Danh mục đầu tư: Hướng dẫn xây dựng danh mục đầu tư toàn cầu cho người mới bắt đầu

“Muốn đầu tư nhưng không hiểu sẽ bắt đầu từ đâu” - đây là câu hỏi mà nhiều người thường tự hỏi mình. Khi bước vào thế giới thị trường tài chính đầy thông tin, biểu đồ và thuật ngữ kỹ thuật. Hôm nay chúng tôi sẽ chia sẻ cách xây dựng danh mục đầu tư hiệu quả, từ những kiến thức cơ bản đến các chiến lược mà các nhà đầu tư chuyên nghiệp đang sử dụng

Danh mục đầu tư là gì và tại sao nó lại quan trọng?

Nếu giải thích một cách đơn giản, danh mục đầu tư (Investment Portfolio) chính là việc tập hợp các tài sản thuộc các loại khác nhau vào một nhóm duy nhất. Thay vì đầu tư toàn bộ số tiền vào một lựa chọn duy nhất, chúng ta sẽ chia tiền ra để đầu tư vào nhiều tài sản khác nhau, chẳng hạn như cổ phiếu, trái phiếu, quỹ tương hỗ, vàng, hàng hóa hoặc thậm chí tài sản kỹ thuật số

Đây là nguyên tắc phân tán rủi ro (Diversification) - không để tất cả các quả trứng vào một giỏ. Nếu những giỏ đó bị rơi vỡ, chúng ta vẫn còn quả trứng trong những giỏ khác

Trong điều kiện thị trường, khi cổ phiếu giảm giá, trái phiếu ổn định có thể vẫn mang lại lợi tức tốt, hoặc vàng là tài sản an toàn có thể thậm chí còn tăng giá trị. Điều này giúp danh mục đầu tư nói chung không phải chịu tổn thất từ chỉ một hướng của thị trường

Lợi ích chính của danh mục đầu tư

• Giảm độ biến động: Vốn đầu tư không dao động mạnh theo những thay đổi của thị trường
• Tạo cơ hội lợi tức: Hưởng lợi từ tài sản tăng trưởng trong từng giai đoạn
• Đạt được mục tiêu tài chính: Phù hợp với mục tiêu cuộc sống và nhu cầu trong các giai đoạn khác nhau

5 bước để xây dựng danh mục đầu tư của bạn

Bước 1: Xác định mục tiêu đầu tư một cách rõ ràng

Đây là bước quan trọng mà nhiều người thường bỏ qua. Đầu tư mà không có mục tiêu giống như chèo thuyền mà không có điểm đến. Câu hỏi đầu tiên bạn phải tự hỏi là “Chúng ta đầu tư để làm gì?”

Những mục tiêu khác nhau quyết định cách sắp xếp danh mục hoàn toàn khác nhau:

• Ngắn hạn (1-3 năm): chẳng hạn như mua xe, đám cưới, du lịch, cần phải ổn định. Danh mục nên tập trung vào tài sản rủi ro thấp
• Trung hạn (3-7 năm): chẳng hạn như mua nhà, học tiếp tục, có thể chấp nhận rủi ro vừa phải
• Dài hạn (7+ năm): chẳng hạn như hưu trí, quỹ giáo dục cho con, có đủ thời gian để chấp nhận rủi ro cao hơn để lấy lợi tức cao hơn

Bước 2: Đánh giá khả năng chịu rủi ro

“Không chơi những trò không quen” - nguyên tắc này cũng áp dụng tốt cho đầu tư. Mỗi người có khả năng chịu rủi ro khác nhau. Những yếu tố sau đây ảnh hưởng đến việc đánh giá:

• Tuổi tác: Người trẻ tuổi có nhiều thời gian để kiếm tiền mới
• Thu nhập và nợ: Người có thu nhập ổn định và không có nợ cao có thể chấp nhận rủi ro nhiều hơn
• Kinh nghiệm: Nhà đầu tư có kinh nghiệm hiểu rõ độ biến động của thị trường hơn
• Tính cách: Người dũng cảm hay cẩn thận

Nói chung, các nhà đầu tư được chia thành 3 cấp độ: rủi ro thấp(tập trung vào việc bảo vệ vốn gốc),rủi ro vừa phải(cân bằng giữa tăng trưởng và an toàn), vàrủi ro cao (hướng tới lợi tức cao nhất)

Bước 3: Phân bổ tài sản (Asset Allocation)

Asset Allocation là việc quyết định sẽ chia số tiền đầu tư thành bao nhiêu phần trăm cho mỗi loại tài sản. Ray Dalio là lãnh đạo của một trong những công ty quản lý đầu tư lớn nhất thế giới, nói rằng phân bổ tài sản quyết định 90% thành công trong đầu tư

