Thị trường ngoại hối dành cho người mới bắt đầu: Hướng dẫn toàn diện để hiểu về giao dịch tiền tệ từng bước

Thị trường ngoại hối, hay còn gọi là thị trường giao dịch ngoại tệ, là điểm gặp gỡ của các ngân hàng, công ty, nhà đầu tư và cá nhân để trao đổi các loại tiền tệ trên toàn thế giới. Mỗi lần bạn chuyển đổi tiền tệ trước khi đi du lịch hoặc thanh toán dịch vụ bằng một đồng tiền khác, bạn đang tham gia trực tiếp vào thị trường khổng lồ này hoạt động không ngừng nghỉ. Thị trường ngoại hối được xem là thị trường tài chính lớn nhất mọi thời đại về khối lượng giao dịch và thanh khoản, với trung bình khối lượng giao dịch hàng ngày đạt 9.6 nghìn tỷ đô la theo số liệu mới nhất tháng 4 năm 2025, vượt xa rất nhiều so với tổng khối lượng giao dịch của các thị trường chứng khoán toàn cầu cộng lại.

Thị trường ngoại hối chính xác là gì?

Từ “Forex” là viết tắt của Foreign Exchange, đề cập đến thị trường nơi các loại tiền tệ được giao dịch liên tục giữa các ngân hàng, công ty, chính phủ và cá nhân trên toàn thế giới. Giao dịch ngoại hối nghĩa là mua một đồng tiền để bán một đồng tiền khác ngay cùng lúc, nhằm hưởng lợi từ sự biến động của tỷ giá giữa chúng.

Khi bạn giao dịch ngoại hối, bạn luôn xử lý theo cặp tiền tệ như EUR/USD hoặc USD/JPY. Đồng tiền đầu tiên được gọi là “đồng tiền cơ sở” còn đồng thứ hai là “đồng tiền định giá”. Giá niêm yết thể hiện số đơn vị của đồng tiền định giá cần để mua một đơn vị của đồng tiền cơ sở.

Tại sao thị trường ngoại hối lại đặc biệt?

Các sự thật chính về thị trường:

• Khối lượng khổng lồ: Giao dịch hàng ngày vượt quá vài nghìn tỷ đô la, khiến đây là thị trường có thanh khoản cao và biến động nhanh
• Hoạt động liên tục: Thị trường hoạt động 24 giờ mỗi ngày, năm ngày trong tuần, nhờ sự luân phiên của các phiên giao dịch tại các trung tâm tài chính chính (Sydney, Tokyo, London, New York)
• Giao dịch theo cặp: Tiền tệ không được bán hoặc mua riêng lẻ, mà luôn theo cặp, phản ánh sự so sánh liên tục giữa sức mạnh của đồng tiền này và yếu của đồng tiền khác
• Không có sàn giao dịch trung tâm: Thị trường hoạt động qua mạng lưới toàn cầu các ngân hàng và tổ chức tài chính kết nối điện tử, còn gọi là giao dịch ngoài sàn (OTC)

Thị trường ngoại hối hoạt động như thế nào?

Giao dịch diễn ra qua mạng lưới toàn cầu các ngân hàng và tổ chức tài chính kết nối với nhau điện tử. Các nhà giao dịch đưa ra quyết định dựa trên dự đoán về biến động của từng đồng tiền:

• Mua cặp: dự đoán giá trị đồng tiền cơ sở tăng so với đồng tiền định giá
• Bán cặp: dự đoán giá đồng tiền cơ sở giảm so với đồng tiền định giá

Vì biến động của tiền tệ phụ thuộc vào mối quan hệ giữa hai đồng tiền, việc tăng giá của một đồng đồng nghĩa với giảm giá của đồng còn lại trong cặp.

Các loại cặp tiền tệ

Các cặp tiền tệ được chia thành ba nhóm chính:

Các cặp chính (Majors): EUR/USD, USD/JPY, GBP/USD, AUD/USD, USD/CHF, USD/CAD. Đây là các cặp phổ biến nhất, có thanh khoản cao và chênh lệch giá thấp nhất.

