Sự thật đằng sau sự tăng vọt của cổ phiếu đồng: Ai đang hưởng lợi trong chuỗi ngành? Bạn nên đầu tư như thế nào?

Đồng giá tăng vọt 30%, đợt sóng này còn có thể theo đuổi?

Gần đây trong hai tháng, giá đồng tăng 17%, cổ phiếu của tập đoàn khai thác đồng hàng đầu thế giới Freeport-McMoRan (FCX) chỉ trong một tháng rưỡi đã tăng 30%. Sự tăng giá của cổ phiếu đồng lần này thực chất là đầu cơ ngắn hạn hay xu hướng dài hạn? Để trả lời câu hỏi này, trước tiên cần hiểu rõ logic hoạt động của chuỗi ngành đồng.

Từ mỏ đến ứng dụng cuối cùng, đồng phải trải qua ba bước: tuyển chọn, luyện kim, gia công. Trong chuỗi ngành này, các doanh nghiệp ở các vị trí khác nhau phản ứng với giá đồng hoàn toàn khác biệt — có người kiếm lời, có người lại bị kẹp trong lỗ. Chỉ khi hiểu rõ điều này, mới có thể chính xác đánh giá cơ hội đầu tư vào cổ phiếu đồng.

Bí mật chuỗi ngành đồng: ai mới là người chiến thắng thực sự?

Doanh nghiệp tuyển chọn upstream: giá đồng tăng lợi nhuận càng dày

Các doanh nghiệp khai thác và bán đồng ở phía trên dòng chảy sẽ trực tiếp hưởng lợi khi giá đồng tăng. Tỷ lệ tập trung ngành cao nghĩa là các tập đoàn lớn dễ dàng độc quyền định giá, thu về phần lớn lợi nhuận.

Trong top 10 công ty khai thác đồng toàn cầu, Freeport-McMoRan (FCX) đứng đầu với sản lượng 17,440 nghìn tấn, xứng đáng là ông vua cổ phiếu đồng. Tiếp theo là Codelco (Chile, 17,283 nghìn tấn), BHP (15,831 nghìn tấn), Glencore (11,965 nghìn tấn) và các công ty khác. Các doanh nghiệp upstream này có mối quan hệ tích cực mạnh với giá đồng — mỗi khi giá đồng tăng 10%, khả năng sinh lời của các cổ phiếu đồng này sẽ cải thiện rõ rệt.

So sánh xu hướng giá đồng và ETF đồng (COPX), dễ thấy giá cổ phiếu và giá đồng cơ bản dao động cùng chiều. Điều này phản ánh rõ ràng số phận của cổ phiếu đồng gắn liền trực tiếp với giá đồng.

Doanh nghiệp luyện kim trung gian: chỉ kiếm phí gia công, ảnh hưởng của giá đồng không lớn

Các nhà máy luyện kim trung gian đóng vai trò là “người vận chuyển” — họ tinh chế đồng từ mỏ, chỉ kiếm phí luyện (TC). Giá đồng tăng không trực tiếp mang lại lợi ích cho họ, vì chi phí và doanh thu cùng tăng theo.

Hiện tại, phí gia công luyện kim đang ở mức thấp, cho thấy khả năng sinh lời của các doanh nghiệp này còn yếu. Trừ khi phí gia công tăng trong tương lai, không khuyến nghị đầu tư vào các công ty luyện kim trung gian.

Doanh nghiệp gia công cuối cùng: giá đồng tăng gây áp lực chi phí

Các doanh nghiệp như dây đồng, lá đồng ở phía dưới chuỗi ngành phải đối mặt với tình huống ngược lại — đồng là chi phí chính của họ. Mỗi lần giá đồng tăng 1 đồng, lợi nhuận của họ sẽ bị xói mòn 1 đồng. Các cổ phiếu liên quan đến đồng trên thị trường Đài Loan như First Copper (2009), Wah Hong (1608), Ta Ya (1609) đều nằm ở phía dưới chuỗi ngành, việc giá đồng tăng thực tế không có lợi cho họ.

Tại sao năm 2024 cổ phiếu đồng đáng chú ý?

Ba động lực chính hỗ trợ triển vọng của cổ phiếu đồng:

Nguồn cung khan hiếm: Trong 10 năm qua, đầu tư vốn vào mỏ đồng toàn cầu thiếu hụt, dẫn đến khả năng mở rộng sản xuất mới hạn chế. Khai thác đồng từ khảo sát đến vận hành cần 5-10 năm, trong ngắn hạn, nguồn cung đồng mới khó tăng nhanh.

Nhu cầu sôi động: Mục tiêu trung hòa carbon thúc đẩy đầu tư vào điện lực và lưới điện, cần lượng lớn cáp đồng. Quan trọng hơn, cuộc đua AI toàn cầu tạo ra nhu cầu mới — trung tâm dữ liệu, máy chủ, chip cao cấp đều cần lượng lớn đồng và nguồn điện.

Cơ hội mất cân đối cung cầu: Năm 2024, nguồn cung đồng hạn chế trong khi nhu cầu vẫn tăng trưởng. Cấu trúc này tạo ra cơ hội đầu tư cho cổ phiếu đồng.

