Máy tính của bạn chạy chậm hơn bình thường? Dưới đây là cách kiểm tra nhanh xem có phần mềm đào coin ẩn hay không

Nếu gần đây máy tính của bạn hoạt động như thể đang chậm lại, và quạt tản nhiệt kêu rít như trực thăng ngay cả khi bạn không làm gì — đó là dấu hiệu cảnh báo. Rất có khả năng thiết bị của bạn đã bị nhiễm virus đào coin, đang khai thác tiền mã hóa trong nền bằng sức mạnh tính toán của bạn. Hãy cùng tìm hiểu cách kiểm tra máy tính có bị đào coin hay không và tránh những hậu quả không mong muốn.

Chuyện gì đã xảy ra với máy tính của bạn: Nguy hiểm của cryptojacking

Virus đào coin không chỉ đơn thuần là phần mềm độc hại, nó là hành vi trộm cắp tài nguyên của bạn theo thời gian thực. Chương trình xâm nhập vào hệ thống một cách âm thầm, ngụy trang thành các tiến trình bình thường, và sử dụng CPU hoặc card đồ họa để giải các bài toán phức tạp. Tất cả phần thưởng thu được sẽ chuyển vào tài khoản của tội phạm mạng.

Sự khác biệt giữa phần mềm đào coin ẩn và phần mềm hợp pháp là bạn chưa từng cho phép. Điều này gọi là cryptojacking — hình thức ký sinh kỹ thuật số, có thể kéo dài hàng tháng cho đến khi bạn phát hiện ra vấn đề.

Triệu chứng cấp bách: khi nào cần hành động ngay lập tức

Làm thế nào để biết cần kiểm tra gấp? Chú ý đến các dấu hiệu sau:

Hệ thống chậm chạp: Ngay cả mở trình duyệt hoặc trình soạn thảo văn bản cũng mất thời gian vô tận. Hệ thống “đơ” với các tác vụ đơn giản.

CPU hoặc card đồ họa luôn luôn quá tải: Ở chế độ nghỉ, CPU luôn giữ mức 70-100%, dù không có ứng dụng nào đang chạy.

Thiết bị nóng như chảo: Vỏ máy tính hoặc laptop nóng rẫy khi chạm vào, quạt hoạt động hết công suất 24/7.

Hóa đơn tiền điện tăng đột biến: Nếu bạn thanh toán theo đồng hồ, chú ý đến sự tăng đột biến bất thường trong tiêu thụ.

Trong Task Manager xuất hiện các tiến trình lạ: Các chương trình không rõ tên như “update.exe”, “system64”, “reader” đang tiêu thụ bộ nhớ và CPU một cách tích cực.

Trình duyệt tự mở tab mới hoặc có các tiện ích mở rộng lạ, trang web tải chậm bất thường.

Nếu bạn phát hiện ít nhất 3 điểm trong danh sách — đã đến lúc kiểm tra máy tính có chứa đào coin hay không.

Cách kiểm tra máy tính có đào coin: thuật toán thực tiễn

Bước đầu tiên: chẩn đoán qua Task Manager

Mở Task Manager (Windows: Ctrl + Shift + Esc, Mac: mở “Activity Monitor”). Chuyển sang tab “Processes” và phân tích kỹ danh sách các chương trình đang chạy.

Chú ý những điểm sau:

• Các tiến trình tiêu thụ 30-100% tài nguyên CPU hoặc GPU
• Các chương trình có tên nghi ngờ hoặc vô danh
• Các tiến trình bạn chắc chắn không khởi chạy
• Các ứng dụng “ăn” tài nguyên ngay cả khi hệ thống đang ở chế độ nghỉ

Nếu phát hiện điều gì lạ, ghi nhớ tên và chuyển sang bước thứ hai.

Bước thứ hai: kích hoạt phần mềm diệt virus mạnh mẽ

Cách tốt nhất để kiểm tra máy tính có đào coin hay không là dùng phần mềm diệt virus chuyên dụng. Virus đào coin thường ẩn sâu trong hệ thống, việc tìm thủ công có thể không hiệu quả.

Các phần mềm đề xuất:

• Kaspersky: dẫn đầu trong phát hiện cryptojacking, có các signature đặc biệt
• Malwarebytes: chuyên về phần mềm độc hại và các mối đe dọa ẩn, thường phát hiện những thứ khác bỏ sót
• Bitdefender: nhẹ, nhanh, không làm chậm hệ thống khi quét

Thuật toán:

1. Cài đặt phần mềm diệt virus và cập nhật cơ sở dữ liệu signature
2. Chạy quét toàn bộ hệ thống (có thể mất 1-3 giờ)
3. Xem kết quả trong mục “Quarantine” — nơi chứa các mối đe dọa đã phát hiện
4. Nếu có các tên như “Trojan.CoinMiner” hoặc “PUP.Miner” — xóa bỏ không do dự
5. Khởi động lại máy tính

Bước thứ ba: kiểm tra tự động khởi động

Các phần mềm đào coin thường “đóng gói” vào phần tự động khởi động để kích hoạt mỗi khi bật máy.

