Cách đầu tư chứng khoán: Hướng dẫn thực chiến dành cho người mới bắt đầu

Chứng khoán, thật sự cần phải học không?

Đầu tư chứng khoán thường bị hiểu nhầm là cờ bạc, nhưng nếu có kiến thức và kế hoạch đúng đắn, đây là một phương pháp đầu tư mạnh mẽ để tăng tài sản đáng kể. Chứng khoán là chứng chỉ thể hiện quyền sở hữu của doanh nghiệp, tức là bạn sở hữu một phần nhỏ của công ty đó. Ví dụ, sở hữu 1 cổ phiếu Samsung Electronics sẽ tương đương với việc bạn sở hữu khoảng 0.0000018%(tính đến ngày 21 tháng 2 năm 2025).

Sức hút của đầu tư chứng khoán nằm ở nhiều cơ hội sinh lợi. Khi doanh nghiệp phát triển, giá cổ phiếu tăng lên mang lại lợi nhuận từ chênh lệch giá, cổ tức định kỳ, và tính thanh khoản cao cho phép bạn dễ dàng quy đổi thành tiền mặt bất cứ lúc nào. Khác với bất động sản, chứng khoán có giao dịch nhanh và rào cản gia nhập thấp hơn.

Dữ liệu lịch sử chứng minh điều này. Chỉ số S&P 500 từ năm 1957 trở đi đã ghi nhận lợi nhuận trung bình khoảng 10% mỗi năm, vượt qua lạm phát trong thời gian dài. Tuy nhiên, như trường hợp giảm khoảng 34% trong tháng 3 năm 2020 do đại dịch COVID-19, biến động ngắn hạn có thể rất lớn.

Hiểu rõ phong cách đầu tư của bạn

Đầu tư chứng khoán không phù hợp với tất cả mọi người. Trước khi bắt đầu, bạn cần hiểu rõ tình hình tài chính, khả năng chịu rủi ro, thời gian đầu tư của mình. Tâm lý ổn định cũng rất quan trọng, cần giữ bình tĩnh trong những biến động giá mạnh.

Ngoài ra, đầu tư chứng khoán đòi hỏi học hỏi liên tục. Phải theo dõi xu hướng thị trường, phân tích kết quả doanh nghiệp, cập nhật tin tức kinh tế đều đặn. Quá trình chuẩn bị này chính là nền tảng cho thành công trong đầu tư.

Hiểu các phương thức giao dịch chứng khoán khác nhau

Cách chơi chứng khoán phụ thuộc vào phương pháp đầu tư. Có hai cách chính:

Đầu tư trực tiếp vào từng mã cổ phiếu là mua bán cổ phiếu của các doanh nghiệp cụ thể. Có thể mang lại lợi nhuận cao nhưng rủi ro cũng lớn. Phù hợp khi bạn rõ ràng về mục tiêu và tự tin phân tích doanh nghiệp.

Đầu tư gián tiếp qua các sản phẩm tài chính như ETF(quỹ ETF), quỹ đầu tư, CFD(giao dịch chênh lệch) giúp phân tán rủi ro hơn.

Gần đây, các phương thức phổ biến gồm giao dịch lẻ và đầu tư định kỳ. Giao dịch lẻ cho phép đầu tư nhỏ vào cổ phiếu giá cao, còn đầu tư định kỳ tự động mỗi tháng một khoản cố định giúp phát triển tài sản dài hạn.

Các sản phẩm đòn bẩy như CFD có lợi thế mang lại lợi nhuận lớn từ số vốn nhỏ. Ví dụ, nếu dự đoán giá Nvidia tăng, bạn có thể mua hợp đồng CFD để hưởng lợi từ chênh lệch giá, hoặc nếu dự đoán giảm, có thể mở vị thế bán để kiếm lợi. Tuy nhiên, rủi ro cao, cần hiểu rõ sản phẩm trước khi đầu tư.

Mở tài khoản chứng khoán, theo từng bước

Bắt đầu đầu tư chứng khoán cần có tài khoản chứng khoán. Trước đây khá phức tạp, nhưng ngày nay có thể mở trong vài phút qua ứng dụng điện thoại.

Các giấy tờ cần thiết: Chứng minh nhân dân(CMND, bằng lái xe, hộ chiếu hoặc giấy tờ tùy thân khác) là đủ.

Chọn loại tài khoản:

• Tài khoản ủy thác: dùng để giao dịch cổ phiếu trong và ngoài nước, đầu tư các sản phẩm tài chính.
• Tài khoản quản lý tài sản cá nhân (ISA)(: có ưu đãi thuế, phù hợp đầu tư dài hạn, giúp giảm thuế thu nhập.
• Tài khoản quản lý tổng hợp (CMA)): trả lãi trên số dư, có thể dùng để đầu tư cổ phiếu và quản lý dòng tiền ngắn hạn.

Các bước mở tài khoản:

Bước 1: Chọn tổ chức tài chính - xem xét phí, dịch vụ, tiện ích của app.

Bước 2: Tải app - tải ứng dụng của tổ chức tài chính đã chọn.

Bước 3: Xác thực danh tính - quét giấy tờ tùy thân qua app, xác minh qua điện thoại.

Bước 4: Nhập thông tin - điền chính xác thông tin cá nhân, nguồn thu nhập.

Bước 5: Đồng ý điều khoản - ký xác nhận các giấy tờ, điều khoản giao dịch trực tuyến.

Bước 6: Hoàn tất - nhận thông báo mở tài khoản thành công.

Thông tin phí: Phí giao dịch cổ phiếu thường cao nhất khi đặt lệnh qua nhân viên(khoảng 0.5%). Nhưng hiện nay, đặt lệnh qua các nền tảng trực tuyến(HTS, MTS) có phí thấp hơn nhiều. Thường thì người dùng giữ tài khoản lâu dài, nên chọn nơi có phí thấp từ đầu là lựa chọn sáng suốt.

