Từ bị loại trừ đến trung tâm: Làm thế nào năm tổ chức tiền điện tử sẽ gia nhập hệ thống ngân hàng liên bang của Hoa Kỳ

Vào tháng 12 năm 2025 đã xảy ra một bước ngoặt thay đổi vị thế của tiền điện tử trong hệ thống tài chính Mỹ. Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ (OCC) đã phê duyệt có điều kiện việc chuyển đổi năm tổ chức — Ripple, Circle, Paxos, BitGo và Fidelity Digital Assets — thành các ngân hàng bảo lãnh quốc gia có giấy phép liên bang. Đây không chỉ là một thay đổi giấy tờ thông thường mà là một cấu trúc lại căn bản vị trí của ngành công nghiệp tiền điện tử đối với tài chính truyền thống.

Từ “debanking” đến công nhận hệ thống

Chỉ vài năm trước, tình hình hoàn toàn khác biệt. Trong cuộc khủng hoảng ngân hàng năm 2023, các công ty tiền điện tử rơi vào cuộc khủng hoảng gọi là “debanking” — bị cắt đứt dần dần khỏi các kênh thanh toán bằng đô la qua các ngân hàng thương mại. Circle lúc đó có 3,3 tỷ đô la USDC bị phong tỏa trong hệ thống ngân hàng khi Silicon Valley Bank sụp đổ. Đối với toàn ngành, đó là một cảnh báo: nếu không có quyền truy cập vào hệ thống ngân hàng truyền thống, hoạt động có thể bị đình chỉ ngay lập tức.

Ngày nay, tình hình đã hoàn toàn khác. Chuyển dịch chính trị năm 2025, đặc biệt là việc Tổng thống Trump ký luật GENIUS vào tháng 7, đã tạo ra khung pháp lý mới cho stablecoin và các tổ chức tiền điện tử. Stablecoin không còn bị xem là mối đe dọa nữa mà bắt đầu được coi là công cụ tăng cường vị thế quốc tế của đô la.

Ý nghĩa của giấy phép “ngân hàng bảo lãnh liên bang”?

Điều đầu tiên cần làm rõ: đây không phải là giấy phép ngân hàng thương mại truyền thống. Năm công ty được phê duyệt không thể nhận tiền gửi có bảo hiểm FDIC hay cấp tín dụng thương mại. Đối với các ngân hàng thương mại truyền thống, điều này đồng nghĩa với cạnh tranh không công bằng; còn đối với các nhà phát hành stablecoin, đây là giải pháp lý tưởng.

Mô hình kinh doanh của Circle hay Ripple dựa trên 100% dự trữ. USDC và RLUSD không mở rộng tín dụng, do đó không tạo ra rủi ro hệ thống như các ngân hàng thương mại truyền thống. Việc giới thiệu bảo hiểm FDIC sẽ là thừa và chỉ làm tăng gánh nặng quy định.

Đặc điểm then chốt của giấy phép này là nghĩa vụ bảo lãnh. Các tổ chức được cấp phép phải pháp lý tách biệt tài sản của khách hàng khỏi các quỹ của chính họ. Sau vụ bê bối FTX, nơi xảy ra hành vi biển thủ khách hàng, sự thay đổi này có ý nghĩa lớn đối với độ tin cậy của toàn ngành.

Quan trọng hơn — giấy phép liên bang đồng nghĩa với đơn giản hóa quy trình tuân thủ. Trước đây, các công ty như Circle hay Paxos phải xin giấy phép chuyển tiền (MTL) ở từng bang, đối mặt với các yêu cầu khác nhau. Giờ đây, sự giám sát trực tiếp thuộc về OCC, tạo điều kiện cho hoạt động toàn quốc.

Giá trị thực sự: truy cập trực tiếp vào Cục Dự trữ Liên bang

Sự khác biệt của quyết định này so với các đặc quyền trước đó của ngành là gì? Đáp án đơn giản: truy cập vào hệ thống thanh toán liên bang.

