớn, nhưng thực chất là cùng một nhóm người chơi, tăng trưởng hạn chế)chuyển sang DEX đa dạng nhu cầu. Cùng với sự hỗ trợ của các hệ thống lưu trữ mới như TEE, sự uy tín của các sàn lớn như một bảo chứng, nền tảng thị trường đã trưởng thành.

Sự trỗi dậy của giao dịch AI có nghĩa là ví không còn chỉ phục vụ con người, mà còn phục vụ các AI thông minh. Giai đoạn tiếp theo sẽ xuất hiện nhiều ứng dụng bùng nổ hơn.

Các sản phẩm lợi nhuận — vừa có thể nhận APY trên chuỗi vừa giữ quyền tự chủ của CeDeFi(Chế độ địa chỉ độc lập)— sẽ trở thành lựa chọn hàng đầu của nhiều người dùng CEX. Đây chính là dấu hiệu lợi nhuận mà người dùng ví quan tâm(dấu hiệu lợi nhuận), sẽ thu hút dòng người dùng từ các sàn truyền thống.

Ngoài ra, Passkey cũng đạt tiến bộ trong lĩnh vực mật mã học. Ethereum và Solana đang dần tích hợp hỗ trợ đường cong R1(hỗ trợ thiết bị), ví dựa trên Passkey là một hướng đi khác. Mặc dù khôi phục và đồng bộ giữa các thiết bị vẫn còn khó khăn, ứng dụng tạm thời chưa nhiều, nhưng bất kỳ sản phẩm nào giúp đơn giản hóa nhu cầu giao dịch tần suất cao cuối cùng cũng sẽ tìm được vị trí của mình.