Các kỹ năng phân tích biểu đồ nến cần biết trong giao dịch Forex

Muốn đạt được lợi nhuận ổn định trên thị trường Forex? Nắm vững khả năng đọc biểu đồ nến là bước đầu tiên. Nhiều nhà giao dịch chuyên nghiệp dựa vào hiểu biết sâu sắc về các mô hình nến để thu về lợi nhuận đáng kể, do đó học phân tích nến đã trở thành môn học bắt buộc của mọi nhà giao dịch Forex. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết cho người mới bắt đầu cách dự đoán xu hướng thị trường qua biểu đồ nến.

Cấu tạo và ý nghĩa của biểu đồ nến

Biểu đồ nến, còn gọi là biểu đồ K-line, gồm các cột hình như cây nến. Mỗi cây nến ghi lại bốn điểm giá quan trọng trong một khoảng thời gian nhất định (có thể là 15 phút, 1 giờ, 1 tuần, v.v.): giá mở cửa, giá đóng cửa, giá cao nhất và giá thấp nhất.

Ngoại hình của biểu đồ nến gồm hai phần: thân nến và bóng nến (bấc).

Ý nghĩa của phần thân nến:

• Khi giá đóng cửa cao hơn giá mở cửa, nến có màu trắng hoặc xanh lá (hình thái tăng giá), thể hiện sức mua mạnh hơn sức bán
• Khi giá đóng cửa thấp hơn giá mở cửa, nến có màu đen hoặc đỏ (hình thái giảm giá), thể hiện sức bán áp đảo sức mua

Ý nghĩa của phần bóng nến:

• Bóng nến phản ánh biên độ dao động của giá trong kỳ, thể hiện quá trình giao tranh giữa phe mua và phe bán
• Bóng ngắn cho thấy phạm vi dao động hẹp, các nhà tham gia thị trường có nhận thức tương đối nhất quán về xu hướng giá
• Bóng dài cho thấy dao động mạnh, phe mua và phe bán đã có cuộc đấu tranh quyết liệt trong kỳ đó

Biểu đồ nến có thể áp dụng cho bất kỳ khung thời gian nào, từ cực ngắn 15 phút đến dài hạn hàng tuần, nhà giao dịch đều có thể tìm ra các yếu tố phân tích phù hợp.

Tại sao biểu đồ nến là công cụ ưu tiên trong giao dịch Forex

Trong nhiều loại biểu đồ, biểu đồ nến được các nhà giao dịch chuyên nghiệp ưa chuộng rộng rãi, chủ yếu dựa trên các lý do sau:

Có thể trực quan thể hiện tâm lý thị trường. Thông qua độ dài bóng nến và kích thước thân nến, nhà giao dịch có thể nhanh chóng nhận diện đối lập sức mạnh mua và bán. So với biểu đồ đường đơn giản, biểu đồ nến cung cấp nhiều thông tin tâm lý thị trường phong phú hơn.

Có khả năng nhận diện cao. Các mô hình nến hình thành các dạng mẫu quen thuộc, có ý nghĩa dự đoán mạnh mẽ. Kết hợp các đường xu hướng, các mức hỗ trợ kháng cự và các công cụ khác, nhà giao dịch có thể bắt tín hiệu đảo chiều hiệu quả hơn.

Đã được chứng minh qua lịch sử về tính hiệu quả. Công nghệ biểu đồ nến bắt nguồn từ thị trường giao dịch gạo Nhật Bản thế kỷ 17, khi các thương nhân Nhật Bản sử dụng công cụ này để dự đoán chính xác xu hướng giá gạo, thậm chí từ đó đạt được danh hiệu võ sĩ. Điều này chứng tỏ giá trị thực tiễn của biểu đồ nến đã trải qua hàng trăm năm thử thách của thị trường.

Các mô hình cơ bản của biểu đồ nến

Trong thực tế giao dịch, nhà giao dịch cần nhận diện và hiểu các mô hình nến cơ bản.

Doji (ngôi sao hình chữ thập)

Doji là cây nến có giá mở cửa và đóng cửa gần như bằng nhau hoặc rất gần, thể hiện lực mua và lực bán cân bằng. Thường báo hiệu khả năng đảo chiều xu hướng vì lực đẩy xu hướng hiện tại đang yếu đi.

