Tại sao cung và cầu lại kiểm soát giá thị trường và tại sao bạn nên sử dụng chúng để giao dịch

Giá cổ phiếu, tiền điện tử hoặc bất kỳ tài sản nào cũng không tăng hoặc giảm một cách ngẫu nhiên. Mọi biến động về giá đều có nguyên nhân đằng sau, và nếu bạn hiểu “động lực mua vào” và “động lực bán ra” thúc đẩy thị trường, bạn sẽ dự đoán hướng đi của giá chính xác hơn. Đó chính là cốt lõi của việc học về cung (Demand) và cầu (Supply).

Cầu là gì và tại sao nó quan trọng đối với giá

Cầu đề cập đến lượng hàng hóa hoặc tài sản mà mọi người muốn mua ở các mức giá khác nhau. Nói cách khác, đó là lực mua trong thị trường.

Hãy tưởng tượng: nếu một cổ phiếu đang có tin tốt, nhiều nhà đầu tư muốn mua để hưởng lợi nhuận. Nhu cầu này vượt quá khả năng cung cấp. Nếu số lượng người mua nhiều hơn người bán, giá sẽ tăng lên. Đó chính là lực của cầu.

Nguyên tắc cơ bản của cầu: Khi giá giảm, nhu cầu mua sẽ tăng lên. Ngược lại, khi giá tăng, nhu cầu mua sẽ giảm.

Các yếu tố ảnh hưởng đến cầu:

• Thu nhập của nhà đầu tư (Có đủ tiền để mua không)
• Dự đoán kết quả hoạt động của công ty (Có tăng trưởng không)
• Tính thanh khoản trong hệ thống tài chính (Có dòng tiền chảy vào thị trường không)
• Niềm tin của thị trường (Mọi người có lạc quan hay bi quan)

Cung là gì và tại sao nó cũng kiểm soát giá

Cung đề cập đến lượng hàng hóa hoặc tài sản mà người bán muốn cung cấp ở các mức giá khác nhau. Trong góc nhìn khác, đó là lực bán trong thị trường.

Ví dụ: nếu có tin xấu, các cổ đông muốn thoái lui, số lượng người bán tăng lên, giá sẽ giảm xuống vì còn nhiều cổ phiếu chưa bán được.

Nguyên tắc cơ bản của cung: Khi giá tăng, lực bán sẽ tăng theo vì người bán có lợi nhuận cao hơn. Ngược lại, khi giá giảm, người bán sẽ không muốn bán nữa.

Các yếu tố ảnh hưởng đến cung:

• Chi phí sản xuất (Thêm IPO)
• Chính sách của công ty (Mua lại cổ phiếu hoặc tăng vốn)
• Dự đoán giá trong tương lai (Nếu nghĩ rằng giá sẽ còn giảm, không bán ngay)
• Tình hình chung của thị trường (Bầu không khí và xu hướng)

Cân bằng (Equilibrium) - điểm mà giá tự quyết định

Đây chính là nét hấp dẫn của kinh tế học: khi cầu và cung gặp nhau tại một điểm, chúng sẽ tự tạo ra sự cân bằng một cách tự nhiên.

Tình huống 1: Giá quá cao → Người bán muốn bán, nhưng người mua giảm giá → Cung vượt quá cầu → Giá giảm trở lại

Tình huống 2: Giá quá thấp → Người mua muốn mua nhiều, nhưng cổ phiếu khan hiếm → Cầu vượt quá cung → Giá tăng trở lại

Sự cân bằng này không cố định, nó luôn thay đổi theo các tin tức, yếu tố kinh tế hoặc số liệu tài chính của công ty.

Ví dụ thực tế từ thị trường: nếu cầu lớn hơn cung sẽ xảy ra gì

Giả sử có tin tức rằng một công ty có lợi nhuận tăng vượt dự kiến:

1. Ngày đầu tiên: Nhà đầu tư thấy tin tốt rồi mua vào, cầu (Demand) tăng cao, giá tăng lên.

2. Ngày thứ hai: Các cổ đông cũ thấy giá cao hơn, sẵn sàng bán ra, (Supply) tăng lên, giá có thể ổn định hoặc tiếp tục tăng tùy thuộc vào cầu.

3. Trong dài hạn: Thị trường dần điều chỉnh giá về mức cân bằng giữa lực mua và lực bán.

Ngược lại, nếu có tin xấu:

• Nhà đầu tư muốn bán (Supply)
• Cầu không đủ đáp ứng (Demand)
• Giá giảm xuống.

Cách sử dụng cầu và cung trong giao dịch

Các nhà giao dịch có 2 cách áp dụng khái niệm này:

1. Phân tích cơ bản

Xem giá cổ phiếu như đại diện cho giá trị của công ty. Nếu lợi nhuận tăng, cầu sẽ tăng, giá sẽ trở lại cao. Nếu lợi nhuận giảm, cung sẽ tăng, giá sẽ giảm.

2. Phân tích kỹ thuật

Xem xét giá và khối lượng giao dịch (Volume) để phát hiện lực mua bán thực sự:

Dấu hiệu xu hướng tăng (Demand Zone):

• Giá liên tục tạo đỉnh mới
• Nến xanh xuất hiện nhiều (Đóng cửa cao hơn mở cửa)
• Khối lượng mua lớn hơn bán

Dấu hiệu xu hướng giảm (Supply Zone):

• Giá liên tục tạo đáy mới
• Nến đỏ xuất hiện nhiều (Đóng cửa thấp hơn mở cửa)
• Khối lượng bán lớn hơn mua

Khu vực Demand Supply: kỹ thuật giao dịch mới

Kỹ thuật này dựa trên nguyên tắc tìm điểm mà lực cầu hoặc cung đã cạn kiệt và sắp đổi chiều:

Ví dụ giao dịch DBR (Drop-Base-Rally):

• Giá giảm mạnh (Cầu chi phối)
• Giá bắt đầu tạo nền, nghĩa là lực bán đã hết
• Giá bật lên khỏi kháng cự -> đây là tín hiệu mua

Ví dụ giao dịch RBD (Rally-Base-Drop):

• Giá tăng nhanh (Cầu chi phối)
• Giá bắt đầu tạo nền, nghĩa là lực mua đã hết
• Giá vượt qua hỗ trợ rồi giảm mạnh -> đây là tín hiệu bán

Tóm lại

Cầu và cung không chỉ là thuật ngữ kinh tế trong sách giáo trình đại học. Đó chính là sức mạnh thúc đẩy thị trường thực sự, bất kể là thị trường chứng khoán, tiền điện tử hay các tài sản khác.

Mỗi lần bạn thấy giá nhảy vọt hoặc giảm sâu, đều có lực mua và lực bán đang đối đầu nhau. Việc học cách đọc các lực này chính là bước đầu để trở thành nhà đầu tư thông minh hơn.

Điều quan trọng nhất: lý thuyết có ích, nhưng luyện tập với dữ liệu giá thực tế hàng ngày mới chính là thứ giúp bạn nhìn thấy toàn cảnh. Bắt đầu từ hôm nay nhé.