Chuyển hướng chính sách của BoJ: Làm thế nào việc tăng lãi suất của Nhật Bản trở thành một điểm thu hút để thị trường đặt cược lại cho Bitcoin

Ngân hàng trung ương Nhật Bản đã thay đổi căn bản lập trường tiền tệ của mình. Vào ngày 19 tháng 12 năm 2025, Ngân hàng Nhật Bản (BoJ) đã nâng lãi suất chính sách chuẩn của mình lên 0,75%—mức cao nhất kể từ năm 1995. Mặc dù mức tăng có vẻ nhỏ giọt, nhưng tín hiệu mang ý nghĩa sâu sắc: gần ba thập kỷ lãi suất gần bằng 0 hoặc âm đã kết thúc, và cùng với đó, một kỷ nguyên vay yen siêu rẻ đang khép lại. Quyết định này phản ánh áp lực lạm phát ngày càng gia tăng (giá tiêu dùng cốt lõi gần chạm 3% vào cuối năm 2025, vượt mục tiêu 2% của BoJ) và thúc đẩy yêu cầu tăng lương trong các ngành dịch vụ.

Điều làm cho sự thay đổi này đặc biệt quan trọng là lạm phát đã vượt quá tốc độ tăng trưởng lương, gây ra sự suy giảm sức mua của hộ gia đình. Các bước đi trước đó của BoJ—kết thúc lãi suất âm vào tháng 3 năm 2024 và tăng lên 0,25% vào tháng 7 năm 2024—chỉ là phần mở đầu. Hướng dẫn hiện tại gợi ý sẽ còn tiếp tục thắt chặt hơn nữa, tùy thuộc vào việc lạm phát có duy trì “đúng hướng” hay không.

Đòn bẩy ẩn của Yên đối với Thị trường Toàn cầu

Trong nhiều thập kỷ, yên đã là đồng tiền vay phổ biến nhất thế giới cho các giao dịch carry trade. Các nhà đầu tư vay mượn rẻ trong yên và đổ vốn vào các tài sản có lợi suất cao hơn trên toàn thế giới. Chính sách chuyển hướng của BoJ trực tiếp đe dọa cơ chế này. Yên mạnh lên hoặc chi phí vay yen tăng lên buộc các vị thế có đòn bẩy phải tháo dỡ—một động thái tạo ra các đợt bán tháo dây chuyền trên các thị trường toàn cầu, bao gồm cả thị trường crypto.

Trong những năm gần đây, yên đã giảm mạnh so với đô la, giao dịch gần ¥156–157 mỗi USD vào cuối năm 2025. Sự mất giá này làm tăng chi phí nhập khẩu, làm trầm trọng thêm lạm phát qua giá nhiên liệu, thực phẩm và nguyên vật liệu tăng cao. Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản, Satsuki Katayama, đã công khai bày tỏ lo ngại rằng sự sụt giảm của yên “không phản ánh các yếu tố cơ bản,” ám chỉ khả năng can thiệp thị trường. Sự không chắc chắn này giữ cho thị trường tiền tệ biến động và duy trì áp lực lên các chiến lược giao dịch dựa trên đòn bẩy.

Khi BoJ báo hiệu sẽ tăng lãi suất hoặc thể hiện quyết tâm thắt chặt, dòng vốn sẽ đảo chiều. Các nhà đầu tư có đòn bẩy đối mặt với các cuộc gọi ký quỹ, buộc phải thanh lý các tài sản rủi ro ở nước ngoài. Bitcoin, mặc dù có tính phi tập trung, đã chứng minh rất nhạy cảm với cơ chế tháo dỡ carry trade này.

