Khi mới vào ngành, tôi cảm thấy dữ liệu là thứ quá xa xôi với người bình thường. Lịch sử duyệt web hàng ngày, những bức ảnh chụp, tuyến đường gọi xe, đơn hàng đồ ăn - dường như tất cả sinh ra là để nằm lại trên máy chủ của những gã khổng lồ công nghệ. Họ lấy đi phân tích để kiếm lời, còn chúng ta thì sao? Ngoài việc dùng một ứng dụng miễn phí, chúng ta chẳng được gì.

Nhưng vài năm gần đây, tôi phát hiện ra một vấn đề căn bản. Dữ liệu rõ ràng do chúng ta tạo ra, nhưng quyền kiểm soát và quyền lợi nhuận lại không liên quan gì đến chúng ta. Nó giống như bạn tự trồng rau, bị người khác kéo đi chợ bán, nhưng không được đồng nào, bạn còn không biết rau được bán đi đâu nữa. Càng nghĩ càng cảm thấy kỳ cục.

Cho đến khi tôi chú ý đến Walrus, một dự án dự định ra mắt mainnet vào tháng 3 năm 2025. Điều hấp dẫn tôi nhất không phải là công nghệ có bao nhiêu ấn tượng, mà là nó muốn giải quyết mâu thuẫn cốt lõi này. Logic rất rõ ràng: dữ liệu của bạn, bạn tự quyết định. Ai có thể xem, ai có thể dùng, bạn quyết định. Dữ liệu có giá trị? Thì lợi nhuận đó phải quay lại tay bạn.

Lúc đầu tôi còn tưởng đây chỉ là một công cụ lưu trữ lý tưởng hóa. Nhưng khi thấy một số trường hợp ứng dụng thực tế năm 2025, tôi cảm thấy việc này thực sự khả thi.

Chẳng hạn như ứng dụng dữ liệu sức khỏe CUDIS, cho phép bạn hoàn toàn kiểm soát báo cáo khám sức khỏe, hồ sơ hoạt động thể chất và những thông tin nhạy cảm khác của mình. Bạn có thể tự lưu giữ, hoặc có thể cấp quyền cho các cơ quan nghiên cứu hoặc nhà sản xuất thuốc sử dụng. Nhưng có một sự thay đổi quan trọng: họ dùng dữ liệu của bạn phải trả tiền, tiền đó chuyển thẳng vào tài khoản của bạn. Không còn là việc cướp dữ liệu một chiều, mà là hợp tác chia sẻ thông tin có thù lao.

Cách tiếp cận này - kết hợp lưu trữ phân tán và xác định quyền sở hữu dữ liệu - có thể thực sự đang thay đổi toàn bộ luật chơi.