Năm mã cổ phiếu đồng đáng chú ý

Ba ông lớn cổ phiếu đồng quốc tế

Freeport-McMoRan (FCX.N): Tập đoàn khai thác đồng lớn nhất thế giới, chiếm tỷ lệ cao nhất trong ngành đồng, là cổ phiếu đồng thuần túy nhất. Thành lập năm 1987, trụ sở tại Arizona, Mỹ. Xét về quy mô và độ tinh khiết liên quan đến đồng, FCX là ông vua cổ phiếu đồng toàn cầu.

Glencore (GLEN.L): Tập đoàn khoáng sản đa ngành, hoạt động trong đồng, kẽm, than đá, dầu mỏ và nhiều lĩnh vực khác. Thành lập năm 1974, trụ sở Thụy Sĩ. Trong chu kỳ tăng trưởng tài nguyên khoáng sản hiện tại, Glencore hưởng lợi cùng các tập đoàn đa ngành khác.

BHP (BHP.AX): Tập đoàn khai thác mỏ lớn của Úc, hoạt động trong sắt, than, đồng và các khoáng sản khác. Thành lập năm 1885, là một trong những công ty khai thác mỏ lâu đời nhất thế giới. So với FCX tập trung vào đồng, BHP có tỷ lệ đồng thấp hơn, nhưng chu kỳ ngành khai thác mỏ chung hỗ trợ đà tăng giá cổ phiếu.

Hai ngôi sao cổ phiếu đồng Đài Loan

First Copper (2009): Thành lập năm 1969, chủ yếu sản xuất tấm đồng và hợp kim đồng, cung cấp cho ngành bán dẫn, ô tô, điện tử tiêu dùng 3C. Thuộc chuỗi gia công cuối, chịu ảnh hưởng trực tiếp của giá đồng, cần chú ý khả năng kiểm soát chi phí.

Wah Hong (1608): Một trong ba nhà sản xuất dây điện, cáp điện lớn của Đài Loan, thành lập năm 1956. Cũng nằm ở phần gia công cuối, giá đồng tăng gây áp lực lên tỷ suất lợi nhuận gộp của họ.

Rủi ro và cơ hội của cổ phiếu đồng

Điều chỉnh ngắn hạn: Đà tăng của giá đồng và cổ phiếu đồng gần đây đã rất mạnh, có nguy cơ điều chỉnh kỹ thuật. Nên chờ đợi sự điều chỉnh kết hợp tín hiệu kỹ thuật để vào lại.

Rủi ro chu kỳ kinh tế: Đồng là chỉ số dẫn dắt kinh tế, phản ứng rất nhạy với biến động kinh tế toàn cầu. Nếu Fed tiếp tục tăng lãi suất, kinh tế toàn cầu yếu đi, giá đồng và cổ phiếu đồng sẽ chịu áp lực. Khi đầu tư, cần chú ý đến chu kỳ kinh tế vĩ mô.

Logic tăng trưởng dài hạn: Trung hòa carbon và AI thúc đẩy chuyển đổi năng lượng là xu hướng lớn trong thập kỷ tới, nhu cầu đồng tăng trưởng lớn. Các doanh nghiệp upstream khai thác đồng trong bối cảnh nguồn cung hạn chế sẽ có cơ hội mở rộng lợi nhuận.

Làm thế nào để đầu tư vào cổ phiếu đồng?

Ngoài việc mua trực tiếp cổ phiếu, còn có thể lựa chọn:

• ETF theo chủ đề đồng: Theo dõi danh mục các công ty khai thác đồng, phân tán rủi ro
• Hợp đồng tương lai đồng: Giao dịch theo giá đồng giao ngay, đòn bẩy cao rủi ro lớn
• Hợp đồng chênh lệch (CFD): Giao dịch đồng và cổ phiếu đồng trong cùng một tài khoản, linh hoạt và hiệu quả

Khi chọn nhà môi giới, chú ý đến tính hợp pháp của nền tảng, tiện lợi nạp tiền, dịch vụ tiếng Trung, đa dạng sản phẩm và trải nghiệm vận hành.

Tóm lại

Logic đầu tư cổ phiếu đồng rõ ràng: doanh nghiệp upstream hưởng lợi trực tiếp từ tăng giá đồng, doanh nghiệp luyện kim trung gian lợi nhuận ổn định nhưng hạn chế, doanh nghiệp gia công cuối cùng lại bị áp lực chi phí. Năm 2024, cấu trúc cung cầu đồng tích cực, AI và chuyển đổi năng lượng mang lại nhu cầu mới, tạo cơ hội cho cổ phiếu mỏ đồng phía trên.

Điều quan trọng là phải theo sát chu kỳ kinh tế toàn cầu — mua vào khi chu kỳ đang tăng, giữ vững hoặc cắt lỗ khi có tín hiệu suy thoái. Hiện tại, đà tăng của cổ phiếu đồng đã khá mạnh, kiên nhẫn chờ đợi cơ hội điều chỉnh sẽ là lựa chọn sáng suốt hơn.