Tháng 10 năm 2025: khi thị trường tiền điện tử phơi bày những động thái yếu ớt nhất của nó

Tháng 11 năm 2025 đã cung cấp cho chúng ta báo cáo về một tháng được dự đoán là lịch sử đối với thị trường tiền điện tử. Thay vì chứng kiến đà tăng trưởng “Uptober” truyền thống, chúng ta đã quan sát một trong những sự sụp đổ đáng kể nhất trong thập kỷ gần đây. Giữa những ngày đầu tháng 10 và cuối tháng 11, tổng giá trị vốn hóa thị trường crypto đã giảm hơn 1 nghìn tỷ đô la, với Bitcoin đã xóa bỏ khoảng một phần ba lợi nhuận trước đó của mình.

Cơ chế của sự kiện tập trung vào cuối tuần ngày 10-12 tháng 10. Trong vòng vài giờ, Bitcoin đã giảm từ mức 124.000-126.000 đô la (đạt được ngay trước đó) xuống dưới 105.000 đô la. Ethereum ghi nhận mức giảm từ 11 đến 12 phần trăm, trong khi các altcoin chịu đựng các đợt giảm giá có lúc vượt quá 70 phần trăm, với các đợt sụp đổ đột ngột trên các cặp có thanh khoản thấp.

Những gốc rễ ẩn của cú sốc kỹ thuật được khuếch đại

Việc gọi sự kiện vừa qua là một sự điều chỉnh đơn thuần sẽ là quá đơn giản. Thực chất, đó là một sự kiện deleveraging đã làm nổi bật các điểm yếu cấu trúc tích tụ trong những tháng trước đó.

Nguyên nhân ban đầu không xuất phát từ thị trường crypto: thông báo của chính quyền Mỹ về thuế nhập khẩu Trung Quốc lên tới 100 phần trăm đã gây ra một làn sóng phản đối rủi ro đột ngột trên các thị trường toàn cầu. Các đồng tiền điện tử, vốn nhạy cảm với biến đổi tâm lý, đã đứng ở tuyến đầu. Đối với những người nắm giữ vị thế có đòn bẩy, không có đủ thời gian để phản ứng trước khi các lệnh gọi ký quỹ và thanh lý tự động được kích hoạt.

Tuy nhiên, việc quy trách cơn sụp đổ chỉ do các thuế quan sẽ bỏ qua bức tranh toàn cảnh. Trong nhiều tuần, thị trường đã duy trì một trạng thái cân bằng mong manh: mặt khác, các đợt cắt giảm lãi suất của Fed gợi ý về dòng vốn mới chảy vào. Mặt khác, các thông báo chính thức vẫn còn thận trọng, khuyên không nên kỳ vọng vào thanh khoản vô điều kiện.

Trong bối cảnh này, việc sử dụng đòn bẩy rộng rãi đã khiến hệ thống trở nên cực kỳ nhạy cảm với bất kỳ cú sốc nào. Khi giá giảm, các lệnh đóng vị thế bắt buộc đã làm tăng tốc độ giảm giá vượt xa những gì tin tức địa chính trị đơn thuần có thể lý giải.

Một yếu tố tâm lý đã đóng vai trò quyết định. Sau nhiều tháng tranh luận về Bitcoin vượt mốc 150.000 đô la và một thị trường crypto dự kiến đạt vốn hóa hàng nghìn tỷ đô la, nhiều nhà giao dịch đã nội tâm hóa một kịch bản tăng giá gần như không thể tránh khỏi. Khi thực tế đi ngược lại những kỳ vọng này, khoảng cách giữa câu chuyện xây dựng và giá thực tế đã biến sự không chắc chắn thành hoảng loạn, đặc biệt là trong số các nhà đầu tư đã tham gia trong tâm lý hưng phấn đỉnh điểm.

Kịch bản thanh lý: những con số giải thích sự sụp đổ

Trong hai ngày 10 và 11 tháng 10, thị trường đã ghi nhận một trong những đợt bán tháo dữ dội nhất trong lịch sử của nó. Trong chưa đầy 24 giờ, các vị thế đòn bẩy trị giá từ 17 đến 19 tỷ đô la đã bị buộc phải đóng, ảnh hưởng đến tới 1,6 triệu nhà giao dịch cùng lúc.

Cơ chế này đã biến một tin tức mang tính vĩ mô thành một trận lở tuyết mang tính kỹ thuật. Giá đã xuyên thủng lần lượt các mức hỗ trợ, các thuật toán đã thúc đẩy giai đoạn bán hàng và nhiều sàn giao dịch đã phải xử lý dòng lệnh trong một môi trường thanh khoản đột nhiên trở nên mỏng manh. Không khí rút ra từ đó đã gợi nhớ đến “mùa đông crypto” năm 2022, với điểm khác biệt là lần này, sự kiện không chỉ liên quan đến sự sụp đổ của một dự án đơn lẻ, mà toàn bộ hệ thống các vị thế quá đà.

Triển vọng cuối năm: ba kịch bản có thể xảy ra

Phân tích các tuần sau khủng hoảng, xuất hiện ba kịch bản khả thi cho kết thúc năm 2025.

Kịch bản thứ nhất dự đoán sự hấp thụ dần dần cú sốc. Ngay sau đợt sụp đổ, đã xuất hiện các tín hiệu tích lũy từ các holder dài hạn và các hoạt động tái cân bằng đã tăng cường vị thế của Bitcoin và các vốn hóa chính, giảm thiểu sự phụ thuộc vào các altcoin mang tính đầu cơ cao hơn.

