Khi Cắt Giảm Lãi Suất Kích Hoạt Thị Trường "Nổi Loạn": Các Loại Tài Sản Khác Nhau Đang Phớt Lờ Kịch Bản của Fed

Vào ngày 11 tháng 12 năm 2025, Cục Dự trữ Liên bang đã thực hiện lần cắt lãi suất thứ sáu kể từ tháng 9 năm 2024, giảm lãi suất quỹ liên bang xuống phạm vi mục tiêu 3.5%-3.75%, giảm 25 điểm cơ bản. Tuy nhiên, thay vì kích hoạt phản ứng theo sách giáo khoa mà thị trường thường theo dõi, các tài sản toàn cầu đã thể hiện một hành vi có thể chỉ mô tả là nổi loạn một cách công khai. Bạc tăng vọt qua $64 mỗi ounce—một kỷ lục lịch sử. Lợi suất trái phiếu tăng lên 4.17%, mâu thuẫn với chính sách nới lỏng tiền tệ. Bitcoin lao dốc mặc dù có tín hiệu ôn hòa. Thậm chí vàng cũng không mấy ấn tượng. Câu hỏi không phải là thị trường có di chuyển hay không—mà là tại sao chúng lại hành xử trái với trí tuệ thông thường.

Bối cảnh chính sách: Sự phân kỳ trong chính bản thân Fed

Lần cắt lãi suất mới nhất mang theo một tín hiệu quan trọng: các quan chức Fed ngày càng lo ngại về sự yếu kém của thị trường lao động hơn là lạm phát. Tuyên bố chính sách nhấn mạnh rằng tăng trưởng việc làm đã chậm lại, thúc đẩy một điều chỉnh phòng ngừa để ngăn chặn suy thoái kinh tế.

Tuy nhiên, quyết định này đã phơi bày những chia rẽ nội bộ ở cấp cao nhất của chính sách tiền tệ. Có ba quan chức phản đối—đây là sự bất đồng đáng kể nhất kể từ tháng 9 năm 2019. Một người ủng hộ cắt 50 điểm cơ bản, trong khi hai người khác đề xuất giữ nguyên lãi suất. Sự rạn nứt này đặt ra một câu hỏi then chốt: nếu chính Fed còn không thể đồng thuận về hướng đi, thì thị trường nên có niềm tin vào điều gì?

Biểu đồ chấm (dot plot) càng làm tăng thêm sự không chắc chắn này. Các quan chức dự báo chỉ còn một lần cắt lãi suất nữa trong năm 2026, chậm lại rõ rệt so với tốc độ của năm 2025. Tuy nhiên, các nhà kinh tế như Wen Bin tại Ngân hàng Minsheng cho rằng một Chủ tịch Fed ôn hòa hơn có thể sẽ bỏ qua các dự báo này hoàn toàn. Tổ chức dự kiến cung cấp rõ ràng chính sách đã trở thành một nguồn mơ hồ.

Sự nổi loạn của Thị trường Trái phiếu: Một hiện tượng bất thường 30 năm

Có lẽ hành vi “nổi loạn” ấn tượng nhất đến từ thị trường trái phiếu. Khi các ngân hàng trung ương cắt lãi suất, lợi suất trái phiếu thường giảm theo. Nhưng lần này thì không.

Kể từ khi Fed bắt đầu nới lỏng vào tháng 9 năm 2024, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm đã tăng khoảng 50 điểm cơ bản. Tính đến ngày 9 tháng 12, đạt 4.17%—mức cao nhất kể từ tháng 9. Tương tự, lợi suất trái phiếu 30 năm đã tăng lên 4.82%. Sự đảo ngược hành vi dự kiến này chưa từng xảy ra trong gần ba thập kỷ.

