Tháng 10 năm 2025 của Bitcoin: khi câu chuyện gặp thực tế trên thị trường crypto

Tháng 10 đã từng được dự đoán là tháng của sự tăng trưởng, “Uptober” huyền thoại mà các nhà đam mê tiền điện tử mong đợi mỗi năm. Thay vào đó, nó đã đi vào lịch sử như một trong những đợt sụp đổ dữ dội nhất của thập kỷ qua. Trong vòng vài tuần, Bitcoin đã trải qua một đợt điều chỉnh tàn khốc: từ mức đỉnh lịch sử 124.000-126.000 đô la trong những ngày đầu tháng 10, giá đã giảm hơn 25%, khiến tổng vốn hóa thị trường của các loại tiền điện tử mất hơn 1 nghìn tỷ đô la.

Gốc rễ của thảm họa: đòn bẩy, kinh tế vĩ mô và một tia lửa chính trị

Câu chuyện chính thức rất đơn giản: thông báo về thuế quan lên tới 100% đối với nhập khẩu Trung Quốc của chính quyền Trump đã kích hoạt một làn sóng bán tháo trên các thị trường toàn cầu. Nhưng đó chỉ là bề nổi. Câu chuyện thực sự phức tạp hơn nhiều và tiết lộ những điểm yếu cấu trúc mà ngành crypto đã tích tụ trong nhiều tháng.

Nguyên nhân chính là do đòn bẩy khổng lồ. Trong các cuối tuần từ ngày 10 đến 12 tháng 10, hệ thống tài chính phi tập trung đã trải qua điều mà các nhà phân tích gọi là “sự kiện deleveraging dữ dội”. Trong chưa đầy 24 giờ, hơn 17-19 tỷ đô la vị thế đòn bẩy đã bị thanh lý bắt buộc, ảnh hưởng đến gần 1,6 triệu nhà giao dịch cùng lúc. Không chỉ đơn thuần là một đợt điều chỉnh: đó là một hiệu ứng domino kỹ thuật khi các mức hỗ trợ bị phá vỡ lần lượt, các thuật toán thúc đẩy bán hàng nhanh hơn, và thanh khoản biến mất trong vài phút.

Ethereum mất khoảng 11-12% giá trị của nó. Các altcoin giảm từ 40-70%, với các cú sập nhanh trên các cặp ít thanh khoản gần như xóa sạch giá trị trong chốc lát. Thông điệp rõ ràng: khi nhận thức về rủi ro thay đổi toàn cầu, các loại tiền điện tử không chỉ điều chỉnh, mà còn bùng nổ.

Tại sao thị trường lại mong manh đến vậy khi cú sốc xảy ra

Trong những tháng trước khi sụp đổ, thị trường đã xây dựng một câu chuyện gần như tôn giáo: Bitcoin vượt qua 150.000 đô la, vốn hóa crypto đạt 5-10 nghìn tỷ đô la, một siêu chu kỳ tăng giá không thể tránh khỏi. Các đợt cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang và các thông báo về chương trình mua tài sản đã thúc đẩy tầm nhìn này.

Nhưng đã xuất hiện một vết nứt trong nền tảng. Các thông báo chính thức vẫn còn thận trọng, các tín hiệu kinh tế vĩ mô mâu thuẫn, và quan trọng nhất, mức đòn bẩy trong hệ thống đã trở nên không thể duy trì. Khi thực tế—một tweet về thuế quan thương mại—mâu thuẫn với kỳ vọng, khoảng cách giữa “câu chuyện mong muốn” và “giá thực tế” đã biến thành hoảng loạn thuần túy. Những người vào muộn, bị nhiễm độc bởi sự hưng phấn, đã phát hiện ra họ không còn thời gian để phản ứng trước khi các lệnh ký quỹ bắt đầu chiếm ưu thế.

Hiện tại và những gì có thể xảy ra đến tháng 12

Đến tháng 1 năm 2026, Bitcoin dao động quanh mức 91.550 đô la—khoảng 27% dưới đỉnh tháng 10. Thị trường vẫn còn thận trọng, tâm lý lo lắng, và độ biến động trong ngày gợi nhớ đến “mùa đông crypto” năm 2022, dù với các động thái khác biệt.

Các nhà phân tích xác định ba kịch bản khả thi:

Kịch bản 1 - Phục hồi từ từ: Thị trường hấp thụ cú sốc, các nhà nắm giữ dài hạn bắt đầu tích lũy trở lại, và vốn hóa dần ổn định quanh mức hiện tại trước khi cố gắng đạt đỉnh mới trong Quý 1 năm 2026.

Kịch bản 2 - Tình trạng bấp bênh: Bitcoin bị mắc kẹt trong giai đoạn đi ngang, dao động giữa các mức hỗ trợ và kháng cự mà không rõ hướng đi. Đây là giai đoạn gây thất vọng nhất cho các nhà giao dịch, nơi các tín hiệu giả tăng lên và độ biến động không tạo ra xu hướng rõ ràng.

