Hyperliquid trong ống kính: khi kiểm toán kỹ thuật biến thành cuộc chiến thị trường Perp

Vào giữa tháng 12, blog.can.ac đã đăng một bài viết về cân đối tài chính có tựa đề “Reverse Engineering Hyperliquid", phân tích chi tiết giao thức phái sinh. Chín cáo buộc, từ “không thanh khoản" đến “chế độ thần thánh", đã khiến toàn bộ ngành DeFi dấy lên làn sóng nghi ngờ. Nhưng liệu đây có phải là khủng hoảng thực sự hay chỉ là cuộc tấn công cạnh tranh?

Câu chuyện kịch tính với 362 triệu đô la – hoặc thiếu nó

Cáo buộc đầu tiên và nghiêm trọng nhất nghe như một câu chuyện trong sách giáo khoa về thảm họa crypto: tài sản người dùng trong Hyperliquid thiếu hụt 362 triệu đô la so với dự trữ on-chain. Thực tế thì câu chuyện còn đơn giản hơn nhiều.

Vấn đề nằm ở kiến trúc chuyển đổi của nền tảng từ AppChain sang L1 độc lập. Người cáo buộc chỉ nhìn vào số dư USDC của cầu nối trên Arbitrum – bỏ qua hoàn toàn các tài sản bản địa đã được di chuyển sang HyperEVM.

Toàn cảnh như sau:

• Cầu Arbitrum: 3,989 tỷ USDC
• HyperEVM (native): 362 triệu USDC
• Hợp đồng HyperEVM: 59 triệu USDC
• Tổng cộng: 4,351 tỷ USDC ≈ tổng số dư của người dùng

Những “tiền biến mất” thực chất chỉ là dòng chảy giữa các sổ sách – kết quả của việc nâng cấp hạ tầng. Mọi người có thể kiểm tra trực tiếp trên chuỗi. Đây vẫn là trung tâm hóa, nhưng không còn là lừa đảo.

Những vấn đề đã được thừa nhận và những vấn đề còn ẩn

Đội ngũ Hyperliquid đã đưa ra phản hồi toàn diện. Một số điểm đã được giải quyết, một số được thừa nhận kèm giải thích, vài điểm còn nằm trong bóng tối.

Đã làm rõ và đóng lại

“CoreWriter” – chế độ thần thánh: Người cáo buộc cho rằng nó cho phép in tiền từ không khí. Thực tế: đó chỉ là giao diện tương tác L1 với HyperEVM (staking, các hoạt động hệ thống) với quyền hạn hạn chế. Không thể chiếm đoạt tài sản của người dùng.

Lỗ hổng 362 triệu: Như đã giải thích ở trên – chỉ là hiểu lầm do kiến trúc phân tán.

Giao thức cho vay (HIP-1): Tài liệu công khai. Chức năng spot/lending hoạt động rõ ràng, không bí mật.

Thừa nhận, nhưng có bối cảnh

Mã testnet trong mã mainnet: Một phần mã nhị phân chứa chức năng chỉnh sửa khối lượng giao dịch (TestnetSetYesterdayUserVlm). Đã thừa nhận tồn tại, giải thích – đó là phần còn lại của testnet. Trên mainnet, đường dẫn này được cách ly vật lý và chưa từng được kích hoạt.

Chỉ 8 địa chỉ broadcast: Đã thừa nhận. Lý do – là cơ chế bảo vệ chống MEV (maximum extractable value) và front-running. Đã hứa sẽ phân tán trong tương lai.

Chuyển đổi toàn bộ mạng mà không thể hoàn tác: Có thể. Đây là quy trình tiêu chuẩn khi cập nhật mạng – các validator phải đồng bộ thay đổi phiên bản.

Giá oracle có thể bị ghi đè ngay lập tức: Được giải thích như một cơ chế an toàn trong các tình huống cực đoan. Trong khủng hoảng, các validator-oracle cần tốc độ, thậm chí không cần timelock.

Những điểm tối – những gì Hyperliquid bỏ qua

Hai điểm còn tranh luận của Hyperliquid vẫn còn trong bóng tối:

Các đề xuất quản trị không thể truy vấn (Governance proposals are unqueryable): Người dùng chỉ thấy kết quả bỏ phiếu, nhưng không có nội dung đề xuất lưu trên chuỗi. Đối với nhà đầu tư thông thường, quản trị của Hyperliquid như một hộp đen – bạn có thể thấy kết quả, nhưng không biết quá trình ra quyết định.