Các nhà đầu tư thị trường diễn giải hiện tượng bất thường này theo ba cách cạnh tranh nhau:

Quan điểm lạc quan: Thị trường đang định giá một nền kinh tế duy trì sức mạnh, cho thấy nền kinh tế sẽ tránh được suy thoái ngay cả khi cắt lãi suất. Tăng trưởng mạnh mẽ hợp lý hóa lợi suất trái phiếu cao.

Quan điểm trung lập: Lợi suất trái phiếu đang trở về mức trước khủng hoảng 2008 sau một thời gian dài lãi suất bị đẩy xuống nhân tạo.

Cảnh báo bi quan: “Những người canh gác trái phiếu”—nhà đầu tư có kiến thức cao về cố định thu nhập—đang trừng phạt Hoa Kỳ vì thiếu trách nhiệm tài chính, yêu cầu lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro được cho là đang hiện hữu.

Barry của JPMorgan, trưởng chiến lược lãi suất toàn cầu, xác định hai yếu tố chính thúc đẩy: thị trường đã định giá cắt lãi suất trước khi có thông báo, và Fed đang cắt lãi suất trong khi lạm phát vẫn còn cao—một động thái hỗ trợ tăng trưởng chứ không phải để ngăn chặn suy thoái. Nói cách khác, thời điểm của Fed gửi đi một thông điệp khác với dự đoán của thị trường.

Sự tăng vọt lịch sử của Bạc: Thiếu hụt cung gặp các lo ngại địa chính trị

Trong khi trái phiếu thách thức kỳ vọng của Fed, bạc đã có một đợt tăng giá phi thường làm nổi bật chủ đề “nổi loạn”.

Vào ngày 12 tháng 12, bạc vượt qua $64 mỗi ounce—mức cao kỷ lục. Đợt tăng 112% tính từ đầu năm vượt xa hiệu suất của vàng và phản ánh nhiều yếu tố hỗ trợ:

Áp lực phía cung: Thị trường bạc toàn cầu đã gặp phải thâm hụt liên tiếp trong năm năm liên tiếp. Viện Bạc dự báo thâm hụt năm 2025 từ 100 đến 118 triệu ounce—một thiếu hụt cấu trúc hỗ trợ giá bất chấp chính sách tiền tệ.

Xu hướng tiêu thụ công nghiệp: Tiêu thụ bạc trong các ứng dụng quang điện dự kiến chiếm 55% nhu cầu toàn cầu. Cơ quan Năng lượng Quốc tế dự báo rằng việc mở rộng năng lượng mặt trời sẽ thúc đẩy nhu cầu bạc hàng năm tăng gần 150 triệu ounce đến năm 2030. Đây là tiêu thụ thực sự, đang tăng trưởng chứ không chỉ dựa vào đầu cơ tài chính.

Phần thưởng rủi ro địa chính trị: Việc bạc nằm trong danh sách khoáng sản quan trọng của Mỹ đã gây lo ngại về khả năng hạn chế thương mại hoặc gián đoạn nguồn cung, thêm phần thưởng rủi ro mà các đợt cắt lãi suất không thể xóa bỏ.

Cơ hội bị đánh đổi: Cắt lãi suất làm giảm chi phí cơ hội giữ kim loại quý không sinh lợi—nhưng đối với bạc, tác động này chỉ làm tăng thêm sự hỗ trợ cấu trúc vốn có chứ không tạo ra nó.

Sự thể hiện nổi loạn của bạc cho thấy chính sách tiền tệ hoạt động trong phạm vi hạn chế rộng hơn. Khi nguồn cung thực sự khan hiếm và cầu tăng theo cấu trúc, các quyết định của ngân hàng trung ương trở thành yếu tố thứ yếu.

Phản ứng của Vàng: Tín hiệu hỗn hợp trung hòa

Phản ứng của vàng thể hiện sự kiềm chế. Hợp đồng tương lai COMEX chỉ tăng nhẹ 0.52% lên 4,258.30 đô la mỗi ounce sau thông báo của Fed—không phải phản ứng nhiệt tình mà các đợt cắt lãi suất truyền thống thường kích hoạt.

