Cuộc cách mạng không thảm họa? Thực sự stablecoin đang làm gì với các ngân hàng

Trong nhiều năm, chúng ta đã nghe những dự đoán mang tính apocalyptic: stablecoin sẽ chiếm lĩnh các khoản gửi tiền, ngân hàng sẽ sụp đổ, hệ thống tài chính sẽ đổ vỡ. Thực tế lại cho thấy mọi thứ còn nhàm chán hơn nhiều – và cũng thú vị hơn nhiều.

Các khoản gửi tiền sẽ không biến mất, vì con người là lười biếng

Khởi đầu là Libra vào năm 2019 – hệ thống tài chính toàn cầu bắt đầu hoảng loạn. Câu hỏi đặt ra là: nếu ai cũng có thể giữ đô la kỹ thuật số trong điện thoại và gửi ngay lập tức, thì tại sao lại phải giữ tiền trong tài khoản thanh toán, vốn không sinh lãi, mất phí và “đóng băng” vào cuối tuần?

Lúc đó, logic dường như không thể bàn cãi. Thời gian trôi qua, dữ liệu thực tế xuất hiện – và hóa ra ngành này đã quá sớm cảm thấy chóng mặt.

Nghiên cứu của giáo sư Will Cong từ Đại học Cornell cho thấy điều bất ngờ: bất chấp sự tăng trưởng lớn về vốn hóa của stablecoin, bằng chứng thực nghiệm hầu như không cho thấy mối liên hệ trực tiếp giữa sự xuất hiện của chúng và dòng chảy rút tiền khỏi các ngân hàng truyền thống.

Tại sao? Vì con người là lười biếng, và hệ thống ngân hàng là một mạng lưới liên kết tuyệt vời.

Vòng lặp giữ chân

Tài khoản thanh toán không phải là một sản phẩm. Đó là hạ tầng. Mọi thứ đều sống ở đó: vay thế chấp, thẻ tín dụng, lương, bảo hiểm. Mọi chuyển giao giá trị ngoài ngân hàng đều trở nên khó khăn – và đó là lý do tiền vẫn còn đó.

Người tiêu dùng không giữ tiết kiệm trong tài khoản thanh toán vì đó là nơi tốt nhất – họ giữ vì đó là nút trung tâm. Chuyển tất cả sang stablecoin? Về lý thuyết thì hay. Nhưng thực tế? Phải làm quen, thay đổi cài đặt, phá vỡ thói quen.

Đây chính là điều giáo sư Cong gọi là “độ dính của tiền gửi” – lực bám dính mạnh đến mức vài phần trăm lãi suất cao hơn cũng chưa đủ để phá vỡ nó.

Những cảnh báo về “chảy máu hàng loạt các khoản gửi tiền” hóa ra chủ yếu là hư cấu – một thứ hư cấu do hoảng loạn bị các bên liên quan kích thích, đã bỏ qua các nguyên tắc cơ bản của kinh tế học.

Cạnh tranh thay đổi quy tắc chơi

Nhưng mọi thứ trở nên thú vị hơn.

Stablecoin không giết chết các ngân hàng. Nhưng chúng sẽ buộc chúng phải hoạt động.

Sự tồn tại của một sự lựa chọn – ngay cả khi ít người sử dụng – đã thay đổi phương trình. Các ngân hàng không thể cứ nghĩ rằng các khoản gửi tiền là “bị khóa”. Họ phải cạnh tranh. Điều này đồng nghĩa với lãi suất cao hơn, hoạt động hiệu quả hơn, ít dựa vào thói quen của khách hàng hơn.

Điều này không làm giảm phần thưởng, mà khiến toàn bộ phần thưởng lớn hơn nhanh hơn.

Theo nghiên cứu, sự có mặt của stablecoin dẫn đến “tăng cường hoạt động tín dụng và mở rộng hoạt động trung gian tài chính, cuối cùng nâng cao phúc lợi của người tiêu dùng”. Các ngân hàng bắt đầu cạnh tranh ở những nơi trước đây họ có thể tự mãn.

Cơ chế rất đơn giản: mối đe dọa rời đi là một động lực mạnh mẽ.

