Trong giao dịch, thử thách lớn nhất về tâm lý không phải là giảm giá đơn lẻ, mà là đợt điều chỉnh dài sau một đợt tăng nhanh. Rất nhiều người chọn cắt lỗ thoát ra trong giai đoạn này, chỉ hối tiếc khi giá bật trở lại.

Có một người bạn là trader, từng trải qua đêm tuyệt vọng khi tài khoản giảm đến mức cực hạn. Sau đó, cô ấy đã điều chỉnh tâm lý và chiến lược, cuối cùng tài khoản vượt mốc bảy số. Cô ấy tổng kết rằng bước ngoặt lớn nhất là hiểu rõ một chân lý: Thị trường thực ra không nhắm vào ai, quan trọng là bản thân có hiểu rõ thế nào là rủi ro, thế nào là cơ hội hay không.

**Một quy luật phổ biến trong thị trường**

Sau khi các đồng coin chính tăng nhanh, thường xuất hiện đợt điều chỉnh chậm lại, kèm theo khối lượng giao dịch dần thu nhỏ — đây thường là tín hiệu của các nhà lớn đang thao túng để làm sạch lệnh, chứ không phải là dấu hiệu của xu hướng đảo chiều. Hai hiện tượng này trông có vẻ giống nhau, nhưng biểu hiện của khối lượng giao dịch lại hoàn toàn khác nhau.

Lấy BTC làm ví dụ. Năm ngoái, giá từ 25.000 USD tăng nhanh lên 30.000 USD, sau đó là đợt điều chỉnh chậm trong gần hai tuần. Thị trường lúc đó tràn ngập cảm xúc hoảng loạn, nhưng quan sát khối lượng giao dịch sẽ thấy, đợt điều chỉnh này không đi kèm với khối lượng lớn, ngược lại, năng lượng giao dịch dần thu nhỏ lại. Chi tiết này rất quan trọng — nó ám chỉ rằng số người thoát ra không nhiều, các nhà lớn vẫn đang âm thầm tích trữ. Thực tế cũng chứng minh nhận định này đúng, sau khi điều chỉnh kết thúc, thị trường lại bước vào đợt tăng mới.

**Những điểm cần chú ý để nhận diện washout**

Trước tiên, xem xét nhịp độ của đợt điều chỉnh. Xu hướng thực sự đảo chiều thường đi kèm với biến động mạnh và các đột phá kỹ thuật thường xuyên; còn đợt điều chỉnh do washout thường diễn ra khá nhẹ nhàng, không có nhiều biến động lớn lên xuống. Thứ hai, quan sát đường cong khối lượng giao dịch. Một đợt điều chỉnh lành mạnh sẽ có khối lượng dần thu nhỏ, chứ không đột nhiên tăng vọt để đẩy giá xuống. Cuối cùng, cần xem phản ứng của các mức hỗ trợ — trong giai đoạn tích trữ tốt, giá thường dao động trong một phạm vi nhất định nhiều lần, chứ không phá vỡ rồi không quay trở lại.

Cách quan sát này nghe có vẻ đơn giản, nhưng để áp dụng trong thực tế thị trường đòi hỏi kỷ luật và kiên nhẫn. Người nóng vội rất khó làm được điều này, thường bị cảm xúc ngắn hạn chi phối và bỏ lỡ cơ hội.

**Kiên nhẫn chờ đợi cơ hội thực sự**

So với việc giao dịch thường xuyên, không giao dịch đôi khi lại là chiến lược tốt nhất. Khi bạn xác định đó là washout chứ không phải đảo chiều, cách thông minh nhất là tích trữ dần trong đợt điều chỉnh, chứ đừng hoảng loạn thoát ra. Lịch sử luôn chứng minh chân lý này một cách đơn giản.