Bức tranh từ dòng chảy ETF vàng cũng mang tính tinh tế hơn. SPDR, ETF vàng lớn nhất thế giới, nắm giữ khoảng 1,049.11 tấn tính đến ngày 12 tháng 12—mức thấp hơn chút so với đỉnh tháng 10 nhưng tăng 20.5% so với đầu năm. Các khoản nắm giữ vẫn duy trì ở mức cao, cho thấy sự quan tâm liên tục của các tổ chức, dù tâm lý không còn sôi động như trước.

Sự tích trữ của ngân hàng trung ương tạo ra nền tảng hỗ trợ. Trong quý 3 năm 2025, các ngân hàng trung ương toàn cầu đã mua 220 tấn vàng, tăng 28% so với quý trước. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc duy trì chuỗi mua vào liên tiếp tháng thứ 13. Việc mua liên tục này của các nhà điều hành tiền tệ tạo thành một sàn dưới giá.

Tuy nhiên, vàng cũng đối mặt với áp lực ngược lại. Giảm căng thẳng địa chính trị—đặc biệt nếu quan hệ Mỹ-Trung ổn định—có thể làm giảm nhu cầu trú ẩn an toàn. Nhu cầu đầu tư cũng có thể giảm nhiệt khi các nhà đầu tư chuyển hướng sang các tài sản khác được coi là hấp dẫn hơn.

Phản ứng trung lập của vàng phản ánh các lực lượng đối lập này đang cân bằng gần như nhau. Cắt lãi suất hỗ trợ sở hữu, nhưng các yếu tố vĩ mô khác hạn chế sự hưng phấn. Kết quả là, kim loại quý này di chuyển theo sự không chắc chắn của thị trường chứ không chống lại.

Bitcoin đảo chiều mạnh: Phân tách khỏi các câu chuyện rủi ro-asset

Thị trường tiền điện tử mang lại có lẽ là sự mâu thuẫn gây sốc nhất so với dự kiến. Bitcoin tạm thời tăng lên 94.500 đô la ngay sau quyết định của Fed, rồi nhanh chóng đảo chiều về khoảng 92.000 đô la trong vòng vài giờ.

Mức độ bán tháo rõ ràng qua dữ liệu phái sinh: trong vòng 24 giờ, tổng các khoản thanh lý trên thị trường crypto vượt quá $300 triệu đô la, với 114.600 nhà giao dịch bị xóa sổ. Sự biến động này chính xác là điều ngược lại với những gì thường xảy ra khi có thông báo cắt lãi suất.

Bitcoin đã bước vào trạng thái rõ ràng là phân tách khỏi các câu chuyện rủi ro. Mặc dù các doanh nghiệp vẫn tiếp tục mua vào—MicroStrategy vẫn tích cực tích trữ—áp lực bán cấu trúc vẫn áp đảo. Câu chuyện “Bitcoin như một hàng rào lạm phát và tài sản hưởng lợi rủi ro” va chạm với thực tế chốt lời mạnh mẽ và chuyển đổi vị thế quỹ.

Ngân hàng Standard Chartered đã đưa ra đánh giá lại đột ngột về giá mục tiêu Bitcoin cuối năm 2025, giảm từ 200.000 đô la xuống còn khoảng 100.000 đô la—giảm 50%. Ban quản lý cho rằng “giai đoạn mua vào quy mô lớn của các tổ chức có thể đã đạt đỉnh,” ngụ ý rằng các yếu tố thúc đẩy các đợt tăng giá trước đó đã chuyển thành trở lực.

Tại sao thị trường lại nổi loạn: Sự sụp đổ của ưu thế chính sách tiền tệ

Các phản ứng trái chiều của các loại tài sản chỉ ra một kết luận không thoải mái: chính sách tiền tệ một mình không còn đủ sức điều khiển hành vi giá tài sản nữa.

