Đừng trở thành người nghèo với nhận thức thấp!

Không trở thành kẻ nghèo có nhận thức cao!

Bạn đã từng gặp phải những người như thế này chưa:

Dù là lịch sử,

Văn hóa,

Quan hệ quốc tế,

Hay kinh tế,

Tâm lý,

Tài chính,

Họ đều có kiến thức rộng rãi;

Bất kỳ chủ đề nào cũng có thể nói chuyện lưu loát,

Còn có thể tổng kết ra những kết luận khiến mọi người gật gù liên tục;

Các ngành nghề cũng đều thông thạo,

Mở miệng là dự đoán xu hướng phát triển trong 3 đến 5 năm tới.

Những người này có vẻ như luôn có kho kiến thức cao hơn người xung quanh một đoạn lớn,

Nhưng khi tìm hiểu kỹ hơn,

Bạn sẽ phát hiện họ chẳng có gì nổi bật.

Trong đầu toàn là “kiến thức”,

Túi lại trống rỗng như không.

Những người miệng luôn nói “mọi thứ đều biết”,

Thực ra chỉ là những kẻ nghèo mắc kẹt trong “bẫy nhận thức cao”.

Kẻ nghèo có nhận thức cao,

Thường có các dạng sau đây.

01 Loại nội chiến nội bộ

Từng đọc một câu chuyện trên tạp chí.

Một nhóm người lạc trong sa mạc,

Sau hành trình dài,

Cuối cùng thấy được một ốc đảo.

Nhưng khi mọi người lại gần xem,

Phát hiện đó là ảo ảnh.

Tương tự như vậy,

Sau hai lần gặp cảnh tượng này,

Mọi người bắt đầu phân vân: có cần chạy đến ốc đảo tiếp theo không.

Chỉ có một người mắc chứng nhẹ,

Chỉ cần thấy ốc đảo là sẽ hưng phấn xông lên phía trước.

Mọi người cười nhạo anh ta không biết đó là ảo ảnh,

Lãng phí công sức vô ích.

Cuối cùng,

Người mắc chứng nhẹ sau nhiều lần vượt qua ảo ảnh,

Đã thành công đến được ốc đảo thật sự.

Những người tự cho mình thông minh hơn,

Thì lại trong vòng phân vân liên tục,

Mất hết dũng khí tiến về phía trước,

Vĩnh viễn bị bỏ lại trong sa mạc.

Trong 《Lược lý tư duy》 của Lỗ Trấn Vũ có nói:

“So với những điều chưa biết,

Những điều đã biết dễ làm chúng ta tiêu hao hơn,

Vì chúng khiến ta do dự,

Dẫn đến tự hoài nghi chính mình sâu sắc.”

Con đường dẫn đến Roma là con đường dưới chân ta,

Chứ không phải những đạo lý đã nghe qua.

Một người luôn nghĩ ngợi lung tung,

Dù “nhận thức” cao đến đâu,

Cuối cùng cũng chẳng thu được gì.

Năm 1821,

Nhà khoa học Pháp Arago dẫn đầu học trò Fresnel,

Thông qua thí nghiệm phân cực chứng minh ánh sáng là sóng ngang.

Arago đã nghiên cứu sâu về quang học nhiều năm,

Đọc qua nhiều tác phẩm học thuật,

Biết rằng giới học thuật chủ đạo xem ánh sáng như hạt.

Ông lo sợ thành quả của mình quá đột phá,

Nếu có sơ suất,

Sẽ bị giới khoa học vứt bỏ mãi mãi.

Ngược lại, Fresnel vì không hiểu rõ cuộc chơi nội bộ trong giới học thuật,

Chỉ muốn công bố kết quả.

Arago đã lặp lại nhiều lần thí nghiệm,

Sau khi xác nhận kết quả không có sai sót,

Vẫn mất ngủ mỗi ngày.

Dù cuối cùng đồng ý để Fresnel công bố bài báo,

Ông vẫn yêu cầu rút tên mình khỏi bài trước ngày nộp.

Sau nửa tháng,

Kết luận “ánh sáng là sóng ngang chứ không phải hạt” gây chấn động giới học thuật,

Cũng trở thành nền tảng của quang học hiện đại.

Fresnel nổi tiếng trong một đêm,

Trong khi Arago, với tư cách là thầy của ông,

Lại sống trong tiếc nuối suốt đời.

Trong thế giới này,

Có quá nhiều người không đạt được như ý không phải vì thiếu nhận thức.