Khung pháp lý cuối cùng cũng xuất hiện

Ngày 18 tháng 7 năm 2025, tổng thống Donald Trump đã ký ban hành đạo luật “GENIUS Act”. Đây không phải là một giấy tờ sơ sài đã chuẩn bị sẵn – mà là khung an ninh cụ thể cho ngành stablecoin.

Yêu cầu: stablecoin phải được đảm bảo hoàn toàn bằng tiền mặt, trái phiếu Mỹ hoặc tiền gửi. Quyền mua lại có thể thực thi. Giới hạn hoạt động nghiêm ngặt.

Những lo ngại về “chảy máu hàng loạt” – tức là làn sóng rút tiền có thể làm mất ổn định dự trữ – là có thật, nhưng không mới. Đây là vấn đề tiêu chuẩn của ngành ngân hàng từ xưa đến nay. Khung pháp lý đã tồn tại. Áp dụng cho công nghệ mới.

Cục Dự trữ Liên bang (Fed) và Văn phòng Thanh tra Ngân hàng (Office of the Comptroller of the Currency) giờ đây sẽ chịu trách nhiệm thực thi. Điều này có nghĩa là: stablecoin sẽ thoát khỏi bóng tối và bước vào hệ thống pháp lý.

Đây là một thay đổi căn bản. Không phải là đổi mới trên những vùng đất bỏ hoang của quy định – mà là thành phần chính thức của hạ tầng tài chính Mỹ.

Giá trị thực sự nằm ở đâu

Tất cả các cuộc thảo luận về “mối đe dọa đối với các khoản gửi tiền” đã che lấp đi một điều quan trọng hơn.

Hệ thống thanh toán xuyên biên giới hiện tại là một trò hề: tiền phải đi qua nhiều trung gian, đôi khi mất vài ngày để hoàn tất. Chi phí cao. Chậm chạp. Với các đối tác ở mọi bước.

Stablecoin cung cấp “giao dịch xác lập tức” – chuyển giao giá trị ngay lập tức mà không có rủi ro đối tác. Một giao dịch on-chain, xong. Thanh khoản mà hệ thống trung gian giữ lại trong nhiều ngày sẽ được giải phóng.

Trong thị trường nội địa, điều này có nghĩa là chi phí thấp hơn cho các nhà bán lẻ và thời gian xử lý nhanh hơn.

Đối với ngành ngân hàng, đây là một cơ hội hiếm có: cải tiến hạ tầng thanh toán, vốn đã dựa vào keo dán và COBOL từ nhiều năm nay.

Đô la cần phải biến đổi

Mỹ phải quyết định: trở thành người dẫn đầu trong cuộc chuyển đổi này hay chỉ đứng nhìn tương lai tài chính được xây dựng ở nơi khác.

Đô la là sản phẩm tài chính phổ biến nhất thế giới – nhưng “đường đi” của nó đã lỗi thời. “GENIUS Act” cung cấp khung pháp lý cạnh tranh cho các tổ chức.

Bằng cách đưa stablecoin vào quy định minh bạch, Mỹ biến rủi ro của ngành ngân hàng bóng tối thành một kế hoạch hiện đại hóa đô la toàn cầu vững chắc. Thay vì chờ đợi những đổi mới không mong muốn từ nước ngoài, họ biến nó thành một phần của hạ tầng quốc gia.

Giống như ngành công nghiệp âm nhạc: dựa vào streaming, chờ đợi sụp đổ, rồi khám phá ra mỏ vàng mới. Các ngân hàng giờ đây đối mặt với quá trình chuyển đổi cuối cùng sẽ cứu họ.

Khi nào họ hiểu rằng họ có thể thu phí dựa trên “tốc độ” chứ không phải dựa trên “trì hoãn”, họ sẽ học cách chấp nhận sự thay đổi.

Stablecoin không thay thế hệ thống truyền thống – chúng sẽ là phần bổ sung, là chất xúc tác buộc hệ thống hoạt động hiệu quả hơn. Mối đe dọa đã được tưởng tượng ra. Cơ hội là có thật.