Bước đầu thành công trong đầu tư chứng khoán: Từ những kiến thức cơ bản mà người mới bắt đầu phải biết đến cách xây dựng danh mục đầu tư

Chứng khoán đầu tư, cần hiểu đúng và bắt đầu đúng cách

Phương pháp đầu tư chứng khoán được xem là biểu tượng của tài chính cá nhân, trông có vẻ đơn giản nhưng thực tế đòi hỏi học hỏi sâu và chiến lược rõ ràng. Nhiều người nghĩ rằng đầu tư chứng khoán giống như chơi cờ bạc, nhưng đó là nhận thức sai lầm. Nếu tiếp cận bằng phân tích hệ thống và chuẩn bị kỹ lưỡng, cổ phiếu có thể trở thành công cụ tài chính mạnh mẽ để gia tăng tài sản hiệu quả.

Bài viết này sẽ hướng dẫn các nhà đầu tư mới từng bước học cách đầu tư chứng khoán, từ kiến thức cơ bản, lựa chọn công ty chứng khoán, mở tài khoản, phương pháp phân tích, đến chiến lược đầu tư thực tế chi tiết.

Bản chất của cổ phiếu: Mua một phần quyền sở hữu doanh nghiệp

Bước đầu tiên của đầu tư chứng khoán là hiểu chính xác cổ phiếu là gì. Cổ phiếu thể hiện quyền sở hữu doanh nghiệp dưới dạng chứng khoán, mua cổ phiếu nghĩa là bạn sở hữu một phần cổ phần của công ty đó.

Ví dụ, sở hữu 1 cổ phiếu Samsung Electronics sẽ tương đương với sở hữu khoảng 0.0000018% cổ phần của toàn bộ Samsung Electronics(tính đến ngày 21 tháng 2 năm 2025). Thông qua đó, bạn có thể nhận được hai dạng lợi nhuận:

• Nhận cổ tức từ lợi nhuận của doanh nghiệp
• Thực hiện lợi nhuận từ chênh lệch giá cổ phiếu khi giá tăng

Khác với đầu tư bất động sản, cổ phiếu có tính thanh khoản cao, có thể bán ra bất cứ lúc nào cần thiết để chuyển đổi thành tiền mặt, đó là lợi thế lớn.

Đầu tư chứng khoán phù hợp với tôi? Những câu hỏi cần tự hỏi

Đầu tư chứng khoán không phù hợp với tất cả mọi người. Trước khi bắt đầu, cần đánh giá khách quan tình hình của bản thân.

Ưu điểm hấp dẫn của đầu tư chứng khoán

Nếu đầu tư dài hạn vào các cổ phiếu tốt, bạn có thể kỳ vọng lợi nhuận đáng kể. Ví dụ, chỉ số S&P 500 từ năm 1957 đến nay trung bình khoảng 10% mỗi năm, vượt xa lạm phát. Thời gian trôi qua, hiệu ứng lãi kép sẽ giúp tài sản tăng theo cấp số nhân.

Rủi ro cần cân nhắc

Tuy nhiên, thực tế không đơn giản như vậy. Giá cổ phiếu có thể biến động mạnh trong thời gian ngắn. Ví dụ, vào tháng 3 năm 2020, trong đợt dịch COVID-19, chỉ số S&P 500 giảm khoảng 34% trong vòng một tháng. Giữ bình tĩnh và tránh hoảng loạn bán tháo trong các đợt giảm mạnh này là rất khó.

Vì vậy, trước khi bắt đầu đầu tư chứng khoán:

• Phân tích chính xác mức độ chấp nhận rủi ro của bản thân
• Xác định rõ có đủ tiền dự phòng không, không sử dụng trong ít nhất 3 năm
• Sẵn sàng dành thời gian để phân tích thị trường và học hỏi đầu tư

Chỉ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện này, bạn mới có thể thành công trong đầu tư chứng khoán.

Các hình thức giao dịch chứng khoán: Tìm phong cách phù hợp

Cách chơi chứng khoán không chỉ có một. Tùy theo tính cách và quy mô vốn của nhà đầu tư mà có nhiều phương pháp khác nhau.

Đầu tư trực tiếp vào từng mã cổ phiếu

Mua bán trực tiếp cổ phiếu của các doanh nghiệp như Samsung, Hyundai, Naver. Phương pháp này đòi hỏi phân tích sâu về doanh nghiệp, có thể kỳ vọng lợi nhuận cao, nhưng cũng dễ gặp rủi ro lớn khi doanh nghiệp yếu kém hoặc thị trường xấu đi.

Đầu tư phân tán qua ETF và quỹ

Là các sản phẩm đầu tư đa dạng nhiều mã, giúp giảm thiểu rủi ro đáng kể. So với đầu tư vào từng mã riêng lẻ, lợi nhuận kỳ vọng thấp hơn nhưng an toàn hơn, phù hợp cho người mới bắt đầu.