Các tài sản chính bao gồm:

• Trái phiếu (Bonds): rủi ro thấp, lợi tức cố định, giúp giảm độ biến động
• Cổ phiếu (Stocks): rủi ro cao, nhưng có cơ hội lợi tức cao nhất
• Bất động sản (Real Estate): rủi ro vừa phải đến cao
• Hàng hóa (Commodities): chẳng hạn như vàng, để phân tán rủi ro
• Tài sản thay thế: chẳng hạn như tiền điện tử (rủi ro rất cao)

Ví dụ về phân bổ:

• Rủi ro thấp: Trái phiếu 70%, Cổ phiếu 20%, Thay thế 10%
• Rủi ro vừa phải (60/40 phổ biến): Cổ phiếu 60%, Trái phiếu 40%
• Rủi ro cao: Cổ phiếu 80%, Trái phiếu 10%, Thay thế 10%

Bước 4: Phân tán đầu tư trong cùng một loại tài sản

Chưa xong chỉ là chọn ngành, còn phải phân tán tiếp:

• Nhiều ngành khác nhau: Công nghệ, Tài chính, Năng lượng, Hàng tiêu dùng
• Kích thước công ty: Công ty lớn và nhỏ
• Địa lý: Thái Lan, Mỹ, Châu Âu, Châu Á

Phương pháp này giúp danh mục của bạn mạnh mẽ trước mọi tình huống thị trường

Bước 5: Thực hiện xây dựng và chọn các công cụ phù hợp

Sau khi lập kế hoạch, đến lúc thực thi. Khi chọn nền tảng hoặc trung gian để đầu tư, hãy xem xét:

• Độ tin cậy: Phải có giấy phép từ cơ quan quản lý đáng tin cậy
• Tài sản có sẵn: Có nhiều lựa chọn hay không
• Phí dịch vụ: Không quá cao
• Tiện lợi: Nền tảng dễ sử dụng phù hợp cho người mới

Bảo dưỡng và cân bằng lại danh mục (Rebalancing)

Xây dựng danh mục chỉ là điểm bắt đầu. Rebalancing là việc “sắp xếp lại” danh mục về các tỷ lệ ban đầu mà bạn đã đặt mục tiêu

Tại sao phải Rebalance?

Giả sử bạn lên kế hoạch 60/40 (Cổ phiếu 60%, Trái phiếu 40%). Sau 1 năm, thị trường cổ phiếu tăng mạnh, khiến cổ phiếu của bạn tăng lên 70%, trái phiếu còn lại 30%. Lúc này danh mục của bạn có rủi ro cao hơn mức kế hoạch. Rebalancing là việc:

• Bán tài sản đã tăng quá mức: Bán 10% cổ phiếu
• Mua tài sản dưới mức: Lấy tiền để mua thêm trái phiếu 10%

Đây là “bán khi đắt, mua khi rẻ” một cách tự động

Tần suất Rebalance

Vanguard, một trong những công ty quản lý đầu tư hàng đầu thế giới, đã thực hiện nghiên cứu từ năm 1989 đến 2021 và phát hiện ra rằng danh mục 60/40 nếu không được điều chỉnh sẽ trở thành 80/20 theo thời gian

Khuyến cáo của các chuyên gia:

• Kiểm tra: Hàng năm
• Điều chỉnh: Khi tỷ lệ lệch khỏi mục tiêu vượt quá 5%

Phương pháp này cân bằng giữa kiểm soát rủi ro và chi phí phí dịch vụ

Những sai lầm phổ biến cần tránh

1. Đầu tư theo cảm xúc: “Mua vì tham lam, bán vì sợ hãi” - kỷ luật và kế hoạch dài hạn là chìa khóa
2. Phân tán giả: Mua 5 quỹ nhưng nắm giữ cùng một cổ phiếu lặp đi lặp lại
3. Bỏ qua phí dịch vụ: 1-2% mỗi năm, sau 20-30 năm sẽ tính cơm thành cháo lợi tức
4. Không xem lại danh mục: Thế giới thay đổi, mục tiêu thay đổi, nên kiểm tra một năm một lần

Tóm lược

Việc xây dựng danh mục đầu tư không phải là đích đến của đầu tư, mà là khởi điểm của hành trình hướng tới sự giàu có lâu dài. Khi bạn hiểu biết về chính mình, đặt mục tiêu rõ ràng, xây dựng danh mục theo nguyên tắc phân tán rủi ro và quản lý với kỷ luật, bạn sẽ sẵn sàng trở thành một nhà đầu tư thành công