Tại sao tín hiệu trị giá 22.96 tỷ đô la bị bỏ qua: Chile dưới chính quyền bảo thủ, việc chấp nhận tiền điện tử sẽ không quá quyết liệt như El Salvador

Chili đã chính thức chuyển sang chính trị cánh hữu. Trong vòng quyết định bầu cử tổng thống ngày 14 tháng 12, ứng cử viên bảo thủ José Antonio Kast đã đánh bại đối thủ cánh tả, giành được khoảng 58% phiếu bầu. Đây là sự chuyển biến rõ rệt nhất về xu hướng cánh hữu kể từ khi Chile trở lại nền dân chủ. Phản ứng của thị trường ban đầu rất mạnh mẽ — peso tăng giá, thị trường chứng khoán tăng trưởng, nhà đầu tư kỳ vọng sẽ có làn sóng cải cách nới lỏng luật lao động, giảm thuế doanh nghiệp, và chống tội phạm.

Một số người ủng hộ tiền mã hóa bắt đầu kỳ vọng: Liệu Chile có theo chân Tổng thống El Salvador, Bukele, tuyên bố Bitcoin là tiền tệ hợp pháp không?

Câu trả lời ngắn gọn: Không. Câu trả lời dài hơn: Thú vị hơn, và liên quan đến thị trường toàn cầu.

Có vẻ giống nhau, nhưng cơ chế hoàn toàn khác biệt

Bề ngoài, Chile và El Salvador đều đang trải qua xu hướng chuyển sang cánh hữu về chính trị. Nhưng con đường áp dụng tiền mã hóa của hai quốc gia này hoàn toàn khác nhau.

Năm 2021, Tổng thống El Salvador, Bukele, đã tuyên bố Bitcoin trở thành tiền tệ hợp pháp theo cách từ trên xuống — đây là một quyết định mang tính chính trị rất mạnh mẽ, vẫn còn được tranh luận rộng rãi đến nay. Trong khi đó, con đường của Chile dự kiến sẽ là từ dưới lên, theo kiểu các quan chức kỹ thuật — do khung pháp lý và quy định thúc đẩy, chứ không phải qua tuyên bố chính trị.

Ba yếu tố quyết định tính đặc thù của Chile:

Thứ nhất, lập trường thận trọng của Ngân hàng Trung ương. Những hành động gần đây của Ngân hàng Trung ương Chile (BCCh) trái ngược với các hoạt động biểu diễn về tiền mã hóa. Họ đã phát hành các tài liệu phân tích kỹ lưỡng về CBDC, và cùng Ủy ban Thị trường Tài chính (CMF) thúc đẩy hệ thống tài chính mở trong khuôn khổ Luật Công nghệ Tài chính (Ley Fintech). Thái độ thận trọng này cho thấy họ không có ý định tuyên bố đột ngột Bitcoin là tiền tệ hợp pháp.

Thứ hai, vị trí thống trị của hệ thống quỹ hưu trí. Tính đến cuối năm 2024, tổng tài sản quản lý của quỹ hưu trí Chile đạt 186,4 tỷ USD. Đến giữa năm 2025, con số này vượt quá 207 tỷ USD. Tính đến tháng 10, đã đạt khoảng 229,6 tỷ USD. Số tài sản 229,6 tỷ USD này chỉ có thể dịch chuyển khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về quy định, rủi ro, ủy thác và định giá. Đây là một hệ thống chấp nhận các loại tài sản mới qua các công cụ có quy định, chứ không phải qua các tweet của tổng thống.

Thứ ba, khung thuế và tuân thủ đã sẵn sàng. Các quy định thuế của Chile đã xem tiền mã hóa là tài sản chịu thuế. Điều này càng củng cố việc áp dụng sẽ diễn ra qua các trung gian chính thức (như môi giới, quỹ, ngân hàng), chứ không bắt buộc sử dụng máy tính tiền.

Ưu tiên hạ tầng: ETF, lưu ký ngân hàng, rồi đến quỹ hưu trí

Vậy, trong thực tế, điều gì sẽ xuất hiện trước tiên?