Giao dịch nhỏ lẻ và đầu tư định kỳ

Phương pháp phổ biến hiện nay, cho phép đầu tư vào các cổ phiếu giá trị cao với số tiền nhỏ. Đặc biệt, đầu tư định kỳ tự động mỗi tháng một khoản cố định giúp phát triển tài sản dài hạn, duy trì mức giá trung bình thị trường, giảm áp lực tâm lý.

CFD và các sản phẩm đòn bẩy

CFD( (Hợp đồng chênh lệch) là hình thức hấp dẫn, có thể kỳ vọng lợi nhuận lớn với số vốn nhỏ. Ví dụ, nếu dự đoán giá Nvidia tăng, có thể mua CFD để hưởng lợi từ chênh lệch, hoặc bán khống khi dự đoán giảm giá. Tuy nhiên, rủi ro rất cao, chỉ nên học kỹ trước khi thử.

Mở tài khoản chứng khoán: Chuẩn bị có hệ thống

Để bắt đầu đầu tư chứng khoán, cần mở tài khoản tại công ty chứng khoán. Hiện nay, quy trình này đã rất đơn giản.

) Chuẩn bị cần thiết

Chứng minh nhân dân###CMND, bằng lái xe, hộ chiếu hoặc giấy tờ tùy thân khác(, chỉ cần một trong số đó, có thể mở tài khoản qua app di động trong vài phút.

) Hiểu rõ các loại tài khoản

Tài khoản ủy thác Dùng để giao dịch cổ phiếu trong nước và quốc tế, có thể đầu tư nhiều loại sản phẩm tài chính.

Tài khoản cá nhân quản lý tài sản ISA### (Individual Savings Account)( Là tài khoản dài hạn có ưu đãi thuế, giúp giảm thuế thu nhập, rất phù hợp để quản lý tài sản lâu dài.

Tài khoản quản lý tổng hợp CMA) (Cash Management Account)( Gửi tiền có lãi, đồng thời có thể dùng để đầu tư cổ phiếu ngắn hạn, quản lý dòng tiền linh hoạt.

) Các bước mở tài khoản

1. Chọn công ty chứng khoán dựa trên phí giao dịch, chất lượng dịch vụ, tiện ích app.
2. Tải app mở tài khoản của công ty đã chọn.
3. Quét CMND/CCCD, xác thực danh tính qua điện thoại.
4. Nhập chính xác thông tin cá nhân, nguồn thu nhập.
5. Đồng ý các điều khoản, ký số điện tử.
6. Nhận thông báo hoàn tất mở tài khoản.

Mẹo giảm thiểu phí

Phí giao dịch cổ phiếu cao nhất khi đặt lệnh trực tiếp qua nhân viên, khoảng 0.5%. Hiện nay, đa số dùng HTS trên PC hoặc MTS trên điện thoại để đặt lệnh trực tuyến. Nên bắt đầu với các công ty chứng khoán phí thấp để tiết kiệm lâu dài.

Lưu ý: Gần đây, các tổ chức tài chính yêu cầu mở tài khoản tiền gửi có liên kết với tài khoản ngân hàng, phải chờ 20 ngày làm việc mới mở được tài khoản tại tổ chức khác do quy định phòng chống tội phạm tài chính. Tuy nhiên, các công ty chứng khoán liên kết ngân hàng như Kakao, K-Bank, TOSS Bank không bị hạn chế này.

Phân tích cổ phiếu: Đưa ra quyết định theo hai góc nhìn

Phân tích kỹ lưỡng là yếu tố bắt buộc để đầu tư hiệu quả. Thường dùng hai phương pháp là phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản.

Phân tích kỹ thuật: Đọc xu hướng qua biểu đồ và mẫu hình

Phân tích kỹ thuật dựa trên các biến động giá quá khứ và khối lượng giao dịch để dự đoán giá trong tương lai. Sử dụng biểu đồ và các chỉ số để xác định thời điểm mua bán.

Các chỉ số như Đường trung bình động(Moving Average) hay MACD###Moving Average Convergence Divergence( giúp xác định xu hướng và tín hiệu giao dịch. Phương pháp này phù hợp cho các nhà giao dịch ngắn hạn, phản ứng nhanh.

) Phân tích cơ bản: Đánh giá giá trị nội tại của doanh nghiệp

Dựa trên báo cáo tài chính, hiệu quả quản lý, xu hướng ngành để định giá cổ phiếu.

Các chỉ số như PER(Tỷ lệ P/E), PBR###Tỷ lệ P/B(, ROE)Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu( giúp đánh giá giá trị doanh nghiệp. Phương pháp này phù hợp cho nhà đầu tư dài hạn, mất thời gian nhưng ra quyết định dựa trên căn cứ vững chắc hơn.

) Kết hợp hai phương pháp phân tích

Nhà đầu tư thông minh sẽ kết hợp phân tích kỹ thuật và cơ bản phù hợp với từng tình huống. Thường chọn doanh nghiệp tốt, sau đó dùng phân tích cơ bản để chọn thời điểm vào, rồi dùng phân tích kỹ thuật để xác định thời điểm phù hợp.