Cầu nối thiếu “lối thoát khẩn cấp": Các khoản rút tiền có thể bị kiểm tra vô hạn, người dùng không thể bắt buộc chuyển khoản lên L1 mà không có sự đồng ý của validator. Trong sự cố POPCAT, cầu nối bị khóa. Hyperliquid không phủ nhận điều này.

Cuộc tấn công vào đối thủ – mục tiêu chính của vụ bê bối

Phần quan trọng nhất trong phản hồi chính thức không nhằm vào các cáo buộc, mà hướng tới các đối thủ cạnh tranh. Hyperliquid đã công khai phân tích kiến trúc của Lighter, Aster và các giao thức khác:

Lighter – một sequencer tập trung, logic thực thi và các vòng zero-knowledge không công khai

Aster – một engine matching tập trung, cung cấp giao dịch dark pool chỉ với một sequencer duy nhất và quy trình không thể xác minh

Các giao thức khác – có thể mã nguồn mở, nhưng sequencer vẫn là hộp đen

Ngôn ngữ của Hyperliquid mang sắc thái cứng rắn hơn – mục đích là tranh giành thị phần. Dữ liệu của DefiLlama trong 30 ngày gần nhất cho thấy không có sự cân bằng:

Về khối lượng, Hyperliquid đứng thứ ba, nhưng về Open Interest (tổng các vị thế mở) (Open Interest) lại chiếm lĩnh toàn ngành. Trò chơi của Hyperliquid là một cuộc chiến về câu chuyện: “Dù chúng tôi có 8 địa chỉ broadcast tập trung, toàn bộ trạng thái đều on-chain và có thể kiểm tra – còn các bạn thì không thể cung cấp điều đó”.

Ai đang short HYPE? Câu chuyện của cựu nhân viên

Cộng đồng luôn theo dõi sát sao ai đang bán tháo token HYPE. Đội ngũ Hyperliquid tiết lộ thêm chi tiết: địa chỉ short bắt đầu bằng 0x7ae4 thuộc về một cựu nhân viên bị sa thải đầu năm 2024. Đây là các giao dịch cá nhân của anh ta, không phản ánh hoạt động của đội ngũ.

Nền tảng khẳng định rằng hiện tại, tất cả nhân viên đều phải trải qua các cuộc kiểm tra giao dịch nghiêm ngặt – insider trading bị cấm tuyệt đối. Phản hồi này giảm nhẹ vấn đề từ “chiến dịch có chủ đích của đội ngũ” xuống “quyết định cá nhân của cựu nhân viên”, nhưng vẫn còn bỏ ngỏ câu hỏi về tính minh bạch trong việc mở khóa token cho toàn bộ hệ sinh thái.

Kết luận – tin vào thuật toán, không phải câu chuyện

Câu chuyện này là một hướng dẫn về cách quản lý khủng hoảng trong DeFi ngày nay. Hyperliquid không chỉ dừng lại ở việc phòng thủ – họ còn tấn công, định hình lại các chuẩn mực minh bạch cho đối thủ. Tuy nhiên, việc chứng minh “tiền nằm trên blockchain” mới chỉ là bước đầu.

Thử thách thực sự là phân tán dần 8 địa chỉ broadcast này mà không ảnh hưởng đến hiệu suất và khả năng chống MEV. Chỉ khi đó, Hyperliquid mới thực sự chuyển từ “trung tâm hóa nhưng minh bạch” sang “phi tập trung và có thể xác minh” – đúng như những gì cộng đồng crypto mong muốn.

Với mỗi nhà đầu tư, vụ bê bối này xác nhận quy tắc bất di bất dịch: đừng tin vào câu chuyện, hãy kiểm tra dữ liệu. Trong thời đại của AppChain và các bridge phân tán, việc xác minh số dư hợp đồng truyền thống không còn đủ nữa. Bạn cần nhớ rằng tài sản có thể phân tán qua nhiều sổ sách – và điều đó chưa chắc đã là lừa đảo.