15 Dự án Crypto Layer 1 Mới Chiếm Ưu Thế Trong 2025: Những Dự Án Nào Đáng Chú Ý?

Không gian chuỗi khối Layer-1 đang nóng lên chưa từng có. Là lớp nền tảng nơi các giao dịch được xác nhận và ghi lại, các mạng Layer-1 tạo nền móng cho tất cả hoạt động blockchain. Khác với các giải pháp Layer-2 dựa trên các chuỗi hiện có, các giao thức lớp nền này hoạt động độc lập với cơ chế đồng thuận và mô hình bảo mật riêng.

Tại sao Layer-1 quan trọng: Vai trò hạ tầng cốt lõi

Các blockchain Layer-1 đảm nhận phần nặng nhọc—cung cấp phân quyền, bảo mật, tính bất biến và minh bạch mà không dựa vào hệ thống bên ngoài. Mỗi mạng hoạt động với cơ chế đồng thuận riêng (Proof of Work, Proof of Stake, hoặc mô hình hybrid), hỗ trợ token gốc để thanh toán phí và quản trị, đồng thời thu hút các nhà phát triển xây dựng toàn bộ hệ sinh thái dApps phía trên.

Lợi thế thực sự? Hiệu ứng mạng. Khi nhiều người dùng tham gia hơn, giá trị và tiện ích tăng theo cấp số nhân. Trong khi các giải pháp Layer-2 cung cấp tốc độ nhanh hơn, cuối cùng chúng vẫn phụ thuộc vào Layer-1 để hoàn tất thanh toán cuối cùng và đảm bảo an ninh. Sự phụ thuộc này khiến các mạng Layer-1 trở thành nền tảng thực sự của Web3.

Các nhà lãnh đạo mới của Crypto Layer-1: Phiên bản 2025

Quái vật tốc độ: Khi Tốc độ Giao dịch Là Vua

Solana (SOL) tiếp tục gây chú ý với cơ chế đồng thuận Proof of History cực nhanh của mình. Giá hiện tại là $135.64, mặc dù token đã giảm -37.38% trong năm. Đừng để đợt giảm gần đây làm bạn nhầm—TVL của Solana vẫn còn đáng kể ở mức 3,46 tỷ USD, và hệ sinh thái của nó tiếp tục mở rộng với các giao thức DeFi như Jito và Marinade Finance, cùng các dự án game và marketplace NFT. Mạng xử lý hơn 2.000 node hoạt động và không ngừng mở rộng với các nâng cấp như Firedancer.

Avalanche (AVAX) xếp vào nhóm tốc độ với thời gian finality dưới hai giây. Giao dịch ở mức $14.27 với mức giảm -66.51% trong năm, mạng AVAX bùng nổ hoạt động—đặc biệt là các giao dịch inscription chiếm hơn 50% tổng hoạt động on-chain. Sự tăng trưởng này đã dẫn đến phí giao dịch lên tới 13,8 triệu USD chỉ trong năm ngày. C-Chain gần đây đạt 3,07 triệu giao dịch tổng cộng, cho thấy sự chấp nhận mạnh mẽ.

Kaspa (KAS) có thể là ngựa đen ở đây. Cơ chế đồng thuận GHOSTDAG mới lạ và chuyển sang Rust giúp xử lý giao dịch nhanh chóng với thời gian final instant. Giá mỗi token là $0.05 và giảm -60.04% so với năm trước, KAS đã tăng 1.800% trong năm 2023, cho thấy cộng đồng quan tâm mạnh mẽ. Mạng đã tập trung nâng cấp khả năng mở rộng và phát triển ví di động.

Các nguyên bản: Bitcoin và Ethereum vẫn thống trị

Bitcoin (BTC), mạng Layer-1 gốc, giao dịch ở mức $92.73K với mức giảm nhẹ -5.56% hàng năm. Dù có nhiều ồn ào về các giải pháp Layer-2 và sidechain, Bitcoin vẫn giữ vị trí chi phối với vốn hóa thị trường 1,85 nghìn tỷ USD. Năm 2023, NFT đã trực tiếp đến với Bitcoin qua giao thức Ordinals (think ORDI, SATS, RATS), trong khi các dự án như Stacks và Taproot Assets mở ra cánh cửa cho hợp đồng thông minh và DeFi mà không làm giảm đi mô hình bảo mật cốt lõi của Bitcoin.