Trước đây, mọi luồng USDC hay stablecoin do các công ty khác phát hành đều phải qua các ngân hàng thương mại như trung gian. Mô hình này, gọi là “hệ thống ngân hàng cộng tác”, mang theo ba vấn đề:

1. Không chắc chắn: Khi ngân hàng cộng tác rút lui, kênh fiat cho công ty tiền điện tử ngay lập tức bị đóng
2. Chi phí và chậm trễ: Mỗi lớp trung gian đều thêm phí và kéo dài thời gian thanh toán
3. Rủi ro tín dụng: Quỹ trong quá trình thanh toán T+1 hoặc T+2 có nguy cơ bị phá sản ngân hàng

Sau khi đạt được trạng thái ngân hàng bảo lãnh liên bang, Ripple, Circle và các công ty khác có thể xin “tài khoản chính” tại Cục Dự trữ Liên bang. Nếu được chấp thuận, họ có thể trực tiếp sử dụng Fedwire và các mạng thanh toán liên bang khác, thực hiện các giao dịch ngay lập tức, không thể hủy bỏ bằng đô la — không cần trung gian ngân hàng thương mại.

Về mặt hệ thống, điều này có nghĩa là Circle, Ripple và các công ty tương tự lần đầu tiên đứng cùng “mức hạ tầng” với JPMorgan hay Citibank.

Cải thiện hiệu quả chi phí một cách đột phá

Việc kết nối trực tiếp với hệ thống Fedwire loại bỏ các lớp trung gian. Các ước tính ngành cho thấy, đối với việc phát hành stablecoin quy mô lớn, mô hình trực tiếp có thể giảm tổng chi phí thanh toán từ 30%-50%.

Đối với Circle, quản lý dự trữ USDC trị giá gần 80 tỷ đô la, khoản tiết kiệm hàng năm chỉ riêng phí dịch vụ thanh toán có thể lên tới hàng trăm triệu đô la. Đây không phải là tối ưu nhỏ lẻ mà là cấu trúc lại nền tảng mô hình kinh doanh một cách căn bản.

Song song đó, các đặc điểm pháp lý của stablecoin cũng thay đổi. Dự trữ sẽ được giữ trong hệ thống bảo lãnh dưới sự giám sát của OCC liên bang và pháp lý tách biệt khỏi tài sản của nhà phát hành. Điều này nâng cao độ tin cậy so với các stablecoin offshore.

Thay đổi trong cách hiểu về “ngân hàng bảo lãnh”

Chủ tịch OCC, Jonathan Gould, rõ ràng tuyên bố rằng, quyền truy cập mới này “cung cấp cho người tiêu dùng các sản phẩm, dịch vụ và nguồn tín dụng mới”. Cách diễn giải này cho thấy các nhà quản lý bắt đầu xem việc phát hành stablecoin và token hóa tài sản là hoạt động ngân hàng hợp pháp.

Đối với Paxos, vốn trước đây là hình mẫu về tuân thủ dưới sự giám sát chặt chẽ của Sở Dịch vụ Tài chính Bang New York, sự thay đổi này rõ ràng: họ nhận được quyền tham gia vào mạng lưới thanh toán liên bang, điều mà trước đây chưa có.

Việc mở rộng định nghĩa “ngân hàng bảo lãnh” này là khía cạnh quan trọng nhất của toàn bộ thay đổi quy định.

Bối cảnh chính trị: Thời Trump và luật GENIUS

Thay đổi này không đến từ hư không. Trong chiến dịch tranh cử, Tổng thống Trump nhiều lần công khai ủng hộ ngành công nghiệp tiền điện tử, quảng bá Hoa Kỳ là “trung tâm đổi mới tiền điện tử toàn cầu”.

Luật GENIUS, ký ban hành vào tháng 7 năm 2025, đã thiết lập rõ ràng quy định pháp lý cho stablecoin ở cấp liên bang. Lần đầu tiên, cho phép các tổ chức phi ngân hàng đáp ứng các điều kiện nhất định trở thành “nhà phát hành stablecoin đủ điều kiện” dưới sự giám sát liên bang.