Một số yếu tố giải thích cho sự thay đổi chế độ này:

Không chắc chắn chính sách: Biểu đồ dot plot của Fed thể hiện sự phân kỳ đáng kể. Dự báo trung bình về lãi suất năm 2026 là 3.375% ít có độ tin cậy khi có sự bất đồng nội bộ lên tới 50 điểm cơ bản. Thị trường ngày càng bỏ qua hướng dẫn chính thức và tập trung đọc hiểu sở thích của từng quan chức.

Áp lực chính trị đối với độc lập của ngân hàng trung ương: Tổng thống Trump đã công khai chỉ trích tốc độ cắt lãi của Fed, gọi đợt giảm mới nhất là “quá nhỏ” và đề xuất nên gấp đôi. Điều đáng lo hơn: Tiêu chí của Trump trong việc chọn Chủ tịch Fed tiếp theo nhấn mạnh vào khả năng cắt lãi ngay lập tức—một tiêu chuẩn ưu tiên sự tuân thủ chính sách hơn là độc lập của tổ chức.

Áp lực như vậy, dù rõ ràng hay ngấm ngầm, làm suy yếu niềm tin của thị trường vào khả năng của Fed trong việc ra quyết định dựa trên dữ liệu kinh tế thuần túy. Nếu ngân hàng trung ương trở thành phụ thuộc vào ý chí chính trị, thì quyền hạn của nó như một cơ quan tiền tệ độc lập sẽ bị suy giảm.

Chuyển đổi cấu trúc thị trường: Các hạn chế về cung ( bạc), rủi ro địa chính trị (gold), và quá mức đầu cơ (bitcoin) hoạt động trên các khung thời gian khác nhau so với chính sách của Fed. Chúng tạo ra hành vi “nổi loạn” của tài sản vì phản ứng với các động lực nội tại của riêng chúng chứ không phải quyết định của Fed.

Dự báo kinh tế đang được điều chỉnh: Các quan chức Fed đã nâng dự báo tăng trưởng 2025-2028, với kỳ vọng tăng trưởng năm 2026 từ 1.8% lên 2.3%. Tuy nhiên, sự điều chỉnh tích cực này lại vô tình kích hoạt lợi suất trái phiếu tăng thay vì giảm—thị trường đặt câu hỏi liệu các dự báo này có thực tế hay không trong bối cảnh các trở ngại hiện tại.

Điều này có ý nghĩa gì cho 2026: Điều hướng sự phân kỳ

Khi Fed đối mặt với chuyển đổi lãnh đạo và bị tăng cường áp lực chính trị, năm 2026 có thể mang lại nhiều hành vi “nổi loạn” hơn là ít. Quy tắc cũ—nới lỏng tiền tệ đồng nghĩa với sức mạnh của tài sản rủi ro—dường như ngày càng lỗi thời.

Những nhà đầu tư thành công trong môi trường này sẽ là những người:

1. Nhận diện các yếu tố thúc đẩy riêng của từng tài sản thay vì giả định tất cả phản ứng đồng bộ với tín hiệu chính sách
2. Theo dõi độc lập của ngân hàng trung ương như một yếu tố rủi ro riêng biệt, không phụ thuộc vào dự báo lãi suất
3. Tôn trọng các yếu tố cung cầu cơ bản có thể vượt qua các cân nhắc chính sách tiền tệ
4. Phân biệt giữa các thông báo chính sách và định giá thị trường, nhận thức rõ rằng kỳ vọng của thị trường ngày càng khác xa so với ý định của các nhà hoạch định chính sách

Lần cắt lãi ngày 11 tháng 12 của Fed dự kiến sẽ giảm chi phí vay mượn và kích thích rủi ro. Thay vào đó, thị trường đã thể hiện rõ rằng họ tự đi theo nhịp riêng của mình. Hiểu rõ những tài sản thực sự nổi loạn—và tại sao—có thể còn quan trọng hơn việc dự đoán bước đi chính sách tiếp theo.