Gần đây tôi nghe ai đó nói rằng thị trường tiền điện tử những năm qua đã tăng trưởng, mức độ chín muồi của thị trường cũng khác hơn rồi, lịch sử không bao giờ lặp lại những đợt giảm giá kiểu cắt ngang như vậy. Nghe có vẻ hợp lý, nhưng thực ra chỉ vì hai ba tháng gần đây thị trường lặng lẽ, tầm nhìn quá ngắn.

Nếu nhìn dài hạn thực sự, chu kỳ thị trường gấu thường kéo dài nửa năm hoặc lâu hơn. Thị trường sẽ hình thành một đáy U khổng lồ, mức độ giảm tích lũy vẫn còn đáng kinh ngạc. Vòng trước từ đỉnh xuống đáy giảm 77%, vòng này có thể giảm ít hơn một chút, nhưng điều chỉnh trên 60% về cơ bản là tiêu chuẩn — và đó mới chỉ là Bitcoin. Còn những altcoin kia? Đừng kỳ vọng có đáy. Kế hoạch cá nhân của tôi là chuẩn bị cho mức giảm 50% trở lên.

Thị trường tài chính không bao giờ tuân theo luật chơi. Thậm chí thị trường chứng khoán Mỹ cũng thỉnh thoảng giảm 40% trong một lần, volatility của thị trường tiền điện tử đã rõ ràng rồi, nó có thể tốt đến đâu được?

**Lịch sử luôn yêu thích lặp lại.** Nguồn gốc của thảm họa thường là sự mất cảnh báo của các nhà đầu tư. Khi một đợt thị trường tăng kéo dài hai ba năm mà không thấy điều chỉnh lớn, hoặc thị trường gấu tiếp diễn một hai năm mà vẫn không phục hồi, bản tính con người bắt đầu phát huy — cảm thấy lần này có thể thực sự khác, sự sụp đổ hoặc tăng vọt không bao giờ đến. Kết quả là bất ngờ xuất hiện, khủng hoảng tài chính liền diễn ra.

Đây là mặt kia của khủng hoảng — cơ hội. Những người kiếm được tiền, luôn là những kẻ quyết liệt rút lui ngoài lúc đa số bị thua lỗ nặng nề, hoàn thành bố trí vị trí.

Chiến lược thực ra rất đơn giản: khi người khác tấn công thì phòng thủ, khi người khác phòng thủ thì tấn công. Khi giá biến động ở vị trí cao trên đường năm, bọn người hét lên "thị trường tăng" thì bạn nên lặng lẽ rút lui. Khi giá rơi xuống dưới đường năm, thị trường than khóc thảm thiết, đó mới là lúc bạn thực sự nên bước vào.