Vitalik chỉ ra ba điểm đau lớn của stablecoin, tại sao con đường phi tập trung lại khó khăn như vậy

Vitalik gần đây đã đăng bài trực tiếp chỉ ra tình cảnh khó khăn của stablecoin trong ngành crypto hiện tại, sử dụng ba vấn đề cụ thể để phơi bày những điểm đau thực sự của ngành. Đây không phải là những lời phàn nàn ở leve kỹ thuật, mà là suy tư sâu sắc về hướng xây dựng cơ sở hạ tầng toàn bộ hệ sinh thái. Stablecoin nên là nền tảng của tài chính crypto, nhưng các giải pháp thiết kế hiện tại vẫn còn xa mục tiêu lý tưởng.

Ba vấn đề căn bản của stablecoin

Ba vấn đề mà Vitalik liệt kê, mỗi vấn đề đều xuyên thủng yếu điểm của stablecoin phi tập trung hiện tại:

Vấn đề một: Phụ thuộc theo dõi đồng đô la

Gần như tất cả các stablecoin chính thống hiện nay (USDC, USDT, v.v.) đều lấy giá đô la làm điểm neo, điều này có vẻ hợp lý, nhưng ẩn chứa một khó khăn chiến lược ở phía sau.

Theo quan điểm của Vitalik, khả năng chống lại cấp độ quốc gia nên là một trong những mục tiêu tối cấu của hệ thống phi tập trung — tức là không phụ thuộc vào bất kỳ đơn vị tiền tệ quốc gia nào. Mặc dù đô la ổn định, nhưng một khi chính sách Mỹ thay đổi, hoặc đô la chính nó trải qua lạm phát, toàn bộ hệ thống stablecoin của crypto sẽ bị động theo dõi. Đây là rủi ro hệ thống, không phải vấn đề từng trường hợp.

Phương án lý tưởng nên là theo dõi một chỉ số vượt ra ngoài một quốc gia duy nhất — chẳng hạn như một rổ hàng hóa, chỉ số thuật toán, hoặc cơ chế định giá hoàn toàn phi tập trung. Nhưng khó khăn của cách làm này nằm ở: làm sao để đảm bảo chỉ số này đủ ổn định, đủ công bằng, đủ được thị trường công nhận.

Vấn đề hai: Oracle bị kiểm soát bởi vốn lớn

Đây là rủi ro ẩn sâu nhất trong thiết kế stablecoin. Stablecoin phi tập trung cần oracle để yêu cầu thông tin giá cả thực tế, nhưng nếu oracle có thể bị mua chuộc bởi vốn lớn, toàn bộ hệ thống sẽ mất đi ý nghĩa phi tập trung.

Vitalik chỉ ra chuỗi logic rất rõ ràng: nếu oracle không đủ an toàn, giao thức để phòng chống tấn công phải thông qua trích xuất giá trị cao để tăng chi phí tấn công, cuối cùng làm cho chi phí tấn công vượt quá giá trị thị trường của giao thức. Điều này có nghĩa là giao thức hoặc không ngừng thu phí từ những người sử dụng, hoặc phải đối mặt với rủi ro bị tấn công. Đây là một lựa chọn khó khăn.

Nói cách khác, an toàn của oracle trực tiếp quyết định cấu trúc chi phí của stablecoin. Hiện tại ngành chưa tìm được giải pháp oracle vừa phi tập trung, vừa đủ an toàn, vừa không quá cao về chi phí.

Vấn đề ba: Cơn khủng hoảng cạnh tranh lợi tức

Vấn đề này trực tiếp nhất và cũng dễ bị bỏ sót nhất. Để thu hút vốn, stablecoin phải cung cấp tỷ lệ lợi tức có khả năng cạnh tranh. Nhưng hiện tại tỷ lệ lợi tức của stablecoin nói chung lạc hậu so với lợi tức staking khoảng vài điểm phần trăm.

Nói đơn giản là: tại sao phải nắm giữ stablecoin kiếm 2%, thay vì staking ETH kiếm 5%? Từ góc độ của vốn tìm kiếm lợi nhuận, lựa chọn hợp lý nên là cái sau. Nhìn lâu dài, điều này sẽ dẫn đến stablecoin khó thu hút đủ tính thanh khoản.

Và vấn đề này không có giải pháp kỹ thuật đơn giản. Tăng tỷ lệ lợi tức cần hỗ trợ giá trị giao thức nhiều hơn, nhưng điều này lại sẽ tăng rủi ro hệ thống. Đây là mâu thuẫn căn bản trong thiết kế stablecoin.

Tình trạng hiện tại của ngành và hướng phát triển tương lai

Từ thông tin liên quan, quỹ đạo stablecoin vẫn tiếp tục khám phá. Công ty stablecoin Rain gần đây hoàn thành vòng tài trợ 250 triệu đô la với định giá 1,95 tỷ đô la, cho thấy vốn vẫn còn tự tin vào hướng này. Nhưng liệu những dự án mới này có thể giải quyết ba vấn đề mà Vitalik chỉ ra hay không vẫn còn là ẩn số.

Hành động nạp 330 ETH vào Paxos từ địa chỉ liên kết của Vitalik cũng gợi ý rằng hệ sinh thái Ethereum coi trọng cơ sở hạ tầng stablecoin. Paxos là một trong những nhà phát hành stablecoin chính, điều này có thể phản ánh một thái độ nhất định đối với các giải pháp stablecoin hiện tại.

Kết luận

Ba vấn đề mà Vitalik đề ra, về bản chất phản ánh một khó khăn cốt lõi: stablecoin hoặc chọn tập trung hóa để có hiệu quả, hoặc bảo vệ phi tập trung nhưng phải chịu đựng độ phức tạp và chi phí.

Lựa chọn chính của thị trường hiện tại là trường hợp trước — mặc dù USDC, USDT có rủi ro tập trung hóa, nhưng đủ ổn định, đủ dễ sử dụng. Các giải pháp stablecoin thực sự phi tập trung vẫn còn trong giai đoạn khám phá, vẫn cần đạt được bước đột phá trên nhiều chiều kích khác nhau như chỉ số theo dõi, an toàn oracle, cạnh tranh lợi tức.

Vấn đề này sẽ không được giải quyết trong ngắn hạn, nhưng nó thực sự là hướng đáng quan tâm nhất trong xây dựng cơ sở hạ tầng tài chính crypto.