Theo phân tích của Mauricio Di Bartolomeo, sáng lập viên kiêm Giám đốc An ninh của Ledn, “thời điểm tiền mã hóa của Chile” sẽ không kịch tính như El Salvador hay Argentina. Ông nói:

“Tôi nghĩ Ngân hàng Trung ương Chile và chính phủ mới sẽ ít có khả năng cố gắng biến Bitcoin thành tiền tệ hợp pháp.”

Thay vào đó, khả năng cao hơn là các chính sách dần dần, bao gồm các ưu đãi thuế cho các giao dịch nhỏ, và cho phép rõ ràng các ngân hàng cung cấp dịch vụ lưu ký và mua bán. Mục tiêu là để người dân và doanh nghiệp có thể lưu trữ BTC tại địa phương mà không gặp phải sự không chắc chắn về pháp lý.

Đầu tiên là các sản phẩm ETF nội địa. Lấy ví dụ thị trường Mỹ — Quỹ Bitcoin của BlackRock (IBIT) ra mắt tháng 1 năm 2024 đã nhanh chóng trở thành công cụ để các tổ chức truyền thống tiếp cận Bitcoin. Chile không cần bắt đầu từ con số không; chỉ cần thích nghi với các công cụ và kênh phân phối nội địa.

Tiếp theo là hạ tầng ngân hàng. Nếu Ngân hàng Trung ương và CMF thiết lập các quy tắc rõ ràng về lưu ký ngân hàng, việc truy cập hàng ngày sẽ trở thành hiện thực. Điều này bao gồm tích hợp với các nhà môi giới, giải pháp danh mục đầu tư, vay thế chấp, và kế hoạch tài chính doanh nghiệp, cho phép các công ty lưu trữ và phòng hộ tài sản. Chile đang từng bước xây dựng khung này qua Luật Công nghệ Tài chính (Ley 21.521) và quy định hệ thống tài chính mở dự kiến sẽ ra mắt giữa năm 2024.

Cuối cùng là vấn đề quỹ hưu trí. Quan điểm của Di Bartolomeo rất thực tế: các quỹ hưu trí bị quản lý chặt chẽ, thường không thể mua trực tiếp các quỹ quốc tế, hoặc hạn chế đối với các tài sản chưa đăng ký tại Chile. Vì vậy, “lựa chọn quyền tài phán” rất quan trọng. Nếu ETF giao ngay quốc tế không khả thi, ETF nội địa hoặc ETN có thể là cầu nối.

Dù sao đi nữa, quy mô vẫn sẽ bị hạn chế — do tiêu chuẩn lưu ký, phương pháp định giá, loại rủi ro, và hệ thống thuế. Những chi tiết tưởng chừng nhàm chán này gần như không bao giờ xuất hiện trên tiêu đề tin tức.

Ý nghĩa thực sự đằng sau con số

Tổng tài sản quỹ hưu trí 229,6 tỷ USD, dù chỉ phân bổ nhỏ cho Bitcoin, cũng mang lại dòng chảy tiềm năng khổng lồ. Chỉ 25-50 điểm cơ bản phân bổ qua các công cụ nội địa có thể mang lại hàng tỷ USD theo thời gian. Nhưng điều này cũng có nghĩa là các cơ quan quản lý sẽ yêu cầu chứng minh rõ ràng về việc lưu ký tách biệt, nguồn định giá đáng tin cậy, và khả năng thanh khoản đã qua kiểm tra áp lực trước khi hành động lần đầu.

Quan điểm của Chile về stablecoin cũng phù hợp với luận điểm về “hạ tầng có quy định”. Các phân tích pháp lý năm nay cho thấy, Luật Công nghệ Tài chính có thể nhận diện và hướng dẫn việc sử dụng stablecoin vào hệ thống chính thức. Đây là cách thận trọng, giảm thiểu rủi ro dollar hóa phi chính thức, đồng thời duy trì kiểm soát tiền tệ.

Nhà đầu tư nên chú ý điều gì

Chất xúc tác rõ ràng là: hướng dẫn lưu ký ngân hàng, phê duyệt của cơ quan quản lý chứng khoán đối với ETF/ETN nội địa, và lộ trình tuân thủ rõ ràng.