Mà là vì hiểu biết quá nhiều,

Lo lắng quá nhiều,

Chờ đợi cuộc sống ra tay,

Bản thân đã mệt mỏi trước khi bắt đầu.

Nhận thức,

Có thể là bậc thang tiến lên phía trên,

Cũng có thể là xiềng xích tự trói buộc chính mình.

Ngừng nội chiến tinh thần,

Mới có thể đứng trên nhận thức,

Nhìn thấy thế giới rộng lớn hơn.

02 Loại trì hoãn

Lúc tôi mới tốt nghiệp,

Làm việc tại một hãng xe lâu đời.

Cùng năm vào làm,

Bạn đồng nghiệp nhỏ Gong thường nhắc tôi:

“Xe chạy nhiên liệu truyền thống chắc chắn sẽ ngày càng giảm thị phần,

Nếu muốn duy trì cạnh tranh,

Hoặc tích lũy kỹ năng liên quan đến năng lượng mới,

Hoặc phát triển một nghề phụ.”

Trong vài năm qua,

Tôi liên tục rèn luyện khả năng viết lách,

Cuối cùng trước khi bị cắt giảm lớn trong công ty,

Chuyển sang lĩnh vực truyền thông mới.

Gần đây tình cờ gặp nhỏ Gong,

Tôi vừa cảm ơn lời khuyên của anh ngày xưa,

Vừa tò mò không kìm được:

Anh dự đoán triển vọng ngành này chính xác như vậy,

Chắc chắn giờ đây cũng có sự phát triển tốt.

Ai ngờ không hỏi còn đỡ,

Một hỏi mới biết anh vẫn đứng yên tại chỗ cũ.

Dù chưa bị sa thải,

Nhưng đã bị giảm lương,

Mỗi tháng lại phải lo lắng về khoản vay mua nhà.

Nghĩ kỹ lại,

Chính là hình mẫu của “kẻ nghèo có nhận thức cao”: trước khi đi ngủ nghĩ đủ mọi con đường khả thi,

Ngày mai tỉnh dậy vẫn đi trên con đường cũ.

Nhận thức có thể giúp ta nhìn rõ hướng đi,

Nhưng để đạt mục tiêu,

Phải dựa vào hành động.

Nhà khoa học Liubi xêhơp của Liên Xô cũ đã xuất bản hơn 70 cuốn sách chuyên khảo trong suốt cuộc đời,

Tổng số từ hơn 10 triệu,

Liên quan đến toán học,

Sinh học,

Triết học và nhiều lĩnh vực khác.

Khi được hỏi làm thế nào để đạt năng suất cao như vậy,

Ông chỉ trả lời ngắn gọn một câu: “Không bao giờ trì hoãn.”

Trong 56 năm sự nghiệp học thuật,

Liubi xêhơp luôn giữ nguyên một nguyên tắc: Nghĩ đến việc gì,

Lập tức nhấn nút đồng hồ bấm giờ.

Kim giây tít tít,

Cho ông cảm giác thời gian trôi nhanh như nước chảy.

Dưới sự thúc đẩy của cảm giác cấp bách này,

Dù kết quả ra sao,

Ông luôn bắt đầu hành động ngay lập tức.

Và cuối cùng, ông đã dùng thành quả phong phú của mình để chứng minh rằng: nhiều khó khăn tưởng chừng không thể vượt qua,

Chỉ cần hành động,

Luôn có cách giải quyết.

Nhà văn Lý Thượng Long nói: Sau khi có hiểu biết cơ bản về một việc,

Hãy bắt đầu làm,

Đừng chờ đợi thời điểm hoàn hảo,

Vì bạn sẽ không bao giờ chờ được thời điểm đó.

Nhiều việc,

Chỉ cần chần chừ thêm sẽ càng khó hơn,

Chỉ khi làm mới có câu trả lời.

Nhận thức cấp thấp cộng với năng lực thực thi cao,

Vĩnh viễn vượt xa nhận thức cao nhưng thực thi kém.

03 Loại “biết rõ phân tử”

Bạn Zhihu @Feng từng ăn cơm ở một quán nhỏ trong quê.

Chủ quán nghe nói anh là thạc sĩ du học về,

Liền gọi con trai mình lại.

Con trai chủ hỏi anh nhiều câu hỏi trong các chương trình thi kiến thức.

Vì liên quan đến chuyên ngành rất hiếm,

Bạn thừa nhận không biết đáp án.

