Quy luật cung cầu: Lý do tại sao giá tài sản thay đổi

Trong thị trường tài chính, nhà đầu tư thường thấy giá cổ phiếu tăng hoặc giảm trong từng ngày, nhưng ít người có thể giải thích tại sao. Thực tế, các biến động giá này đều dựa trên các nguyên tắc cơ bản của kinh tế học gọi là cầu (Demand) và cung (Supply). Hiểu rõ quy luật của cung và mối quan hệ giữa hai lực lượng này có thể là chìa khóa quan trọng để đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn.

Khi nào thị trường biến động: Cầu, Cung thực sự là gì

Cầu không chỉ đơn thuần là mong muốn mua hàng hóa, mà còn là sự sẵn lòng của người mua trả giá ở các mức giá khác nhau để có được hàng hóa đó. Trên đồ thị, chúng ta có thể thấy đường cầu (Demand Curve) thể hiện mối quan hệ giữa giá cả và lượng cầu người mua mong muốn.

Tương tự, cung là sự sẵn lòng của người bán chào bán hàng hóa ở các mức giá khác nhau. Đường cung (Supply Curve) cho thấy rằng ở các mức giá khác nhau, người bán muốn cung cấp lượng hàng hóa bao nhiêu.

Khi kết hợp hai lực lượng này, điểm giao nhau của hai đường là cân bằng (Equilibrium) - mức giá và lượng hàng hóa do thị trường xác định.

Quy luật cung: Tại sao người bán quyết định thay đổi

Quy luật cung nói rằng, khi giá tăng cao, người bán sẽ muốn cung cấp nhiều hàng hơn, và khi giá giảm, họ sẽ giảm lượng cung ra. Đó là lý do rõ ràng: giá cao = lợi nhuận lớn hơn = động lực bán hàng.

Tuy nhiên, trong thị trường chứng khoán, quy luật cung có thể không rõ ràng như hàng hóa thông thường, vì khi giá cổ phiếu tăng, một số nhà đầu tư sẽ thấy cơ hội lợi nhuận và chọn bán ra (cung), trong khi các nhà đầu tư khác vẫn nghĩ rằng giá còn tiếp tục tăng (cầu). Sự mất cân đối này khiến giá biến động mạnh.

Các yếu tố quyết định cung

• Chi phí sản xuất: Nếu chi phí tăng (ví dụ, tiền công lao động tăng), nhà sản xuất sẽ giảm lượng cung
• Công nghệ: Công nghệ mới có thể nâng cao hiệu quả và cung cấp nhiều hơn
• Dự đoán giá: Nếu người bán nghĩ rằng giá sẽ tăng, họ có thể giảm bán để chờ đợi
• Số lượng người bán: Nhiều người bán hơn = cung nhiều hơn
• Quy định pháp luật: Chính sách của chính phủ và quy định thị trường ảnh hưởng trực tiếp

Mối quan hệ giữa cầu, cung và giá cả

Hãy tưởng tượng trường hợp này: Khi nền kinh tế phát triển tốt, nhà đầu tư tự tin cao, cầu cổ phiếu sẽ tăng lên. Đồng thời, nếu các công ty quyết định tăng vốn hoặc phát hành thêm cổ phiếu, cung sẽ tăng theo.

• Cầu tăng + cung giữ nguyên → giá sẽ tăng
• Cầu giữ nguyên + cung tăng → giá sẽ giảm
• Cả hai cùng tăng → kết quả phụ thuộc vào cái nào tăng nhiều hơn

Trong thị trường tài chính, hiểu rõ mối quan hệ này sẽ giúp nhà đầu tư dự đoán khi nào giá có thể biến động.

Ứng dụng trong kỹ thuật giao dịch: Vùng Cầu và Cung (Demand Supply Zone)

Nhiều trader sử dụng “Vùng Cầu và Cung” để bắt nhịp mua bán. Kỹ thuật này tìm các vùng trên đồ thị có sự mất cân đối giữa cầu và cung.

Giao dịch khi giá “quay đầu”

• Supply Zone Rally Base Drop (RBD): Giá tăng mạnh (Rally) từ cầu rồi dần dần đi ngang (Base), khi cung xuất hiện, cuối cùng giảm mạnh (Drop) khi cung thắng
• Demand Zone Drop Base Rally (DBR): Giá giảm mạnh (Drop) từ cung rồi đi ngang (Base), cuối cùng tăng lên (Rally) khi cầu thắng

Giao dịch theo xu hướng tiếp diễn

• Rally Base Rally (RBR): Giá tăng liên tục = cầu vẫn mạnh
• Drop Base Drop (DBD): Giá giảm liên tục = cung vẫn còn sức mạnh

Việc sử dụng công cụ Price Action và phân tích hỗ trợ kháng cự (Support & Resistance) giúp trader xác định chính xác hơn vùng Cầu và Cung.

Cầu, Cung trong phân tích cơ bản

Nhà đầu tư dài hạn thường dùng phân tích cơ bản (Fundamental Analysis) để xem xét nguồn gốc thực sự của cầu và cung.

Về cầu: Khi có tin tốt về doanh nghiệp (kết quả kinh doanh cao, tăng trưởng, mở rộng thị trường mới), nhà đầu tư sẽ muốn mua cổ phiếu nhiều hơn, đẩy giá lên.

Về cung: Khi có tin xấu, các cổ đông sẽ bán ra, nếu cung vượt quá cầu, giá sẽ giảm.

Nhà đầu tư có thể dự đoán “giá trị nội tại” (Intrinsic Value) của công ty để dự đoán sự thay đổi của cầu, cung trong tương lai.

Các công cụ khác giúp xác định cầu, cung

• Khối lượng (Volume): Khối lượng giao dịch cao cho thấy lực cầu hoặc cung mạnh
• Nến Nhật (Candle Stick): Nến xanh = cầu thắng, nến đỏ = cung thắng
• Đường trung bình động: Hiển thị xu hướng dài hạn của cầu, cung
• RSI và Stochastic: Giúp xác định quá mua (Overbought) và quá bán (Oversold)

Tóm lại

Quy luật cung và cầu, cùng nguyên tắc cầu, cung không chỉ là lý thuyết kinh tế mà còn là động lực thúc đẩy thị trường tài chính mỗi ngày. Nhà đầu tư hiểu rõ cầu, cung xuất phát từ đâu và cách xác định mất cân đối sẽ có lợi thế trong quyết định mua bán.

Dù là sử dụng kỹ thuật Vùng Cầu và Cung để giao dịch ngắn hạn hay phân tích cơ bản để đầu tư dài hạn, việc áp dụng cầu, cung sẽ giúp nâng cao hiểu biết về thị trường và giảm thiểu rủi ro trong quyết định đầu tư.