Lừa đảo tiền điện tử không biên giới: dữ liệu toàn cầu phá vỡ định kiến khu vực

Kryptocurrency lừa đảo đã lâu không còn là vấn đề của các khu vực riêng lẻ nữa. Trong ba năm qua, các nhà điều tra độc lập đã ghi nhận hơn 118 sơ đồ tài chính xuyên suốt toàn cầu — từ Silicon Valley đến các vùng biển phía Nam. Kết luận gây sốc nhất: không có vùng địa lý nào được bảo vệ, nhưng các định kiến phổ biến hoàn toàn không phản ánh thực tế.

Bản đồ thực sự của lừa đảo crypto là gì?

Có ý kiến cho rằng châu Phi và Nam Á là trung tâm của các tội phạm liên quan đến tiền điện tử. Nhưng dữ liệu điều tra cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác. Trong số 118 vụ lừa đảo được xác nhận, phân bổ toàn cầu như sau:

• 41% đến từ khu vực châu Á (Ấn Độ, Trung Quốc, Đông Nam Á)
• 28% — từ Bắc Mỹ
• 15% — từ phần châu Âu
• 10% — từ châu Phi
• 6% — các sơ đồ không thể theo dõi (qua các mạng riêng tư và token ẩn danh)

Phân bổ này đã tiết lộ sự thật đầu tiên: Bắc Mỹ, gần như ngang bằng với châu Á về số vụ, nhưng ít được đề cập hơn nhiều. Bảng phân phối địa lý cho thấy rằng các hacker đã chiếm lĩnh tất cả các châu lục mà không ngoại lệ.

Quy mô thiệt hại kể một câu chuyện khác

Khi nói về thiệt hại tài chính trung bình trên mỗi nạn nhân (tháng 1-6 năm 2025), bức tranh hoàn toàn thay đổi. Top 10 quốc gia theo mức thiệt hại trung bình:

• UAE — ~$78,000
• Mỹ — ~$77,000
• Chile — ~$52,000
• Ấn Độ — ~$51,000
• Litva — ~$38,000
• Nhật Bản — ~$26,000
• Iran — ~$25,000
• Israel — ~$12,000
• Na Uy — ~$12,000
• Đức — ~$11,000

Rõ ràng: các quốc gia phát triển và các khu vực giàu có của Trung Đông đứng đầu danh sách các vụ trộm đắt giá nhất. Nếu các định kiến đúng, Nigeria sẽ đứng đầu, nhưng lại không có trong danh sách này. Các thiệt hại lớn nhất tập trung ở các khu vực pháp lý giàu có.

Nơi nào lừa đảo phát triển nhanh nhất?

Tốc độ tăng số lượng nạn nhân (2024-2025, so sánh theo năm) tiết lộ hướng phát triển:

• Châu Âu Đông Âu — ~380% tăng trưởng hàng năm
• ** Trung Đông và Bắc Phi** — ~300%
• Trung và Nam Á — ~270%
• Bắc Mỹ — ~230%
• Châu Mỹ Latinh — ~200%
• Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương — ~140%
• Châu Âu nói chung — ~120%
• Châu Phi hạ Sahara — ~100%

Tốc độ tăng cao nhất được ghi nhận ở châu Âu và các khu vực Trung Đông. Châu Phi thể hiện tốc độ tăng trưởng thấp nhất. Nếu Nigeria và các quốc gia châu Phi khác là trung tâm của các vụ lừa đảo, các con số sẽ hoàn toàn ngược lại.

Thống kê chung về các ví bị ảnh hưởng

Bản đồ các ví bị ảnh hưởng (2022-2025) cho thấy sự phân bố của các nạn nhân trên toàn thế giới. Tập trung lớn nhất ở Tây và Đông Âu, Bắc Mỹ, một số khu vực châu Á và Trung Đông. Châu Phi, trái với các định kiến, có số lượng nạn nhân thấp hơn nhiều so với các khu vực châu Âu và Mỹ.

Tại sao các định kiến lại xuất hiện?

Chức năng định vị địa lý gần đây trên các nền tảng mạng xã hội đã thúc đẩy xu hướng quy trách nhiệm cho người dùng dựa trên xuất xứ địa lý của họ. Người dùng từ Ấn Độ, Nigeria và Nga trở thành mục tiêu của các hành vi kỳ thị vô căn cứ. Tuy nhiên, các điều tra cho thấy điều ngược lại.

Trong quá trình điều tra, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra các YouTuber người Mỹ, các nhà phát triển DeFi châu Âu và các nhóm marketing châu Á đã tổ chức các sơ đồ lừa đảo. Lừa đảo tiền điện tử không phải là vấn đề của quốc tịch, mà là kết quả của sự ẩn danh, thiếu quy định và lòng tham của con người.

Kết luận: từ kỳ thị đến trách nhiệm

Để hệ sinh thái tiền điện tử trưởng thành hơn, cần nhiều hơn là quy định, mà còn là một sự suy nghĩ lại về các giá trị chung. Thay vì phán xét dựa trên quốc tịch, chúng ta nên:

• Yêu cầu minh bạch: kiểm toán công khai, quy trình KYC và tiết lộ thông tin trên blockchain phải trở thành tiêu chuẩn
• Hỗ trợ điều tra báo chí: các nhà nghiên cứu và cộng đồng chuyên môn giúp ngăn chặn hàng triệu thiệt hại
• Thận trọng hơn: xem mỗi dự án như một rủi ro tiềm năng cho đến khi được chứng minh độ tin cậy
• Phản hồi xây dựng: thay vì lan truyền thù ghét, hãy liên hệ qua các kênh kiểm tra và các đơn khiếu nại chính thức

Tiền điện tử ra đời từ các lý tưởng về phi tập trung, nhưng không có trách nhiệm, nó đã biến thành một công cụ khai thác toàn cầu. Các hacker tồn tại ở mọi khu vực, nạn nhân rải rác khắp thế giới. Các dữ liệu này thuyết phục chứng minh rằng lừa đảo crypto không phải là vấn đề của Nigeria hay Ấn Độ, mà là một hiện tượng toàn cầu. Đã đến lúc chấm dứt kỳ thị trực tuyến.