Ngược lại, các rủi ro chính gồm: (1) hạn chế của Ngân hàng Trung ương đối với mua bán BTC trong nước, (2) thuế trừng phạt đối với đầu tư vào BTC, (3) hạn chế đối với stablecoin gắn với USD. Bất kỳ điều nào trong số này đều có thể đẩy hoạt động ra nước ngoài hoặc vào thị trường ngầm, đi ngược lại các dự án đã làm sâu sắc và hợp pháp hóa thị trường của Chile trong 10 năm qua.

Trong chính trị, đã có những dấu hiệu rõ ràng. Ngân hàng Trung ương đã phát hành hai báo cáo về CBDC (năm 2022 và 2024), cho thấy họ thiên về các kiến trúc thận trọng hơn là các thử nghiệm quy mô lớn. Ủy ban Thị trường Tài chính (CMF) đang thực hiện kế hoạch quy định cho năm 2025-26, bắt đầu triển khai các quy tắc mở trong năm 2024. Đây là nền tảng pháp lý để trao đổi dữ liệu an toàn, có thể tương tác.

Dấu hiệu đầu tiên trong thực tế sẽ là gì? Theo dõi các đơn đăng ký ETF hoặc ETN Bitcoin nội địa, và các tuyên bố của ngân hàng về việc cung cấp dịch vụ lưu ký và mua bán cơ bản. Di Bartolomeo nhấn mạnh:

“Dấu hiệu mạnh mẽ nhất sẽ là các ngân hàng bắt đầu cung cấp bất kỳ dịch vụ hoặc sản phẩm nào liên quan đến Bitcoin, hoặc các cuộc thảo luận chính trị bắt đầu cập nhật chính sách ngân hàng để phù hợp với nhu cầu này.”

Tiếp theo là xu hướng quỹ hưu trí. Bất kỳ mở rộng danh sách tài sản cho phép hoặc ít nhất là các thông tư làm rõ tiêu chuẩn định giá và lưu ký tài sản số đều sẽ mở ra cánh cửa cho các danh mục thử nghiệm nhỏ — đặc biệt nếu các công cụ nội địa giúp việc truy cập trở nên dễ dàng hơn về mặt vận hành.

Với khách hàng bán lẻ và doanh nghiệp, các ưu đãi thuế mục tiêu sẽ giúp thử nghiệm diễn ra mà không gặp bắt buộc. Mô hình miễn thuế cho các khoản thanh toán nhỏ (de minimis) đang được thảo luận ở Mỹ — Chile có thể áp dụng để cho phép người dùng thanh toán và nhận thanh toán bằng Bitcoin.

Di Bartolomeo cũng nhấn mạnh về chính sách stablecoin:

“Cũng cần chú ý đến chính sách về stablecoin gắn với USD (như Tether), vì chúng ngày càng được sử dụng như tiền tệ trong khu vực.” Theo thời gian, con đường này có thể dẫn người dùng đến Bitcoin.

Kết luận: Ngân hàng là chìa khóa

Tương lai tiền mã hóa của Chile có thể không được quyết định trên bục phát biểu, mà trong các bảng tính, quy định và kiểm toán. Điều này không hấp dẫn như việc El Salvador tuyên bố Bitcoin là tiền tệ hợp pháp, nhưng con đường này có thể mở rộng hơn.

Theo Di Bartolomeo:

“Tôi hiện không thấy cơ sở nào để Chile sử dụng Bitcoin như tiền tệ trực tiếp.”

Yếu tố then chốt là sự tham gia của các ngân hàng. Nếu các ngân hàng bắt đầu cung cấp bất kỳ dịch vụ nào liên quan, quỹ hưu trí có thể sẽ tham gia sau đó — và chỉ cần một vài điểm cơ bản phân bổ cũng đủ để tạo ra sự thay đổi lớn. Trong chính sách của chính phủ bảo thủ, mọi thay đổi sẽ diễn ra qua các tổ chức chứ không phải qua tuyên bố.