Trong những năm hoạt động trong giới tiền mã hóa, tôi đã chứng kiến quá nhiều dự án ra đời trong cơn sốt rồi biến mất trong mùa đông lạnh giá. Từ ICO điên cuồng năm 2017, đến vụ bùng nổ DeFi năm 2021, rồi đến hiện tại khi RWA trở thành xu hướng mới, tôi đã thấy những dự án như sao băng thoáng qua và cả những dự án thực sự đã có nền móng vững chắc. Dusk Network thuộc về nhóm sau — đây là một chuỗi rất đặc biệt.

Nó không dựa vào marketing để nổi bật, không có kế hoạch airdrop tràn lan, cũng không cần sự hậu thuẫn của các ngôi sao để tạo dựng uy tín. Dự án này do đội ngũ đến từ Ý xây dựng, đã chọn con đường khó khăn nhất — dành sáu năm để tập trung vào phân khúc "riêng tư + tuân thủ pháp luật", từ ý tưởng đến việc đưa một chuỗi Layer-1 lên mainnet.

Lần đầu tôi biết đến dự án này là vào năm 2020. Lúc đó có người trong nhóm nói: "Có một đội ngũ châu Âu đang làm chuỗi riêng tư, mục tiêu ra mắt mainnet vào năm 2025." Phản ứng của mọi người là cười nhạo — Sáu năm? Ai mà chờ lâu vậy? Thị trường đã có câu chuyện mới rồi. Tôi cũng không để ý lắm.

Nhưng họ thật sự đã chờ đến năm 2025.

Ngày 7 tháng 1 năm ngoái, khối genesis của mainnet được tạo ra. Tin tức ngày đó rất nhỏ, gần như bị tiếng ồn của các tin về airdrop che lấp. Lúc đó tôi còn bình luận chê đây lại là một "chuỗi ảo". Nhưng sau một năm, dự án không sụp đổ, không gặp lỗi nghiêm trọng, cũng không bị hacker tấn công phá vỡ. Nó vận hành ổn định cho đến bây giờ.

Các bước tiến về công nghệ cũng liên tục diễn ra. Tháng 12 năm ngoái, DuskDS được nâng cấp hoàn tất — nâng cấp này đã gấp đôi khả năng sử dụng dữ liệu và hiệu suất xử lý của chuỗi, đó không phải là con số marketing mà là sự nâng cấp thực tế về chỉ số kỹ thuật. Tháng trước, DuskEVM mở toàn bộ, các nhà phát triển có thể chuyển dự án mà không mất thêm chi phí, đồng thời tự nhiên được bảo vệ bởi lớp riêng tư — điều mà các chuỗi công khai khác không thể làm được.

Nói về sức mạnh cạnh tranh cốt lõi của Dusk, chỉ có hai từ: **Minh bạch có chọn lọc**.

Hầu hết các chuỗi công khai giống như một căn phòng kính trong suốt, mỗi giao dịch đều phơi bày dưới ánh mặt trời. Các tổ chức không muốn như vậy, vì vậy đã sinh ra các chuỗi riêng tư như Dusk. Nhưng riêng tư hoàn toàn cũng có vấn đề — quá "đen tối", các cơ quan quản lý không thể truy vết, đó là tình trạng khó khăn về tuân thủ pháp luật.

Giải pháp của Dusk là: người dùng có thể chọn mức độ hiển thị của giao dịch. Muốn riêng tư thì riêng tư, cần minh bạch thì minh bạch, cả hai thế giới đều có thể tồn tại. Đối với các ứng dụng cấp tổ chức, điều này có nghĩa là vừa có thể bảo vệ thông tin nhạy cảm kinh doanh, vừa có thể qua kiểm tra KYC. Đây là một thiết kế rất thông minh.

Từ câu chuyện đùa năm 2020 đến việc vận hành thực tế năm 2025, dự án này đã trả lời tất cả các nghi vấn bằng thực tế. Không phải tất cả sự kiên trì đều có kết quả, nhưng kết quả của Dusk thực sự đáng để xem xét.