Ethereum (ETH) vẫn là vua không thể tranh cãi về sự chấp nhận của nhà phát triển với hơn 3.000 dApps hoạt động. Giá ở mức $3.17K và giảm -13.29% so với năm trước, vốn hóa thị trường của Ethereum đạt 382,53 tỷ USD phản ánh vị trí thống trị trong DeFi, NFT và Web3. Mạng tiếp tục hoàn thiện các rollup Layer-2 và hướng tới tầm nhìn Ethereum 2.0 toàn diện với các cải tiến về khả năng mở rộng và tiết kiệm năng lượng.

Các đối thủ mới nổi: Các dự án Layer-1 mới gây tiếng vang

The Open Network (TON) xuất phát từ hệ sinh thái Telegram sau các thách thức pháp lý buộc dự án chuyển sang tay cộng đồng qua Quỹ TON. Hiện tại, TON giao dịch ở mức $1.86 với mức giảm -67.44%, nhưng vốn hóa 4,50 tỷ USD cho thấy sự hậu thuẫn mạnh mẽ. Điểm đột phá? Telegram công bố kế hoạch phân phối 50% doanh thu quảng cáo cho chủ kênh qua TON, ngay lập tức giúp Toncoin có một trường hợp sử dụng thực tế. Nếu IPO của Telegram xảy ra, dự kiến sẽ tạo ra làn sóng lớn cho hệ sinh thái.

Internet Computer (ICP) hướng tới tái định nghĩa điện toán đám mây trên chuỗi. Giá ở mức $3.22 với mức giảm -73.83% hàng năm, TVL của ICP $88 triệu( có vẻ khiêm tốn, nhưng các đổi mới kỹ thuật của hệ sinh thái—WebSockets cho ứng dụng thời gian thực, gọi HTTPS, tích hợp Bitcoin trực tiếp—cho thấy tiến bộ rõ rệt của các nhà phát triển. Quỹ DFINITY tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng qua các khoản tài trợ và cải tiến hạ tầng.

**Sei )SEI$120 ** đã tạo ra một niche như nhà vô địch tốc độ trong DeFi. Cơ chế matching engine và tối ưu hóa sổ lệnh của nó khiến nó phù hợp cho các sàn DEX. Giá $0.12 và giảm -73.67%, vốn hóa 804,25 triệu USD của SEI phản ánh tiềm năng sử dụng thực tế. Quỹ Ecosystem trị giá (triệu) và chiến lược tập trung vào thị trường châu Á cho thấy kế hoạch mở rộng mạnh mẽ.

Sui (SUI) ra mắt rầm rộ và tiếp tục phát triển. Giá ở mức $1.69 với mức giảm -68.14%, vốn hóa 6,39 tỷ USD phản ánh tiến trình của nó. Tính năng zkLogin cách mạng hóa quyền riêng tư người dùng khi truy cập dApp, trong khi chương trình TurboStar của Turbos DEX thúc đẩy tăng trưởng hệ sinh thái.

Aptos (APT) sử dụng ngôn ngữ lập trình Move để phát triển an toàn. Giá hiện tại chưa công bố $342 dữ liệu lịch sử cho thấy sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ Tiger Global và PayPal Ventures(, engine thực thi song song của APT giúp các giao dịch liên tục. TVL )triệu( và hơn 400 triệu USD vốn đầu tư thể hiện sự tin tưởng của các tổ chức lớn.

Polkadot )DOT( hoạt động khác biệt—là trung tâm đa chuỗi nơi các blockchain chuyên biệt )parachains( kết nối và chia sẻ bảo mật. Giá $2.12 và giảm -72.34%, vốn hóa 3,51 tỷ USD của DOT đã phục hồi từ các mức thấp trước đó. Nâng cấp Polkadot 2.0 hứa hẹn khả năng mở rộng, trong khi các Pool đề cử mới đã tăng cường tham gia staking lên 49%.

