Bảo hiểm xe điện của Trung Quốc đối mặt với cuộc kiểm điểm: Làm thế nào các công ty bảo hiểm mất hàng tỷ trong khi thị trường bùng nổ

Những con số kể một câu chuyện tàn nhẫn. Năm 2024, ngành bảo hiểm xe điện của Trung Quốc đã mất 5,7 tỷ nhân dân tệ ($802 triệu) mặc dù thu về 141 tỷ nhân dân tệ từ phí bảo hiểm. Đây là một nghịch lý phơi bày một sự không phù hợp cơ bản: thị trường xe điện lớn nhất thế giới đã vượt quá khả năng định giá rủi ro của ngành bảo hiểm.

Với hơn 20 triệu xe năng lượng mới đã lưu thông trên các đường phố Trung Quốc và xe điện hiện đang bán chạy hơn xe chạy xăng ở các thành phố lớn, hệ thống bảo hiểm được thiết kế cho động cơ đốt trong truyền thống đang bị nứt dưới áp lực. Vấn đề còn sâu xa hơn chỉ là về số lượng.

Tại sao các yêu cầu bồi thường bảo hiểm xe điện lại ngày càng tăng vọt

Chủ sở hữu xe điện—thường là người trẻ tuổi và ít kinh nghiệm hơn so với lái xe truyền thống—gửi yêu cầu bồi thường bảo hiểm với tỷ lệ gấp đôi so với các đối tác lái xe chạy xăng. Nhưng chi phí thực sự gây sốc nằm ở việc sửa chữa.

Thay pin riêng lẻ đã chiếm khoảng một phần ba giá trị tổng thể của một chiếc xe điện, và các bộ pin này nằm dễ bị tổn thương dưới sàn xe. Một va chạm nhỏ với gờ giảm tốc có thể gây ra thiệt hại thảm khốc. Một pin mới không chỉ đắt tiền; nó còn có thể tốn nhiều hơn để thay thế so với sửa chữa tất cả các bộ phận khác cộng lại. Thêm vào đó là các cảm biến, chip, và các thành phần độc quyền chỉ có thể được các trung tâm dịch vụ ủy quyền tiếp xúc—thường với giá cao—và hóa đơn sửa chữa nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát.

Dữ liệu kể câu chuyện rõ ràng: các công ty bảo hiểm không thể phân biệt giữa các thương hiệu xe, mẫu xe, và mô hình tổn thất thực tế vì họ thiếu quyền truy cập vào dữ liệu chẩn đoán phong phú mà các nhà sản xuất xe điện đang thu thập nhưng giữ kín.

Bước đột phá về quy định: Chia sẻ dữ liệu và Sửa chữa thị trường

Các nhà quản lý Trung Quốc đã nhận ra cuộc khủng hoảng và hành động nhanh chóng. Vào tháng 1 năm 2025, chính phủ đã triển khai hướng dẫn bảo hiểm toàn diện đầu tiên dành cho xe điện và hybrid cắm sạc, đánh dấu một bước ngoặt.

Trung tâm của nó? Chia sẻ dữ liệu bắt buộc. Các nhà sản xuất ô tô giờ đây phải mở quyền truy cập vào dữ liệu về sức khỏe pin, mô hình lái xe, và dữ liệu sử dụng—những yếu tố then chốt cần thiết để định giá rủi ro chính xác. Đồng thời, chính quyền đã ra mắt “Dễ Bảo Hiểm,” một nền tảng trực tuyến đã cung cấp bảo hiểm cho hơn 500.000 xe trị giá gần 495 tỷ nhân dân tệ tổng cộng.

Cảnh sát cũng đang gây áp lực lên các nhà sản xuất và nhà cung cấp để làm rõ và giảm giá các bộ phận thay thế, giải quyết nút thắt trong chuỗi cung ứng đã đẩy chi phí lên cao.

Giải thưởng trị giá nghìn tỷ nhân dân tệ đang định hình lại ngành công nghiệp

Dù hiện tại vẫn lỗ, thị trường bảo hiểm xe điện vẫn là một pháo đài của cơ hội trong tương lai. Các nhà phân tích dự báo ngành này sẽ đạt 500 tỷ nhân dân tệ phí bảo hiểm vào năm 2030—một ngưỡng sẽ chiếm hơn một phần ba toàn bộ thị trường bảo hiểm ô tô của Trung Quốc.

Ba ông lớn—Ping An, PICC, và China Pacific Insurance—kiểm soát hơn 65% thị phần bảo hiểm xe điện hiện tại. Nhưng bức tranh đang thay đổi. Ping An đã đạt lợi nhuận trong lĩnh vực xe điện trong năm 2024 bằng cách triển khai các công cụ dựa trên AI để xác định các mô hình gọi xe và mô hình kinh tế sửa chữa. Các đối thủ đang thử nghiệm các mô hình định giá dựa trên mức độ sử dụng, điều chỉnh phí bảo hiểm dựa trên dữ liệu telemetry lái xe theo thời gian thực.

Trong khi đó, các nhà sản xuất ô tô đang tiến lên theo chiều dọc. BYD, Tesla, và các tân binh như Xiaomi đang ra mắt các chi nhánh bảo hiểm riêng của họ, hy vọng rằng việc kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị—từ dữ liệu xe đến xử lý yêu cầu bồi thường—có thể mở khóa lợi thế cạnh tranh bền vững.

Ngành bảo hiểm sẽ chưa hòa vốn trong vòng hai đến ba năm tới, nhưng phần thưởng đang chờ đợi cho thấy quá trình chuyển đổi đau đớn này chỉ là cái giá phải trả để gia nhập vào một trong những thị trường năng động nhất thế giới.