Mô hình lặp lại của Bitcoin: Từ sốc đến phục hồi

Lịch sử cung cấp một mẫu hình hấp dẫn. Sau mỗi chu kỳ thắt chặt của BoJ, Bitcoin đều trải qua các đợt điều chỉnh mạnh:

• Tăng lãi tháng 3 năm 2024: Bitcoin giảm khoảng 23%
• Tăng lãi tháng 7 năm 2024: Bitcoin giảm khoảng 26%
• Tăng lãi tháng 1 năm 2025: Bitcoin giảm khoảng 31%

Việc tăng lãi tháng 12 năm 2025 theo đúng kịch bản này. Các báo cáo về khả năng tăng lãi suất sắp tới đã khiến Bitcoin lao dốc xuống dưới $86,000 giữa tháng 12. Tuy nhiên, quan trọng là, mỗi lần điều chỉnh trước đó đều chỉ là tạm thời. Sau đợt giảm tháng 1 năm 2025, Bitcoin đã phục hồi và đạt mức cao mới vào giữa năm. Mô hình này—đau đớn ngay lập tức rồi sau đó phục hồi mạnh mẽ—cho thấy rằng sự biến động do BoJ gây ra hoạt động như một quá trình thiết lập lại thanh khoản chứ không phải là một xu hướng đảo chiều.

Đến tháng 10 năm 2025, Bitcoin đã tăng lên mức cao kỷ lục gần $125,000 trước khi giảm trở lại về quanh mức $86,000 khi sự không chắc chắn về chính sách tháng 12 rõ ràng hơn. Giá hiện tại khoảng $91.38K, phản ánh một phần sự phục hồi.

Các tín hiệu tiền tệ phân kỳ: Nhật Bản thắt chặt, các nơi khác nới lỏng

Việc thắt chặt chính sách của Nhật Bản diễn ra trong bối cảnh các nước khác có các động thái hoàn toàn trái ngược. Vào giữa tháng 12 năm 2025, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã cắt giảm lãi suất quỹ liên bang 25 điểm cơ bản xuống còn 3,50–3,75%, báo hiệu chỉ còn một lần cắt nữa trong năm 2026 khi tăng trưởng kinh tế vẫn tiếp tục và lạm phát giảm bớt. Ngân hàng Trung ương châu Âu giữ nguyên lãi suất gần 2%, ghi nhận rằng lạm phát đã ổn định quanh mục tiêu 2% trong nhiều tháng.

Sự phân kỳ này có ý nghĩa rất lớn. Việc Fed nới lỏng thường làm tràn ngập thị trường toàn cầu bằng thanh khoản đô la, hỗ trợ các tài sản rủi ro như Bitcoin. Đồng thời, việc BoJ thắt chặt làm rút thanh khoản yen. Các dòng chảy này tạo ra một cuộc đấu tranh: dòng vốn chảy về nguồn tài trợ nào rẻ hơn. Kết quả là, chênh lệch lãi suất giữa yen và đô la thu hẹp, làm giảm sức hấp dẫn của carry trade dựa trên yen.

Sự thức tỉnh của các tổ chức châu Á và sức hút của Nhật Bản

Dù còn nhiều biến động ngắn hạn, hệ sinh thái crypto của Nhật Bản đang trưởng thành nhanh chóng, tạo ra một câu chuyện đối lập hấp dẫn. Tài sản crypto của các nhà đầu tư Nhật Bản đã tăng lên khoảng ¥5 nghìn tỷ ($33 tỷ) vào giữa năm 2025—tăng 25% mỗi tháng—khi lạm phát trong nước làm giảm lợi nhuận của các tài sản truyền thống. Các đợt tăng lãi của BoJ paradoxically thu hút vốn tổ chức vào crypto bằng cách làm cho lợi nhuận theo yên truyền thống trở nên kém hấp dẫn hơn.

Các cải cách về quy định đã thúc đẩy xu hướng này. Ưu đãi thuế, phê duyệt ETF Bitcoin và crypto, cùng việc khám phá stablecoin gắn yên của các ngân hàng lớn đều báo hiệu sự chấp nhận của các tổ chức. Một số nhà quản lý quỹ Nhật Bản xem đợt bán tháo tháng 12 không phải là giảm mà là cơ hội mua vào, định vị crypto như một hàng rào chống lạm phát và một kho lưu trữ giá trị thay thế ngoài hệ thống yên.

Sự chuyển hướng của các tổ chức này có thể dẫn dòng vốn lớn vào Bitcoin trong suốt năm 2026, ngay cả khi còn nhiều biến động ngắn hạn.