Các cặp phụ (Minors): EUR/GBP, EUR/CHF, GBP/JPY, CAD/JPY, EUR/NZD. Ít hoạt động hơn các cặp chính nhưng vẫn phổ biến, chênh lệch giá rộng hơn.

Các cặp ngoại lai (Exotics): USD/MXN, USD/THB, GBP/PLN, EUR/RUB. Kết hợp đồng tiền mạnh với đồng tiền của nền kinh tế mới nổi, có biến động cao hơn và chênh lệch giá rộng hơn.

Các thuật ngữ cơ bản bạn cần biết

Spread: chênh lệch giữa giá mua và giá bán. Ví dụ: nếu giá mua là 1.1050 và giá bán là 1.1048, spread là 2 điểm.

Lot: đơn vị đo lường quy mô giao dịch, chia thành lot tiêu chuẩn, mini và micro để dễ quản lý rủi ro.

Pip: đơn vị đo sự biến động giá, thường là sự di chuyển của số thứ tư sau dấu thập phân. Nếu giá EUR/USD di chuyển từ 1.1000 lên 1.1001, nghĩa là đã di chuyển 1 pip.

Đòn bẩy tài chính: công cụ cho phép tăng quy mô giao dịch bằng cách sử dụng một phần nhỏ của vốn (ký quỹ), làm tăng khả năng sinh lời nhưng cũng làm tăng rủi ro thua lỗ.

Ký quỹ: số tiền nhỏ trong giá trị giao dịch dùng làm bảo đảm để mở và quản lý các lệnh với đòn bẩy tài chính.

Thời gian hoạt động của thị trường ngoại hối

Thị trường hoạt động 24 giờ, năm ngày trong tuần. Các phiên bắt đầu từ sáng thứ Hai tại Sydney và kết thúc vào cuối phiên tại New York vào thứ Sáu. Thời điểm giao dịch tốt nhất là trong các khoảng thời gian giao thoa giữa các phiên, đặc biệt là khi London và New York giao nhau, nơi khối lượng giao dịch và thanh khoản tăng rõ rệt.

Các yếu tố ảnh hưởng đến thị trường ngoại hối

Chính sách tiền tệ: các quyết định của ngân hàng trung ương về lãi suất ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị đồng tiền. Tăng lãi suất làm đồng tiền hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Lạm phát và tăng trưởng kinh tế: lạm phát cao làm giảm sức mua của đồng tiền, trong khi tăng trưởng kinh tế mạnh thu hút đầu tư và làm tăng giá trị đồng tiền.

Can thiệp của chính phủ: ngân hàng trung ương có thể can thiệp trực tiếp để hỗ trợ hoặc giảm giá trị đồng tiền nhằm đạt mục tiêu kinh tế.

Các sự kiện địa chính trị: khủng hoảng chính trị khiến nhà đầu tư tìm đến các đồng tiền “an toàn” như đô la Mỹ và yên Nhật.

Các loại hình giao dịch: dài hạn so với ngắn hạn

Giao dịch dài hạn: giữ lệnh trong nhiều tuần, tháng hoặc năm, tập trung vào phân tích cơ bản và các yếu tố kinh tế. Yêu cầu kiên nhẫn và kỷ luật cao hơn nhưng giảm áp lực tâm lý.

Giao dịch ngắn hạn: tập trung vào biến động giá hàng ngày và tức thời, từ vài phút đến vài ngày. Yêu cầu theo dõi liên tục và sử dụng phân tích kỹ thuật nhiều, mang lại cơ hội lợi nhuận nhanh hơn.

Các chiến lược giao dịch nổi tiếng

Scalping (Giao dịch nhanh): mở và đóng lệnh trong vài phút hoặc giây, kiếm lợi từ các điểm nhỏ (Pips).

Giao dịch trong ngày (Day Trading): mở và đóng lệnh trong cùng ngày, tránh giữ lệnh qua đêm để giảm rủi ro.

Giao dịch swing (Swing Trading): giữ lệnh vài ngày hoặc vài tuần để tận dụng xu hướng trung bình.