Lưu ý: Gần đây, nếu đã mở tài khoản tại ngân hàng khác, phải chờ 20 ngày làm việc mới mở được tài khoản tại công ty chứng khoán mới do quy định phòng chống tội phạm tài chính. Tuy nhiên, qua các ngân hàng liên kết như Kakao, K-Bank, TOSS Bank, hạn chế này không áp dụng.

Hai trụ cột trong phân tích đầu tư

Phần quan trọng của cách chơi chứng khoán là phân tích kỹ lưỡng.

Phân tích kỹ thuật dựa trên các mô hình giá quá khứ và khối lượng giao dịch để dự đoán giá tương lai. Sử dụng biểu đồ và các chỉ số như đường trung bình động(Moving Average) hay MACD(Chỉ số hội tụ phân kỳ trung bình động) để xác định thời điểm mua bán.

Phân tích cơ bản tập trung vào báo cáo tài chính, hiệu quả quản lý, xu hướng ngành để định giá nội tại của doanh nghiệp. Các chỉ số như PER(Tỷ lệ P/E), PBR(Tỷ lệ P/B), ROE(Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu) giúp đánh giá giá trị thực của doanh nghiệp.

Cả hai phương pháp đều quan trọng. Phân tích kỹ thuật phù hợp cho giao dịch ngắn hạn, còn phân tích cơ bản phù hợp cho đầu tư dài hạn.

Chiến lược đầu tư theo khung thời gian

Tùy theo thời gian đầu tư, chiến lược sẽ khác nhau.

Chiến lược đầu cơ ngắn hạn là mua bán cổ phiếu trong thời gian ngắn để kiếm lợi nhanh. Thường gọi là day trading. Có thể mang lại lợi nhuận cao nhưng rủi ro lớn. Sử dụng phân tích kỹ thuật, theo dõi tin tức thời gian thực, momentum trading. Nhược điểm là chi phí giao dịch cao do tần suất nhiều.

Chiến lược đầu tư dài hạn giữ cổ phiếu hơn 5 năm. Phương pháp giá trị, theo triết lý Warren Buffett. Phương pháp này tận dụng lãi kép, lợi nhuận theo thời gian sẽ tăng đáng kể. Nhiều quốc gia còn ưu đãi thuế cho đầu tư dài hạn.

Không có quản lý rủi ro thì không thành công

Để giảm thiểu thua lỗ và duy trì lợi nhuận ổn định, quản lý rủi ro là bắt buộc.

Nguyên tắc phân tán rủi ro: như câu nói “đừng bỏ tất cả trứng vào một giỏ”, đầu tư vào nhiều mã cổ phiếu khác nhau để giảm thiểu rủi ro từ một doanh nghiệp hay ngành cụ thể. Có thể sở hữu cổ phiếu của Samsung, Hyundai, Naver cùng lúc.

Sử dụng lệnh cắt lỗ: khi giá cổ phiếu giảm xuống mức nhất định, tự động bán để hạn chế lỗ. Bỏ qua lòng tham, chấp nhận cắt lỗ nhanh chóng cũng là kỹ năng đầu tư.

Tái cân đối danh mục định kỳ: xem xét và điều chỉnh danh mục theo mục tiêu, phản ứng với biến động thị trường để duy trì cân bằng.

Đầu tư theo phần: không đầu tư toàn bộ số tiền một lần, mà chia nhỏ ra nhiều lần. Thay vì bỏ 1 tỷ đồng một lần, chia ra 5 tháng mỗi tháng 200 triệu, giúp giảm rủi ro.

Giữ lâu dài: để ít bị ảnh hưởng bởi biến động ngắn hạn, giữ cổ phiếu của các doanh nghiệp tiềm năng trong thời gian dài.

Mẹo dành cho nhà đầu tư mới bắt đầu

Bắt đầu với số tiền nhỏ: ban đầu, nên dùng số tiền ít để tích lũy kinh nghiệm. Dù thua lỗ cũng không gây thiệt hại lớn, đồng thời học hỏi thị trường.

Tránh theo đuổi đám đông: không bị cuốn vào các cơn sốt như cổ phiếu theme hay cổ phiếu tăng trần. Dựa trên phân tích khách quan thay vì tâm lý đám đông.

Học hỏi đều đặn: dành 30 phút mỗi ngày đọc tin tức kinh tế, hàng tuần xem kết quả kinh doanh của các mã quan tâm hoặc các chỉ số kinh tế chính.

Ghi nhật ký đầu tư: ghi lại lý do và kết quả mỗi lần giao dịch để phân tích, rút ra bài học và điều chỉnh chiến lược.

Quản lý tâm lý: giữ bình tĩnh trong giai đoạn thua lỗ. Phán đoán cảm xúc dễ dẫn đến thua lỗ lớn hơn.

Đầu tư chứng khoán như chạy marathon, kiên trì đều đặn

Cách chơi chứng khoán không thể học trong thời gian ngắn. Nhà đầu tư mới cần phân tích kỹ lưỡng, quản lý rủi ro, chọn chiến lược phù hợp để thành công.

Chứng khoán là cuộc đua marathon chứ không phải chạy nước rút. Thay vì nóng vội kiếm lợi lớn trong một lần, hãy kiên trì, cẩn trọng, hướng tới mục tiêu tăng trưởng tài sản dài hạn. Nếu có kiến thức đúng đắn, tâm lý trưởng thành và kiên nhẫn, đầu tư chứng khoán sẽ là người bạn đồng hành vững chắc trên con đường tự do tài chính của bạn.