Cơ chế đòn bẩy gián tiếp: Tại sao Nhật Bản chi phối dòng chảy Bitcoin

Ảnh hưởng của Nhật Bản đối với giá Bitcoin vượt xa quy mô thị trường nội địa của nước này. Vốn vay bằng yên đã từng chiếm phần lớn các khoản đầu tư tiền điện tử toàn cầu qua đòn bẩy. Khi lãi suất Nhật tiến gần về 0, các nhà giao dịch toàn cầu tiếp cận nguồn vay rẻ mạt. Khi BoJ thắt chặt, lợi thế này bị xói mòn, buộc các nhà đầu tư toàn cầu phải giảm đòn bẩy.

Vào cuối năm 2025, chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật thu hẹp làm giảm sức hấp dẫn của vay yen giá rẻ. Đồng thời, các nhà nắm giữ vị thế vay yen ở nước ngoài phải đối mặt với áp lực ký quỹ, kích hoạt các đợt thanh lý đồng bộ. Cơ chế này giải thích tại sao một quyết định của BoJ có thể gây ra ảnh hưởng lan tỏa trên toàn cầu đối với thị trường Bitcoin.

Triển vọng 2026: Biến động như một đặc điểm, không phải lỗi

Nhìn về phía trước, câu chuyện chung là thận trọng nhưng không hoàn toàn bi quan. Biến động ngắn hạn dự kiến sẽ còn kéo dài, đặc biệt trong quý 1 năm 2026 khi các vị thế phái sinh cho thấy các cược giảm giá vẫn còn tồn tại. Tuy nhiên, các tổ chức như Grayscale dự báo Bitcoin sẽ đạt mức cao mới trong H1 2026, xem các mức hiện tại là cơ hội giá trị dài hạn.

Giả định chính là sau khi các lo ngại chính sách tạm thời lắng xuống, thanh khoản vĩ mô có thể trở nên hỗ trợ—đặc biệt nếu Fed và ECB tiếp tục nới lỏng trong khi BoJ tạm dừng. Hướng dẫn của BoJ ngụ ý lãi suất có thể đạt khoảng 1% vào cuối năm 2026, tùy thuộc vào dữ liệu về lương và lạm phát.

Đối với Bitcoin, năm 2026 hứa hẹn sẽ có những biến động mạnh: điều chỉnh khi dữ liệu tiêu cực (carry trades collapse) nhưng tăng giá khi có các bất ngờ dovish (nới lỏng chính sách toàn cầu). Biến số then chốt vẫn là động thái về lương và giá cả tại Nhật Bản. Nếu lợi nhuận thực từ lương tăng lên, áp lực lạm phát sẽ giảm, và BoJ có thể tạm dừng, từ đó có thể kích hoạt lại carry trade và dòng chảy thanh khoản toàn cầu.

Quan điểm cuối cùng

Chính sách tiền tệ của Nhật Bản đã làm rõ cách mà chính sách truyền thống và thị trường tiền điện tử ngày càng gắn bó chặt chẽ hơn. Các đợt tăng lãi suất của BoJ tạo ra các trở ngại ngắn hạn bằng cách rút thanh khoản yen và buộc các vị thế có đòn bẩy phải tháo dỡ. Tuy nhiên, tiền lệ lịch sử và tâm lý tổ chức cho thấy các đợt điều chỉnh này mang tính xây dựng—giải tỏa đòn bẩy thừa và thiết lập lại điều kiện cho đợt tăng giá Bitcoin tiếp theo.

Các nhà đầu tư cần theo dõi sát sao các thông điệp của BoJ, tỷ giá yen và xu hướng lạm phát của Nhật Bản trong suốt năm 2026. Trong khi lãi suất cao hơn có thể gây ra đau đớn ngắn hạn, chúng đồng thời thu hút dòng vốn tổ chức vào crypto như một phương án thay thế cho lợi nhuận yen giảm dần. Sự kết thúc của chính sách tiền tệ siêu lỏng của Nhật Bản có thể báo hiệu bắt đầu một giai đoạn mới: một giai đoạn dựa trên nhu cầu thực từ các nhà đầu tư tìm kiếm nơi lưu trữ giá trị ngoài các tài sản denominated bằng yen truyền thống. Trong ý nghĩa này, các hành động của BoJ có thể không phải là kết thúc, mà là một điểm ngoặt quan trọng cho quỹ đạo của Bitcoin trong năm 2026 và xa hơn.