Với Windows:

1. Nhấn Win + R, gõ “msconfig”
2. Mở tab “Startup”
3. Xem xét kỹ danh sách các chương trình
4. Tắt (bỏ chọn) tất cả các mục lạ hoặc đáng ngờ
5. Nhấn “Apply” và khởi động lại

Với Mac:

1. Mở “System Preferences”
2. Chuyển sang “Users & Groups”
3. Chọn “Login Items”
4. Xóa các chương trình bạn không cài đặt

Bước thứ tư: dọn dẹp trình duyệt

Mining qua trình duyệt — một trong những hình thức nhiễm độc phổ biến nhất. Hacker chèn script vào các trang web, và chúng bắt đầu “hoạt động” khi bạn truy cập.

Cần làm gì:

1. Mở danh sách tiện ích mở rộng trong trình duyệt (Chrome: Settings → Extensions; Firefox: Add-ons and Themes)
2. Xóa tất cả các plugin bạn không cài hoặc không nhớ
3. Xóa cache và cookie (để xóa các script đã lưu)
4. Cài đặt các trình chặn như AdBlock hoặc MinerBlock

Nếu trình duyệt tải chậm hoặc gây quá tải khi mở trang trống — có thể bạn chưa loại bỏ hết phần mềm độc hại.

Bước thứ năm: phân tích nâng cao cho người dùng nâng cao

Nếu các phương pháp cơ bản không hiệu quả, hãy dùng các công cụ chuyên dụng:

Process Explorer (Windows):

1. Tải từ trang chính thức của Microsoft
2. Chạy và sắp xếp các tiến trình theo mức tiêu thụ tài nguyên
3. Nhấn chuột phải vào tiến trình nghi ngờ → “Check online”
4. Gửi thông tin tới VirusTotal để kiểm tra

Resource Monitor:

1. Win + R → “resmon”
2. Kiểm tra các tiến trình tiêu thụ CPU, đĩa, mạng và RAM
3. Tìm các tiến trình lạ có hoạt động cao

Wireshark (dành cho nâng cao):

1. Khởi chạy và theo dõi lưu lượng mạng
2. Các miner thường gửi dữ liệu đến các máy chủ của chúng
3. Tìm các kết nối đáng ngờ đến các IP lạ

Phương pháp bổ sung: phân tích hoạt động mạng

Mở Command Prompt (Win + R → cmd) và gõ “netstat -ano”. Hệ thống sẽ hiển thị tất cả các kết nối đang hoạt động của máy bạn. Tìm các IP lạ và các ứng dụng đang trao đổi dữ liệu nền. So sánh số PID (Process ID) với danh sách trong Task Manager.

Cách loại bỏ virus đã phát hiện

Nếu phát hiện ra miner:

1. Kết thúc tiến trình trong Task Manager: Tìm trong danh sách tiến trình và nhấn “End Task”
2. Tìm và xóa file thực thi: Nhấn chuột phải vào tiến trình → “Properties” → “Open file location”. Xóa file rồi dọn sạch thùng rác
3. Chạy quét toàn bộ bằng phần mềm diệt virus: Để đảm bảo không còn bản sao nào khác
4. Dùng CCleaner: Xóa các file còn sót, chỉnh sửa registry và dọn rác
5. Trong trường hợp cực đoan, cài đặt lại hệ điều hành: Nếu miner đã xâm nhập sâu vào hệ thống và các phương pháp khác không hiệu quả

Cách phòng ngừa trong tương lai

Phòng bệnh hơn chữa bệnh:

• Sử dụng phần mềm diệt virus hiện đại và cập nhật thường xuyên
• Không tải xuống các file, phần mềm, crack từ nguồn không rõ
• Sử dụng VPN khi truy cập các trang web đáng ngờ
• Thường xuyên cập nhật hệ điều hành và phần mềm đã cài đặt (để vá các lỗ hổng)
• Tắt JavaScript trong trình duyệt khi truy cập các trang nguy hiểm
• Cẩn thận với email và liên kết trong tin nhắn

Kết luận: cảnh giác là phương thuốc chính

Bây giờ bạn đã biết cách kiểm tra máy tính có đào coin hay không và không để tội phạm mạng lấy cắp tài nguyên tính toán của bạn. Đừng chờ đến khi hệ thống chậm hẳn — ngay khi có dấu hiệu chậm lại, hãy chạy kiểm tra. Sử dụng Task Manager, phần mềm diệt virus hiện đại và các công cụ chuyên dụng để phát hiện sớm mối đe dọa.

Nếu phát hiện triệu chứng của cryptojacking, hãy hành động ngay lập tức. Theo hướng dẫn này, bạn không chỉ tìm và xóa bỏ phần mềm độc hại mà còn ngăn chặn nó quay trở lại. Bảo vệ máy tính của bạn — đó chính là an ninh số của bạn.