Năm hướng phát triển của tiền điện tử và thực tại đang chờ đợi chúng

Liệu tiền điện tử thực sự đã tạo ra cuộc cách mạng hay chỉ biến thành một sòng bạc khổng lồ? Câu hỏi này gần đây đang được cộng đồng tranh luận gay gắt. Đối tác của Castle Island Ventures và nhiều nhà chơi lâu năm trong ngành thừa nhận: những lý tưởng ban đầu thường không phù hợp với thực tế đã hình thành. Nhưng thay vì thất vọng, chúng ta nên tìm hiểu rõ mục đích thực sự mà thị trường crypto hướng tới.

Thực sự crypto sống bằng gì?

Trong 15 năm qua, ngành blockchain đã tích lũy nhiều mục tiêu và phương pháp tiếp cận khác nhau. Phân tích ngành này, có thể phân loại thành năm nhóm chính, mỗi nhóm hiểu về sự phát triển của tiền điện tử theo cách khác nhau:

Cuộc cách mạng tiền tệ qua Bitcoin

Nhóm đầu tiên — những người theo đuổi ý tưởng về tiền tệ lành mạnh. Họ cho rằng Bitcoin nên trở thành sự thay thế cho tiền tệ nhà nước, đưa nhân loại trở lại tiêu chuẩn vàng mới. Trong 15 năm, Bitcoin thực sự đã trở thành một tài sản tài chính quan trọng ở cấp độ quốc gia, mặc dù tiến trình chậm hơn mong đợi. Nhóm này thường xem mọi thứ khác trong crypto như một sự phân tâm khỏi sứ mệnh chính.

Hợp đồng thông minh như động lực thúc đẩy hiệu quả

Vitalik Buterin và những người theo Ethereum đề xuất một khái niệm khác: nếu số hóa tiền, thì cũng có thể số hóa toàn bộ logic kinh doanh. Hợp đồng thông minh nhằm làm cho nền kinh tế minh bạch và công bằng hơn. Trên thực tế, điều này đã phát huy tác dụng rõ rệt trong các sản phẩm phái sinh tài chính và các hợp đồng có thể được định dạng toán học dễ dàng. Đây là hướng đi thể hiện tính hữu ích thực sự, dù còn hạn chế.

Thực sự sở hữu kỹ thuật số

Ý tưởng Web3 dựa trên một chân lý đơn giản: quyền sở hữu kỹ thuật số phải đáng tin cậy như quyền sở hữu vật lý. Con người cần có quyền kiểm soát danh tính kỹ thuật số của mình và dữ liệu cá nhân. Dù NFT và mạng xã hội Web3 chưa đáp ứng kỳ vọng, nhưng triết lý này vẫn còn nguyên giá trị. Khi công nghệ trưởng thành, việc khôi phục chủ quyền đối với sở hữu kỹ thuật số sẽ trở thành hệ quả tự nhiên của sự phát triển internet.

Hiện đại hóa hệ thống tài chính lạc hậu

Hạ tầng tài chính phương Tây vẫn dựa trên các công nghệ đã tồn tại hàng chục năm. SWIFT, COBOL, hệ thống thanh toán bù trừ — tất cả đều là di sản của quá khứ, khó có thể nâng cấp vì các hệ thống này kiểm soát dòng chảy vốn trị giá hàng nghìn tỷ đô la. Blockchain đề xuất một kiến trúc thay thế, xây dựng từ đầu, có thể nâng cao hiệu quả và giảm chi phí giao dịch.

Tài chính toàn diện cho hành tinh

Mục tiêu nhân đạo cao nhất của tiền điện tử là cung cấp dịch vụ tài chính giá rẻ cho hàng tỷ người hiện chưa có. Stablecoin, sàn giao dịch phi tập trung, vay mượn qua ví crypto — là những công cụ thực tế giúp mọi người lưu trữ tài sản, tiếp cận thị trường vốn và tham gia vào nền kinh tế toàn cầu mà không cần ngân hàng truyền thống. Hướng này đã bắt đầu mang lại kết quả rõ ràng.