Các yêu cầu chính của luật:

• Stablecoin phải 100% được dự trữ bằng đô la hoặc trái phiếu ngắn hạn của Mỹ
• Loại trừ stablecoin dựa trên thuật toán và các cấu hình rủi ro cao
• Người sở hữu stablecoin sẽ có quyền ưu tiên trong việc đòi nợ nếu nhà phát hành phá sản

Bộ Tư pháp Mỹ trực tiếp tuyên bố rằng, stablecoin được điều chỉnh giúp tăng nhu cầu đối với trái phiếu chính phủ và củng cố vị thế của đô la trong kỷ nguyên số hóa. Đây là một bước chuyển lớn: stablecoin không còn là “mối đe dọa” nữa mà trở thành “công cụ chiến lược”.

Phản ứng của tài chính truyền thống

Đối với các ngân hàng truyền thống, quyết định của OCC rõ ràng là tin xấu. Viện Chính sách Ngân hàng (BPI), đại diện cho JPMorgan, Bank of America và Citibank, ngay lập tức nêu ra ba mối lo chính:

Thứ nhất: arbitraje quy định. BPI cho rằng các công ty tiền điện tử chỉ có giấy phép “bảo lãnh” về mặt tên gọi, còn thực tế hoạt động như các tổ chức thanh toán có tầm ảnh hưởng hệ thống lớn hơn nhiều ngân hàng trung bình. Họ khéo léo tránh được giám sát tổng thể của Fed như các tập đoàn ngân hàng, tạo ra lỗ hổng quy định.

Thứ hai: vi phạm sự phân chia hoạt động. BPI cảnh báo rằng cho phép các công ty công nghệ sở hữu ngân hàng sẽ phá vỡ hàng rào bảo vệ chống lại việc các tập đoàn lớn lợi dụng quỹ ngân hàng. Thêm vào đó, các công ty này có thể tận dụng ưu thế truyền thông xã hội của mình mà không phải chịu trách nhiệm xã hội (CRA), điều mà các ngân hàng truyền thống phải tuân thủ.

Thứ ba: rủi ro hệ thống. Vì các ngân hàng bảo lãnh mới không có bảo hiểm FDIC, trong trường hợp hoảng loạn liên quan đến depegging stablecoin, có thể xảy ra mất thanh khoản nhanh chóng, lan rộng ra toàn hệ thống.

Rào cản cuối cùng: tài khoản chính tại Fed

Lưu ý quan trọng: quyết định của OCC chưa đảm bảo quyền truy cập vào hệ thống thanh toán liên bang. Cục Dự trữ Liên bang có quyền tự quyết về việc cấp tài khoản chính (master account).

Trước đó, ngân hàng tiền điện tử Custodia Bank của Wyoming đã kiện Fed sau khi bị từ chối mở tài khoản chính, cho thấy việc có giấy phép không đảm bảo quyền truy cập Fedwire. Khoảng cách lớn vẫn còn giữa giấy phép OCC và quyền truy cập thực tế vào Cục Dự trữ Liên bang.

Đây chính là lĩnh vực tiếp theo sẽ diễn ra cuộc chiến. Các ngân hàng truyền thống và nhóm vận động của họ sẽ gây áp lực để Fed đặt ra các yêu cầu rất cao khi cấp tài khoản chính — ví dụ, các tổ chức này phải chứng minh khả năng AML tương đương JPMorgan hoặc các công ty mẹ phải cung cấp các đảm bảo vốn bổ sung.

Tương lai: Kiến trúc tài chính mới

Quyết định của OCC mở ra một chương mới, nhưng chưa chấm dứt xung đột. Các cơ quan cấp bang vẫn còn giữ vững lập trường — các cơ quan như Sở Dịch vụ Tài chính Bang New York sẽ bảo vệ vai trò của mình. Ngoài ra, còn nhiều quy định chi tiết từ luật GENIUS vẫn phải được xây dựng.

Cũng có thể dự đoán sự thay đổi trên thị trường. Các ngân hàng truyền thống có thể mua lại các công ty tiền điện tử để bổ sung năng lực công nghệ, hoặc các công ty tiền điện tử có thể tiến sâu hơn vào lĩnh vực ngân hàng truyền thống — cả hai hướng đi đều khả thi.

Điều chắc chắn là: tài chính tiền điện tử không còn là người ngoài hệ thống ngân hàng nữa. Họ đã bước vào trong, nhưng việc cân bằng giữa đổi mới, ổn định và cạnh tranh công bằng sẽ là thử thách then chốt cho các cơ quan giám sát tài chính Mỹ trong những năm tới.