Khi rời đi,

Nghe chủ quán liên tục khen con trai mình thông minh: “Những kiến thức mà học sinh giỏi không biết,

Cậu bé tiểu học cũng biết rồi.”

Nhiều năm sau,

Bạn trở thành giám đốc điều hành của một công ty niêm yết.

Một năm về quê ăn Tết,

Anh phát hiện chủ quán vẫn mở quán nhỏ đó,

Trong khi con trai chủ chỉ làm phụ quán.

Nhà văn Vương Thúy có câu rất sâu sắc:

“Có những người tưởng chừng biết nhiều chuyện,

Nhưng chỉ là ‘khoảng phân tử’ của kiến thức,

Không thể trở thành trí thức.”

Việc ghép các mảnh thông tin rời rạc,

Có vẻ như mở rộng kiến thức,

Nhưng khó mà giúp chúng ta tiến bộ.

Chỉ khi nội hóa nhận thức thành nền tảng trưởng thành,

Chúng ta mới vượt qua được khoảng cách giữa “biết” và “làm”.

Đoàn Vĩnh Bằng từng nói,

Sau khi tốt nghiệp đại học,

Ông chưa từng đọc trọn vẹn một cuốn sách nào.

Có một người tự xưng đọc 100 cuốn sách mỗi năm,

Bình luận: “Nhà doanh nhân không thích đọc sách, nhận thức của họ quá hạn hẹp,

Dù thành công đến đâu,

Cũng không thể đi xa lâu dài.”

Nhưng trái ngược hoàn toàn với dự đoán của người này,

Đoàn Vĩnh Bằng sau đó không chỉ được tạp chí 《Châu Á Tuần》 bình chọn là “Lãnh đạo doanh nghiệp xuất sắc”,

Mà còn lọt vào danh sách tỷ phú toàn cầu.

Đoàn Vĩnh Bằng cuối cùng đã làm thế nào?

Trong công việc hàng ngày,

Ông luôn xác định rõ mình còn thiếu gì trong các lĩnh vực,

Sau đó qua sách vở,

Báo cáo tài chính,

Bài phát biểu hoặc các hội thảo ngành,

Có mục đích thu thập kiến thức liên quan.

Chính nhờ vậy,

Đoàn Vĩnh Bằng không theo đuổi kiến thức rộng rãi,

Nhưng luôn để lý thuyết và phương pháp học được,

Phục vụ cho các dự án khởi nghiệp hoặc đầu tư đang diễn ra.

Điều này khiến tôi nhớ câu trong 《Cách mạng nhận thức》:

“Điều giúp bạn thoát khỏi cuộc đời là nhận thức,

Những thứ còn lại chỉ là thông tin thừa thãi.”

Thời đại ai cũng có thể lên mạng,

Quan trọng hơn là biết mình cần biết gì.

Thu thập thông tin mù quáng,

Không làm tăng chiều cao của cuộc đời,

Ngược lại còn khiến bản thân bị nhốt trong chiếc kén nhận thức.

Ngược lại,

Khi bạn chọn lọc và nội hóa phần thông tin hữu ích cho mình,

Bạn mới có thể làm mới tư duy,

Hình thành phương pháp luận của riêng mình.

Lúc này,

Mỗi điểm nhận thức bạn tăng thêm cuối cùng sẽ trở thành bậc thang dưới chân,

Đưa bạn đến những nền tảng cao hơn.

▽

Có người nhận xét về “kẻ nghèo có nhận thức cao” như sau:

Ý nghĩa của việc nâng cao nhận thức,

Ban đầu là để cho những kẻ đứng dưới đáy thấy được thế giới ngoài cái giếng.

Nhưng có những kẻ dưới đáy,

Dùng công thức hấp dẫn để chứng minh không thể vượt qua miệng giếng,

Dùng mô hình rủi ro để tự cảnh báo không hành động.

Cuối cùng còn qua internet kết bạn với những kẻ dưới đáy khác,

Sau nhiều lần trao đổi thông tin, họ đồng thuận rằng — thế giới thực ra chỉ rộng như miệng giếng.

Chỉ theo đuổi nhận thức không thể thay đổi thế giới,

Cũng không thể thay đổi số phận cá nhân.

Ngừng nội chiến nội bộ,

Hành động và lý luận hòa hợp,

Tập trung vào chính mình,

Mới có thể dùng những gì đã học, đã biết để thành tựu cuộc đời.