Tác dụng phụ của tiến bộ

Nhưng tại sao lại có nhiều thất vọng như vậy? Một phần vì thị trường crypto mang theo một tác dụng phụ lớn — đó là sự đầu cơ và chơi game may rủi. Khi các quỹ đầu tư mạo hiểm bỏ ra hàng chục tỷ đô la để tài trợ các blockchain mới, và các nền tảng phát hành meme-coin mọc lên như nấm sau mưa, người ta có cảm giác ngành này xây dựng trên cát. Perpetual DEX, token vô nghĩa, chủ nghĩa tài chính nihilism trong giới trẻ — thực sự là những tác dụng phụ gây hại.

Tại sao lại như vậy? Bởi vì tác dụng phụ của sự đầu cơ là kết quả tất yếu của việc xây dựng thị trường tài chính dựa trên nguyên tắc tự do không kiểm soát. Khi không có cơ quan trung ương kiểm soát việc phát hành, thị trường tự quyết định. Tác dụng phụ này không thể đơn giản loại bỏ — nó gắn liền một cách hữu cơ với kiến trúc của blockchain.

Thực tế so với ảo tưởng

Sự khác biệt giữa lý tưởng và thực tế thực sự đã trở nên lớn lao. Bitcoin không thể thay thế tiền pháp định trong một đêm. NFT chưa cách mạng hóa quyền sở hữu kỹ thuật số. Hợp đồng thông minh chủ yếu được dùng cho các sản phẩm phái sinh. Hiện tại, chỉ có Bitcoin, stablecoin, DEX và các thị trường dự đoán thể hiện đúng đắn khả năng của sản phẩm trên thị trường.

Điều này không có nghĩa là thất bại. Nó chỉ ra rằng thực tế đơn giản là ít kịch tính hơn những tưởng tượng. Và điều này hoàn toàn không có gì đáng sợ.

Lạc quan thực tiễn thay vì niềm tin mù quáng

Cách tiếp cận đúng đắn với crypto có thể gọi là lạc quan thực tiễn. Đúng, tác dụng phụ của hiệu ứng sòng bạc tồn tại. Đúng, phần lớn vốn đầu tư bị phân tán vào các dự án vô nghĩa. Nhưng điều đó không chứng minh ý tưởng thất bại, mà chỉ cho thấy rằng cuộc cách mạng có thể hỗn loạn và đau đớn.

Những thay đổi công nghệ lớn luôn đi kèm với bong bóng. Chính bong bóng đó là tác dụng phụ của việc đầu tư vào hạ tầng mới. Nhờ sự đầu cơ, nền tảng hữu ích mới được xây dựng. Nhưng nếu bạn mong đợi một xã hội libertarian lý tưởng, thì thất vọng là điều không tránh khỏi.

Chìa khóa để hiểu là giữ vững ba nguyên tắc:

Thứ nhất, thừa nhận rằng tác dụng phụ của sự đầu cơ thực sự tồn tại và gây hại. Meme-coin và trò chơi may rủi không phải nghệ thuật, mà là rác thải của ngành. Nhưng điều đó không có nghĩa toàn bộ ngành là vô dụng.

Thứ hai, nhớ đến những thành tựu thực tế. Stablecoin giúp người dân các nước có lạm phát phi mã. DEX cho phép giao dịch không trung gian. Tài chính toàn diện không còn là mơ ước, mà đã trở thành hiện thực cho hàng triệu người.

Thứ ba, hãy hoài nghi về những lời hứa quá mức. Bitcoin không thể thay thế đô la trong ngày mai. Nhưng như một kho dự trữ giá trị và phương tiện thanh toán, nó đã thay đổi thế giới một cách từ từ.

Kết luận: Vượt ra ngoài giới hạn thất vọng

Ngành crypto đã cố gắng hứa hẹn quá nhiều trong thời gian quá ngắn. Đó là một sai lầm. Nhưng sai lầm đó không làm cho mục tiêu trở nên vô nghĩa. Mọi người có quyền đầu tư kiến thức và sự nghiệp vào những dự án họ tin tưởng. Chỉ là lần này, thành công không rực rỡ như trong phim ảnh.

Tác dụng phụ của hiệu ứng sòng bạc không làm chúng ta thích, nhưng rõ ràng là có thực. Cần thừa nhận điều này và tiến về phía trước, giữ vững sự lạc quan dựa trên thành tựu thực tế chứ không phải những lời hứa hão huyền.