Kịch bản thứ hai mô tả giai đoạn đi ngang căng thẳng. Thị trường ngừng xấu đi thêm nữa nhưng gặp khó khăn trong việc lấy lại đà tăng. Trong động thái này, các nhà giao dịch ngắn hạn phải đối mặt với các tín hiệu sai lầm lặp đi lặp lại, trong khi độ biến động trong ngày không chuyển thành xu hướng trung hạn.

Kịch bản thứ ba, kịch bản gây lo ngại nhất, dự đoán một đợt giảm giá thứ hai. Trong trường hợp này, Bitcoin có thể kiểm tra lại mức 70.000 đến 80.000 đô la một cách thuyết phục hơn, trong khi phần lớn các altcoin sẽ duy trì khối lượng giao dịch thấp và thiếu các yếu tố thúc đẩy tích cực trong ngắn hạn.

Có khả năng cao, thực tế sẽ là sự pha trộn động của ba kịch bản này: các đợt phục hồi cục bộ xen kẽ các giai đoạn tích tụ và các đợt biến động mới do các quyết định của Cục Dự trữ Liên bang, Ngân hàng Trung ương Châu Âu và các diễn biến liên tục của tình hình địa chính trị.

Những gì dữ liệu lịch sử về mùa vụ cuối năm cho thấy

Phân tích các mẫu mùa vụ của Bitcoin từ 2017 đến 2024 cho thấy xu hướng chung là tăng trong quý cuối cùng, mặc dù có sự biến động không nhỏ. Tuy nhiên, khi xem xét từng năm riêng biệt, bức tranh trở nên ít đồng nhất hơn: một số cuối năm ghi nhận đà tăng mạnh, số khác lại giảm đáng kể. Sự dao động này cho thấy các yếu tố tình huống vẫn giữ vai trò quan trọng hơn các mẫu lịch sử khi điều kiện vĩ mô không ổn định.

Vào tháng 1 năm 2026, Bitcoin được giao dịch quanh mức 91.400 đô la, thấp hơn khoảng 27-28 phần trăm so với đỉnh tháng 10. Vị trí này là một điểm quan sát thú vị để đánh giá quá trình củng cố sau cú sụp đổ.

Cách các nhà đầu tư tổ chức đang diễn giải lại vai trò của họ

Một yếu tố phân biệt đợt này so với các chu kỳ trước là sự hiện diện có cấu trúc hơn của vốn từ các nhà đầu tư tổ chức. Nhiều quỹ, vốn đã giao dịch tiền điện tử chỉ mang tính đầu cơ trong 2021-2022, đã tích hợp chúng vào các chiến lược đa dạng hóa vĩ mô rộng hơn.

Dù đã giảm trong tháng 10, các thông báo từ các desk tổ chức chính vẫn chủ yếu mô tả các hoạt động tái cân bằng và phòng ngừa rủi ro, chứ không phải rút lui chiến lược khỏi phân khúc này. Điều này cho thấy nền tảng hỗ trợ từ phía tổ chức vẫn còn vững chắc.

Song song, sự kiện tháng 10 đã làm tăng cường sự chú ý của các cơ quan quản lý. Những người làm việc về khung pháp lý cho ETF spot và stablecoin đã nhận thấy rõ rằng vấn đề không còn là có nên quy định ngành hay không, mà là làm thế nào để làm điều đó mà vẫn giữ được không gian cho đổi mới sáng tạo. Một số đề xuất đang được thảo luận liên quan đến minh bạch hơn về việc sử dụng đòn bẩy, yêu cầu quản lý rủi ro chặt chẽ hơn đối với các sàn giao dịch, và tiêu chuẩn báo cáo thống nhất cho các nhà vận hành tổ chức có tiếp xúc với tiền điện tử.

Những gì thị trường đã dạy chúng ta

Sự sụp đổ tháng 10 năm 2025 không chỉ là một chương trong lịch sử biến động của crypto. Với quy mô, nguồn gốc và tác động, nó là một phép thử quan trọng về mức độ trưởng thành của ngành.

Nó đã chứng minh rằng một cú sốc địa chính trị có thể lan truyền trong vài phút qua một hệ sinh thái toàn cầu, liên kết chặt chẽ và vẫn còn nhiều điểm yếu về đòn bẩy tài chính. Đồng thời, nó cũng cho thấy thị trường vẫn duy trì khả năng hoạt động dưới áp lực cực độ và sự có mặt của các nhà đầu tư tổ chức có thể biến cách tiếp cận “tất hoặc không” trong quá khứ thành các quá trình tái cân bằng theo trật tự hơn.

Nhìn về cuối năm, thử thách thực sự đối với các nhà đầu tư không phải là dự đoán chính xác giá Bitcoin vào tháng 12, mà là hiểu rõ tính chất của giai đoạn hiện tại. Có những rủi ro rõ ràng về các cú sốc bổ sung do bất ổn vĩ mô và địa chính trị, nhưng cũng có các tín hiệu cho thấy cú sụp đổ đang thúc đẩy quá trình chọn lọc tự nhiên giữa các dự án có giá trị và các dự án chỉ mang tính đầu cơ thuần túy.

Tiền điện tử vẫn là một tài sản rủi ro cao, trong đó việc sử dụng đòn bẩy đòi hỏi quản lý cực kỳ chặt chẽ, đặc biệt khi bối cảnh vĩ mô có nhiều phức tạp. Vì độ biến động là đặc điểm nội tại của thị trường này, những ai tham gia cần vận hành với một khung thời gian rõ ràng, kỷ luật quản lý rủi ro nghiêm ngặt và ý thức rằng các sự kiện như tháng 10 năm 2025 không phải là sự lệch khỏi bình thường, mà là các thành phần cấu trúc của chu kỳ crypto.

Cho đến các bài phân tích tiếp theo, với một quản lý rủi ro có ý thức.