Quan sát thị trường tiền điện tử trong những năm gần đây, tôi nhận thấy sau mỗi đợt thao túng luôn có thể tìm thấy hai mẫu hình nhân vật điển hình.

**Thứ nhất là tâm lý nhà đầu tư nhỏ lẻ.** Tài khoản không nhiều, hiểu biết sơ sơ về thị trường tài chính, nhưng thời gian nghiên cứu và vốn đầu tư đều rất hạn chế. Chỉ cần Bitcoin hoặc vàng tăng nhẹ một chút, lập tức họ sẽ đăng tải lên mạng xã hội. Kèm theo vài câu "nghĩa lý" tự nghĩ ra, tạo cảm giác rất sinh động. Thú vị là, biểu đồ nến mà nhóm này chia sẻ luôn thiếu một thứ — đó là ảnh chụp vị thế của họ. Họ chính là những người chơi "lúa non", chỉ chưa nhận ra điều đó thôi.

**Thứ hai là những người có tư duy bảo thủ.** Thường sống không dư dả, lâu dài dựa vào bán sức lao động để sống, nên đối với tất cả những điều mới mẻ đều mang tâm lý phản kháng bản năng. Khi Bitcoin tăng giá, họ chỉ nhìn và trong lòng chỉ có một ý nghĩ: Chắc chắn đây là lừa đảo. Nhưng chỉ cần thấy tin tức giảm giá mạnh, ví dụ như thời gian gần đây BTC giảm 10% rồi lên hot search, nhóm này trở thành những người đầu tiên chia sẻ. Họ vội vàng dùng câu "Xem này, tôi đã nói đúng" để chứng minh khả năng nhìn nhận của mình. Nhưng họ không nghĩ tới — từ mức 1-2 vạn USD tăng lên 92.000 USD ngày nay, tăng gấp năm, gấp sáu lần, thỉnh thoảng điều chỉnh 10%, chẳng phải là chuyện quá bình thường sao?

Có một câu nói rất thấm thía: **Hướng đi mà đại chúng hướng tới thường chính là hướng đi gây thua lỗ.** Vì vậy để kiếm tiền, bạn phải đi ngược lại với đám đông. Nhưng vấn đề là, bạn và tôi đều là một phần của đám đông, làm sao có thể nhìn rõ đám đông sẽ đi đâu? Lúc này, truyền thông đại chúng trở thành "chỉ số phản hướng" tốt nhất.

Bạn thì sao? Thuộc nhóm nào trong hai nhóm trên?