Những năm qua tôi đã lăn lộn trong Web3, những cái bẫy đã không còn đếm xuể. Những dự án tuyên truyền whitepaper hoa mỹ, cộng đồng hô hào mua bán 24/7, khi nhiệt độ giảm xuống, token chỉ còn nằm trong ví trở thành rác số, thậm chí không ai muốn bán. Sau khi thua lỗ đủ lớn, tiêu chuẩn chọn dự án của tôi đã đơn giản hóa thành hai điều: liệu có giải quyết được điểm đau thực sự hay không, công nghệ có thực sự đi vào thực tế hay không. Những dự án kể câu chuyện hay đến đâu tôi cũng tránh xa.

Cho đến khi tiếp xúc với hạ tầng lưu trữ phi tập trung của một chuỗi công khai, tôi mới cảm thấy mình đã chọn đúng điểm trong lĩnh vực lưu trữ. Dự án này không chơi trò thổi phồng khái niệm, mà chân thành xây dựng hạ tầng lưu trữ trên chuỗi, giải quyết vấn đề chi phí lưu trữ mà mọi ứng dụng đều không thể tránh khỏi. Token của nó gắn chặt với hệ sinh thái, không phải công cụ đầu cơ, mà là tài sản có chức năng thực sự. Hôm nay tôi sẽ kể rõ quá trình từ nhận thức đến nắm giữ lớn dự án này, tất cả đều là do tự mày mò, không có bất kỳ chiến dịch marketing nào.

**Tại sao tôi đột nhiên nhận ra lưu trữ là nhu cầu thiết yếu**

Điểm chuyển biến bắt nguồn từ những NFT và tài sản game trên chuỗi Sui trong tay tôi. Lưu trữ trên chuỗi? Chi phí cao đến mức đau lòng. Chỉ vài bức tranh sưu tầm độ phân giải cao đã có thể tiêu tốn một khoản SUI lớn. Lưu trữ trên nền tảng trung tâm? Lại sợ platform mất dữ liệu, hơn nữa mỗi lần mở ra đều phải chờ đợi cả nửa ngày, có khi tải thất bại luôn. Thời gian đó thực sự rất bối rối.

Sau này trò chuyện với một số nhà phát triển trong hệ sinh thái Sui, tôi mới biết không chỉ mình tôi gặp phải vấn đề này. Phía dự án còn chịu áp lực lớn hơn: các giao thức DeFi cần lưu trữ dữ liệu giao dịch, GameFi cần lưu trữ lượng lớn tài sản game, RWA cần lưu trữ chứng chỉ hợp lệ, nhưng lúc đó Sui hoàn toàn không có giải pháp lưu trữ gốc phù hợp. Muốn dùng thì chỉ còn cách thuê ngoài dịch vụ trung tâm, điều này hoàn toàn đi ngược lại ý định ban đầu của ứng dụng trên chuỗi.

Cuộc trò chuyện đó giúp tôi hiểu rõ rằng, đây không phải nhu cầu nhỏ lẻ, mà là lỗ hổng hạ tầng cơ bản của toàn bộ hệ sinh thái.

**Tại sao là dự án này**

Trên thị trường có khá nhiều dự án lưu trữ, nhưng phần lớn là giải pháp chung chung (không liên quan đến hệ sinh thái chuỗi), hoặc chỉ trên giấy. Dự án này khác:

Thứ nhất, nó xây dựng lưu trữ gốc trong hệ sinh thái Sui. Điều này có nghĩa là không cần cầu nối chuỗi khác, không cần tin tưởng bên thứ ba, mọi thứ đều minh bạch thực thi trên chuỗi. Sui với TPS cao và chi phí thấp vốn đã phù hợp tự nhiên với nhu cầu xử lý dữ liệu lớn của các dịch vụ lưu trữ.

Thứ hai, chi phí lưu trữ thực sự rẻ. So với lưu trữ trực tiếp trên chuỗi, chi phí có thể giảm xuống vài phần trăm. Đối với ghi chép giao dịch của DeFi, dữ liệu tài sản của GameFi, metadata của NFT, đây là cải thiện rõ ràng.

Thứ ba, thiết kế token và hệ sinh thái rất gắn kết. Không phải token đầu cơ thuần túy, mà là lớp kích thích thực sự của mạng lưới lưu trữ. Người dùng cần token để trả phí lưu trữ, nút mạng cần token để nhận thưởng, vòng cung cung-cầu rõ ràng.

**Quá trình từ nhận thức đến nắm giữ lớn dự án**

Tôi không phải người bỏ tiền theo whitepaper rồi mua luôn. Giai đoạn đầu là quan sát — theo dõi tiến trình triển khai thực tế của nó trên Sui. Thấy các dự án DeFi bắt đầu dùng nó để lưu dữ liệu giao dịch, NFT dùng nó để lưu metadata, đó đều là những thực tế có thể xác minh trên chuỗi, không phải lời hứa suông.

Giai đoạn thứ hai là thử nhỏ. Mua một ít token, trải nghiệm chức năng lưu trữ của nó. Từ góc độ người dùng cảm nhận chi phí, tốc độ, độ tin cậy đều phù hợp mong đợi, không có phần nào làm tôi thất vọng.

Giai đoạn thứ ba là nghiên cứu mô hình kinh tế. Phân tích cơ chế lưu thông token, phân phối phí, thiết kế kích thích. Xác nhận rằng mô hình này trong bối cảnh nhu cầu lưu trữ liên tục tăng trưởng, token có nhu cầu dài hạn.

Đến giai đoạn thứ tư, tôi mới quyết định tăng lượng nắm giữ. Lúc này không phải vì token tăng giá để FOMO, mà vì hệ sinh thái đang mở rộng thực sự: ngày càng nhiều ứng dụng tích hợp, lượng dữ liệu lưu trữ tăng, doanh thu phí cũng tăng lên. Đây là những chỉ số cứng có thể kiểm chứng trên chuỗi.

**Ý nghĩ hiện tại**

Lưu trữ chưa bao giờ là khái niệm mới, nhưng biến nó thành hạ tầng nền tảng trên chuỗi, thành giải pháp gốc của một chuỗi công khai, chính là sáng tạo. Trong Web3, kiếm tiền nhanh nhất là đầu cơ, khó nhất là tìm dự án thực sự có nhu cầu, có khả năng thực thi, có mô hình kinh tế hỗ trợ.

Dự án này đúng lúc hội tụ đủ ba yếu tố đó, nên từ sự tò mò ban đầu tôi đã chuyển sang nắm giữ lớn ngày hôm nay. Không phải cược nó tăng giá, mà là cược cho tính tất yếu của lĩnh vực lưu trữ trên chuỗi mà nó đại diện.