Cosmos )ATOM( xây dựng giao thức Giao tiếp liên chuỗi )IBC(, cho phép tương tác cross-chain thực sự. Giao dịch ở mức $2.29 với mức lợi nhuận hàng năm -68.70%, vốn hóa 1,11 tỷ USD của ATOM che giấu sức mạnh hệ sinh thái. Cosmos Hub đạt 500.000 giao dịch hàng ngày đỉnh điểm, và nâng cấp Interchain Security bảo vệ các chuỗi nhỏ hơn trong mạng.

BNB Chain )BNB( vẫn là cường quốc của Binance. Giá $899 với mức tăng khỏe mạnh +26.07% và vốn hóa 123,82 tỷ USD, BNB Chain là một trong số ít mạng thắng trong chu kỳ này. Kiến trúc hai chuỗi hỗ trợ hơn 1.300 dApps hoạt động, chuyển tài sản liền mạch, cùng các dự án DeFi và game. Việc đổi thương hiệu gần đây báo hiệu tầm nhìn vượt ra ngoài hạ tầng sàn giao dịch.

Kava )KAVA( kết hợp khả năng mở rộng của Cosmos với khả năng tương thích Ethereum—thiết kế “co-chain” độc đáo. Giá $0.08 và giảm -84.78% )dù vẫn đang giao dịch(, vốn hóa 90,68 triệu USD của KAVA có vẻ bị nén. Nhưng hệ sinh thái có hơn 110 dApps, TVL 193 triệu USD, và stablecoin USDX gốc. Chuyển sang cung cấp token cố định theo “Kava Tokenomics 2.0” có thể kích hoạt lại sự quan tâm.

ZetaChain )ZETA( hướng tới trở thành “omnichain” Layer-1 thực sự đầu tiên. Giá $0.08 và giảm -87.27%, vốn hóa 92,79 triệu USD phản ánh giai đoạn đầu )ra mắt tháng 3 năm 2023(. Nhưng các chỉ số ấn tượng: hơn 1 triệu người dùng testnet, 6,3 triệu giao dịch cross-chain, hơn 200 dApps triển khai. Các đối tác như Chainlink và The Sandbox cho thấy tham vọng lớn.

Layer-1 so với Layer-2: Cân đối tài chính

Vấn đề là—Layer-1 và Layer-2 không cạnh tranh; chúng bổ sung cho nhau. Layer-1 cung cấp nền tảng an toàn, phân quyền. Layer-2 thêm tốc độ và khả năng mở rộng phía trên. Khi công nghệ blockchain trưởng thành, cả hai lớp cùng tiến bộ. Các cải tiến sharding của Ethereum có thể nâng cao hiệu suất Layer-2, trong khi các giải pháp Layer-2 thành công sẽ cung cấp thông tin để nâng cấp Layer-1.

Sự hợp tác này hoạt động theo cả hai chiều: không lớp nào hoàn toàn thay thế lớp nào. Thay vào đó, chúng tạo ra một hệ sinh thái cân bằng, nơi bảo mật và phân quyền )Công việc của Layer-1( tồn tại cùng với tốc độ và chi phí thấp )Chuyên môn của Layer-2.

Kết luận: Các dự án Layer-1 mới nào quan trọng nhất?

Không gian Layer-1 còn phân mảnh nhưng đang phát triển mạnh mẽ. Bitcoin giữ vững vị trí bảo mật. Ethereum thống trị về sự chấp nhận của nhà phát triển và tổng giá trị khóa. Solana và Avalanche thể hiện tốc độ. Cosmos và Polkadot tiên phong về khả năng tương tác. Các dự án mới như ZetaChain đẩy giới hạn về chức năng omnichain.

Những người chiến thắng không chỉ dựa vào công nghệ—mà còn dựa vào thực thi, sự chấp nhận, đối tác hệ sinh thái, và tiện ích thực tế như mô hình chia sẻ doanh thu của Telegram sẽ phân biệt các nhà lãnh đạo với các dự án chậm chân.

Khi năm 2025 mở ra, hãy chú ý khả năng cân bằng giữa bảo mật, khả năng mở rộng và tăng trưởng cộng đồng của các mạng Layer-1. Các chuỗi mạnh nhất sẽ thu hút nhà phát triển, người dùng và vốn đầu tư—tạo ra các vòng phản hồi tích cực cộng dồn theo thời gian. Dù bạn là nhà giao dịch, nhà phát triển hay holder, các blockchain Layer-1 vẫn là nền tảng để Web3 được xây dựng.