Có bốn biến thể phổ biến của Doji:

Doji tiêu chuẩn - Bóng trên và bóng dưới cân đối, phản ánh phe mua và phe bán đã trải qua các đợt dao động lặp lại trong kỳ

Doji mộ bia (Gravestone Doji) - Bóng trên dài, bóng dưới rất ngắn, thể hiện phe mua cố gắng đẩy giá lên cao nhưng cuối cùng bị phe bán đẩy trở lại gần giá mở cửa

Doji chuồn chuồn (Dragonfly Doji) - Bóng dưới dài, bóng trên rất ngắn, thể hiện phe bán cố gắng đẩy giá xuống thấp nhưng cuối cùng bị phe mua kéo trở lại gần giá mở cửa

Doji bốn giá (Four Price Doji) - Giá mở, đóng, cao nhất, thấp nhất đều bằng nhau, rất hiếm gặp, tránh giao dịch khi xuất hiện mô hình này

Nhận diện tín hiệu:

• Nếu Doji xuất hiện sau cây nến tăng, cho thấy đà tăng đang suy yếu, có thể dự báo đảo chiều
• Nếu Doji xuất hiện sau cây nến giảm, cho thấy đà giảm đang suy yếu, khả năng đảo chiều tăng lên
• Tuy nhiên, cần xác nhận bằng các cây nến tiếp theo

Marubozu (đầu trọc)

Là cây nến có thân chiếm toàn bộ khoảng thời gian, gần như không có bóng nến.

Marubozu tăng - Nến trắng từ thấp nhất lên cao nhất, giá mở bằng thấp nhất, đóng bằng cao nhất, thể hiện phe mua chiếm ưu thế suốt kỳ

Marubozu giảm - Nến đen từ cao nhất xuống thấp nhất, giá mở bằng cao nhất, đóng bằng thấp nhất, thể hiện phe bán kiểm soát thị trường

Spinning Top (bông xơ)

Mô hình này có đặc điểm thân nhỏ, bóng trên và bóng dưới dài, trông giống như chiếc bông xơ. Thể hiện phe mua và phe bán đang đấu tranh quyết liệt nhưng chưa phân thắng bại rõ ràng.

Xuất hiện trong xu hướng tăng - báo hiệu đà tăng đang yếu dần, lực mua giảm, có thể là tín hiệu đảo chiều

Xuất hiện trong xu hướng giảm - báo hiệu đà giảm đang yếu dần, lực bán giảm, có thể là tín hiệu đảo chiều

Mô hình đảo chiều từ một cây nến

Khi đã nắm vững các mô hình cơ bản, nhà giao dịch cần học cách nhận diện tín hiệu đảo chiều từ các cây nến đơn lẻ.

Hammer (búa) và Hanging Man (người treo cổ)

Hammer - Xuất hiện ở đáy xu hướng giảm, gồm một cây nến có bóng dưới dài, bóng trên rất ngắn, thân nhỏ. Thể hiện phe bán cố gắng đẩy giá xuống nhưng phe mua thành công bắt đáy, đẩy giá đóng cửa cao hơn. Thường báo hiệu chuyển từ giảm sang tăng, cần xác nhận từ các cây nến tiếp theo.

Hanging Man - Xuất hiện ở đỉnh xu hướng tăng, hình dạng giống Hammer nhưng ý nghĩa trái ngược. Thể hiện phe mua duy trì đà cao nhưng cuối cùng phe bán đẩy giá xuống, có thể là tín hiệu đảo chiều từ tăng sang giảm, cần xác nhận.

Inverted Hammer (búa ngược) và Shooting Star (sao băng)

Inverted Hammer - Xuất hiện trong xu hướng giảm, đặc điểm bóng trên dài, bóng dưới ngắn, thể hiện phe mua dù bị áp lực nhưng cuối cùng đóng cửa ở mức cao, có thể dự báo đảo chiều tăng.

Shooting Star - Xuất hiện trong xu hướng tăng, đặc điểm tương tự nhưng ý nghĩa trái ngược. Thể hiện phe bán dù bị áp lực nhưng cuối cùng đóng cửa ở mức thấp, có thể dự báo đảo chiều giảm.

Ứng dụng mô hình hai cây nến

Khi tín hiệu từ một cây nến chưa rõ ràng, tổ hợp hai cây nến liên tiếp sẽ cung cấp thông tin đảo chiều mạnh mẽ hơn.

Bullish Engulfing (nhấn chìm tăng) và Bearish Engulfing (nhấn chìm giảm)

Nhấn chìm tăng - Một cây nến đen theo sau là cây nến trắng lớn hơn rõ ràng, thân nến trắng hoàn toàn bao phủ cây đen. Rất mạnh mẽ báo hiệu đà giảm đã kết thúc, phe mua chiếm ưu thế, là tín hiệu đảo chiều đáng tin cậy.

Nhấn chìm giảm - Một cây nến trắng theo sau là cây đen lớn hơn rõ ràng, thân nến đen bao phủ hoàn toàn cây trắng. Báo hiệu đà tăng đã kết thúc, phe bán kiểm soát thị trường.