Chiến lược đầu tư: Chọn phương pháp phù hợp với phong cách

Thành công trong đầu tư chứng khoán phụ thuộc vào thời gian đầu tư và chiến lược chọn lựa.

( Đầu tư ngắn hạn: Chạy theo lợi nhuận nhanh

Giao dịch trong ngày (day trading) là hình thức đầu tư ngắn hạn, mua bán nhiều lần trong thời gian ngắn để kiếm lợi nhanh. Có thể lợi nhuận cao, nhưng rủi ro cũng lớn.

Nhà đầu tư ngắn hạn thường dùng phân tích kỹ thuật, theo dõi tin tức thời gian thực, chiến lược momentum. Tuy nhiên, tần suất giao dịch cao sẽ tích tụ phí và thuế, ảnh hưởng lợi nhuận, đồng thời gây mệt mỏi tâm lý.

) Đầu tư dài hạn: Tin vào sức mạnh lãi kép

Giữ cổ phiếu trong thời gian dài hơn 5 năm, theo triết lý đầu tư giá trị của Warren Buffett. Không bị dao động bởi biến động ngắn hạn, tập trung vào tăng trưởng của doanh nghiệp tốt.

Ưu điểm lớn nhất là hiệu ứng lãi kép, theo thời gian lợi nhuận sẽ tăng theo cấp số nhân. Nhiều quốc gia còn ưu đãi thuế cho đầu tư dài hạn.

Phương pháp phù hợp với bạn là gì?

Thời gian đầu tư phụ thuộc vào tình hình tài chính, tâm lý, khả năng phân tích thị trường của từng người. Người mới nên bắt đầu với đầu tư dài hạn để tích lũy kinh nghiệm.

Xây dựng danh mục và quản lý rủi ro

Đầu tư chứng khoán để giảm thiểu thua lỗ và duy trì lợi nhuận ổn định cần có quản lý danh mục và chiến lược rủi ro có hệ thống.

( Đa dạng hóa danh mục: ‘Không bỏ tất cả trứng vào một giỏ’

Đầu tư vào nhiều doanh nghiệp và ngành khác nhau để giảm thiểu rủi ro. Ví dụ, sở hữu cổ phiếu Samsung, Hyundai, Naver cùng lúc sẽ giảm thiểu rủi ro khi một ngành hoặc mã giảm.

) Chiến lược quản lý rủi ro thực tế

Thiết lập lệnh cắt lỗ Đặt lệnh tự động bán khi giá giảm xuống mức nhất định để hạn chế thua lỗ. Quản lý cảm xúc, không để cảm xúc chi phối quyết định.

Tái cân đối danh mục định kỳ Xem xét và điều chỉnh danh mục theo tỷ lệ mục tiêu, phản ứng với biến động thị trường, duy trì cân bằng.

Chiến lược phân chia vốn Không đầu tư toàn bộ 1,000 triệu đồng một lần, mà chia ra đầu tư mỗi tháng 200 triệu trong 5 tháng. Giữ mức giá trung bình thị trường, tránh bị ảnh hưởng bởi đỉnh điểm tạm thời.

Nguyên tắc giữ lâu dài Không bị dao động bởi biến động ngắn hạn, giữ cổ phiếu các doanh nghiệp tiềm năng trong thời gian dài để ổn định tâm lý và giảm phí giao dịch.

Mẹo thực chiến dành cho người mới bắt đầu

Những lời khuyên cụ thể để thành công trong đầu tư chứng khoán.

Bắt đầu nhỏ, từ từ tích lũy

Không nên đầu tư số tiền lớn ngay từ đầu. Bắt đầu với số nhỏ, tích lũy kinh nghiệm rồi mở rộng quy mô.

Không bị cuốn theo cơn sốt thị trường

Không theo đuổi các mã “theme” hoặc “tăng trần” một cách mù quáng khi thị trường nóng. Phân tích khách quan, quyết định bình tĩnh.

Học hỏi và theo dõi liên tục

Dành 30 phút mỗi ngày đọc tin tức kinh tế, hàng tuần kiểm tra kết quả các mã quan tâm, các chỉ số kinh tế chính. Thói quen này là nền tảng thành công đầu tư.

Ghi nhật ký đầu tư

Ghi lại lý do đầu tư, thời điểm vào, kết quả mỗi lần giao dịch. Qua thời gian, phân tích mô hình đầu tư của chính mình, điều chỉnh quyết định, giảm thiểu sai lầm lặp lại.

Kết luận: Học cách chơi chứng khoán từ góc nhìn dài hạn

Đầu tư chứng khoán không thể thành thạo trong ngày một ngày hai. Phân tích kỹ lưỡng, quản lý rủi ro chặt chẽ, chọn chiến lược phù hợp là chìa khóa thành công.

Người mới nên bắt đầu từ những thành công nhỏ, kiên trì, cẩn trọng, như chạy marathon, từng bước xây dựng kỹ năng đầu tư chứng khoán để hướng tới mục tiêu tăng trưởng tài sản dài hạn.