Kịch bản 3 - Xu hướng giảm mới: Nếu các điều kiện kinh tế vĩ mô xấu đi hoặc xuất hiện thêm các cú sốc địa chính trị, Bitcoin có thể kiểm tra vùng quan trọng giữa 70.000-80.000 đô la, trong khi ngành altcoin sẽ đối mặt với một giai đoạn kéo dài của sự trì trệ.

Thực tế có thể sẽ là một sự pha trộn: phục hồi cục bộ xen kẽ các giai đoạn đi ngang, tất cả đều bị chi phối bởi các quyết định của Cục Dự trữ Liên bang, ECB và các diễn biến chính trị toàn cầu.

Chu kỳ mùa vụ không đảm bảo điều gì, nhưng vẫn quan trọng

Phân tích dữ liệu từ 2017 đến 2024, cuối năm thường có xu hướng tăng giá đối với Bitcoin, mặc dù có độ biến động lớn. Tuy nhiên, theo từng năm, mô hình này không nhất quán: một số quý cuối cùng ghi nhận đà tăng mạnh, số khác lại giảm đáng kể. Điều này nhấn mạnh một điểm mấu chốt: chu kỳ mùa vụ chỉ là một quan sát thống kê, không phải một quy luật vật lý. Trong bối cảnh vĩ mô phức tạp như hiện tại, các yếu tố địa chính trị và kinh tế vĩ mô ảnh hưởng nhiều hơn các mô hình lịch sử.

Phản ứng của các nhà đầu tư tổ chức

Một yếu tố mới so với các chu kỳ trước đó vào 2017-2018 và 2021-2022 là sự hiện diện có cấu trúc của vốn đầu tư tổ chức. Nhiều quỹ vĩ mô và chiến lược đa dạng hóa đã xem tiền điện tử như một thành phần thường xuyên trong danh mục, không chỉ là một cược đầu cơ tạm thời.

Dù đã giảm mạnh trong tháng 10, các tín hiệu từ các phòng giao dịch của tổ chức cho thấy họ đang cân đối lại danh mục và bảo hiểm rủi ro, chứ không phải rút lui hoàn toàn. Tuy nhiên, sự cố này đã thắp sáng một vấn đề quan trọng: nhu cầu về quy định thận trọng. Các cơ quan giám sát nhận thức rằng vấn đề thực sự không phải là nên quy định ngành crypto như thế nào, mà là làm thế nào để làm điều đó mà không làm nghẹt nghẽn đổi mới.

Các đề xuất hiện tại bao gồm: tăng cường minh bạch về việc sử dụng đòn bẩy của các sàn giao dịch, yêu cầu quản lý rủi ro chặt chẽ hơn, tiêu chuẩn báo cáo thống nhất cho các nhà chơi tổ chức. Nói cách khác, đợt sụp đổ tháng 10 có thể vô tình thúc đẩy việc xây dựng một khung pháp lý giúp ngành ổn định hơn về lâu dài.

Kết luận: sống chung với độ biến động, không mong đợi loại bỏ nó

Sự sụp đổ tháng 10 năm 2025 là một bài kiểm tra quan trọng cho sự trưởng thành của ngành crypto. Nó đã chứng minh rằng một cú sốc chính trị đơn lẻ có thể lan rộng trong vài phút qua một hệ sinh thái toàn cầu và liên kết chặt chẽ, nhân lên bởi đòn bẩy mạnh mẽ. Nhưng cũng cho thấy thị trường vẫn còn thanh khoản và hoạt động ngay cả dưới áp lực cực đoan, và sự có mặt của các nhà tổ chức đang dần chuyển đổi cách tiếp cận “tất hoặc không” thành một quá trình cân bằng kiểm soát hơn.

Đối với các nhà đầu tư, bài học đơn giản nhưng nghiêm khắc: giá chính xác của Bitcoin vào tháng 12 là không thể dự đoán chính xác. Điều quan trọng là nhận biết bản chất của giai đoạn hiện tại. Có, có những rủi ro rõ ràng về các cú sốc địa chính trị mới. Có, các tín hiệu vĩ mô vẫn còn mơ hồ. Nhưng đợt sụp đổ này cũng đã thúc đẩy quá trình chọn lọc tự nhiên giữa các dự án chân chính và các dự án chỉ để đầu cơ thuần túy, một quá trình mà thị trường đã trì hoãn từ lâu.

Tiền điện tử sẽ luôn là một tài sản rủi ro cao, trong đó đòn bẩy đòi hỏi sự thận trọng cực độ, đặc biệt khi bối cảnh vĩ mô phức tạp. Chính vì vậy, những ai còn chơi trong cuộc chơi này cần có một tầm nhìn rõ ràng, quản lý rủi ro chặt chẽ, và nhận thức rằng độ biến động như tháng 10 không phải là những lệch lạc bất thường, mà là thành phần cấu thành của chu kỳ crypto.

Cuối năm 2025 và đầu năm 2026 sẽ tiếp tục thử thách lý thuyết này. Và nếu lịch sử dạy chúng ta điều gì, đó là những người thực sự có cơ hội không phải là những người dự đoán chính xác giá, mà là những người giữ vững kỷ luật khi hoảng loạn tràn lan.