Tweezer Tops (kẹp tăm) và Tweezer Bottoms (kẹp đáy)

Hai dạng mô hình này có tên gọi dựa theo hình dạng giống như chiếc kẹp tăm.

Kẹp tăm - Gồm một cây nến tăng và một cây giảm, hai cây có đỉnh gần như trùng hoặc rất gần nhau. Thường báo hiệu đảo chiều từ tăng sang giảm.

Kẹp đáy - Gồm một cây giảm và một cây tăng, hai cây có đáy gần như trùng hoặc rất gần nhau. Thường báo hiệu đảo chiều từ giảm sang tăng.

Mô hình ba cây nến nâng cao

Khi nắm vững các mô hình 2 cây, nhà giao dịch có thể nhận diện các mô hình phức tạp hơn, đáng tin cậy hơn.

Evening Star (ngôi sao buổi tối) và Morning Star (ngôi sao bình minh)

Morning Star - Mô hình đảo chiều từ giảm sang tăng gồm 3 cây nến:

• Cây thứ nhất: nến giảm dài, tiếp tục xu hướng giảm
• Cây thứ hai: thường là doji hoặc nến nhỏ, tạo đáy
• Cây thứ ba: nến tăng, vượt qua nửa thân cây thứ nhất, xác nhận xu hướng tăng

Evening Star - Mô hình đảo chiều từ tăng sang giảm gồm 3 cây nến:

• Cây thứ nhất: nến tăng dài, tiếp tục xu hướng tăng
• Cây thứ hai: thường là doji hoặc nến nhỏ, tạo đỉnh
• Cây thứ ba: nến giảm, phá vỡ mức thấp của cây đầu, xác nhận đảo chiều giảm

Three White Soldiers (ba chiến binh trắng) và Three Black Crows (ba quạ đen)

Ba chiến binh trắng - Ba cây nến tăng liên tiếp, mỗi cây có giá đóng cửa cao hơn cây trước, dự báo xu hướng giảm chuyển sang tăng ổn định

Ba quạ đen - Ba cây nến giảm liên tiếp, mỗi cây có giá đóng cửa thấp hơn cây trước, dự báo xu hướng tăng chuyển sang giảm ổn định

Three Inside Up (ba trong lên) và Three Inside Down (ba trong xuống)

Ba trong lên - Dấu hiệu đảo chiều từ giảm sang tăng:

• Cây thứ nhất: nến giảm dài
• Cây thứ hai: nhỏ hơn, nằm trong phạm vi cây thứ nhất
• Cây thứ ba: đóng cửa trên đỉnh của cây thứ nhất, xác nhận phe mua thắng thế

Ba trong xuống - Dấu hiệu đảo chiều từ tăng sang giảm:

• Cây thứ nhất: nến tăng dài
• Cây thứ hai: nhỏ hơn, nằm trong phạm vi cây thứ nhất
• Cây thứ ba: đóng cửa dưới đáy của cây thứ nhất, xác nhận phe bán thắng thế

Tóm tắt các điểm chính trong giao dịch bằng biểu đồ nến

Bản chất của mô hình nến: Biểu đồ nến thể hiện rõ ràng sự so sánh lực mua và lực bán trong một chu kỳ nhất định qua các hình dạng khác nhau. Nến trắng thể hiện phe mua chiếm ưu thế, nến đen thể hiện phe bán chiếm ưu thế, bóng nến ghi lại quá trình đấu tranh của lực lượng này.

Phân cấp mô hình:

• Cơ bản: Doji, Marubozu, Spinning Top
• Đảo chiều đơn lẻ: Hammer, Hanging Man, Inverted Hammer, Shooting Star
• Đảo chiều hai cây: Engulfing, Tweezer
• Đảo chiều ba cây: Morning/Evening Star, Three Soldiers/Crows, Three Inside

Nguyên tắc thực chiến: Các mô hình nến thường có tỷ lệ thành công dưới 50%, nghĩa là tín hiệu từ mô hình không phải lúc nào cũng chính xác. Nhà giao dịch cần kết hợp với các yếu tố thị trường chung, phân tích cơ bản, xác nhận đa khung thời gian và quản lý rủi ro chặt chẽ. Mô hình chỉ là công cụ tham khảo, không phải tín hiệu mua bán tuyệt đối.

Liên tục học hỏi: Dù kiến thức về biểu đồ nến khá cơ bản, để thành thạo thực sự, nhà giao dịch cần tích lũy kinh nghiệm qua thực chiến. Trước khi giao dịch thật, nên luyện tập trên môi trường mô phỏng để nhận diện nhanh, chính xác các dạng mô hình và ý nghĩa của chúng trong thị trường.