Theo xu hướng (Trend Following): theo dõi xu hướng chung của giá và duy trì lệnh miễn là xu hướng còn tiếp diễn.

Các chỉ số kỹ thuật quan trọng

• Đường trung bình động: giúp nhìn rõ xu hướng chung và giảm tác động của biến động hàng ngày
• Chỉ số RSI (RSI): cho biết giá đang mua quá mức hay bán quá mức
• Chỉ số MACD: thể hiện xu hướng chung và khả năng đảo chiều của thị trường
• Bollinger Bands: phát hiện độ biến động của thị trường và các điểm bùng nổ tiềm năng
• Các mức hỗ trợ và kháng cự: các mức giá nhất định mà thị trường dừng lại hoặc đảo chiều

Ưu điểm và nhược điểm của giao dịch ngoại hối

Ưu điểm:

• Giao dịch 24 giờ linh hoạt
• Yêu cầu vốn ban đầu thấp nhờ đòn bẩy tài chính
• Thanh khoản cao, dễ thực hiện lệnh
• Cơ hội lợi nhuận đa dạng từ biến động ngắn hạn và dài hạn
• Chi phí giao dịch thấp (Không phí cao)

Nhược điểm:

• Rủi ro cao mất toàn bộ vốn
• Khó học và áp dụng cho người mới bắt đầu
• Biến động giá liên tục và đột ngột
• Khó quản lý lệnh 24/7
• Cần theo dõi thị trường chặt chẽ

Các bước bắt đầu giao dịch ngoại hối

1. Hiểu rõ thị trường: nghiên cứu các cặp tiền tệ và các yếu tố ảnh hưởng trước khi rót vốn.

2. Xây dựng kế hoạch rõ ràng: xác định mục tiêu, mức độ rủi ro, chiến lược và tuân thủ trong từng lệnh.

3. Sử dụng tài khoản demo: hầu hết các nền tảng đều cung cấp tài khoản thử với tiền ảo, hãy dùng để thực hành theo kế hoạch mà không rủi ro thật.

4. Quản lý rủi ro hiệu quả: xác định tỷ lệ rủi ro cho mỗi lệnh (như 1-2% vốn), dùng lệnh dừng lỗ và chốt lời.

5. Chọn cặp tiền phù hợp: bắt đầu với các cặp chính có thanh khoản cao và biến động thấp hơn.

6. Theo dõi lệnh thường xuyên: cập nhật biến động thị trường và đánh giá hiệu quả hàng ngày.

7. Học hỏi liên tục: thị trường luôn biến đổi, cần theo dõi các tin tức kinh tế và phân tích kỹ thuật.

Mẹo vàng cho người mới bắt đầu

• Kiểm soát cảm xúc, không để thua lỗ hay lòng tham chi phối quyết định
• Bắt đầu với vốn nhỏ để tích lũy kinh nghiệm
• Không dùng đòn bẩy quá cao ban đầu
• Đọc các tin tức kinh tế trước khi mở lệnh lớn
• Ghi chép lại các lệnh để rút ra bài học từ sai lầm

Tóm lại

Thị trường ngoại hối mang lại cơ hội lớn để kiếm lời nhờ thanh khoản cao và hoạt động liên tục 24/7, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro lớn đòi hỏi hiểu biết sâu sắc và quản lý rủi ro chặt chẽ. Thành công trong ngoại hối dựa trên việc học hỏi liên tục, phát triển kỹ năng phân tích và kỷ luật cảm xúc.

Dù bạn hướng tới lợi nhuận ngắn hạn hay xây dựng chiến lược đầu tư dài hạn, việc hiểu thị trường, lập kế hoạch hợp lý và sử dụng công cụ phù hợp đều là những yếu tố giúp trải nghiệm giao dịch an toàn và sinh lời hơn. Thị trường ngoại hối không chỉ là nơi trao đổi tiền tệ, mà còn là một trải nghiệm học hỏi liên tục để hiểu về nền kinh tế toàn cầu và tận dụng các cơ hội của nó một cách khôn ngoan.