Tại sao chênh lệch Bid-Ask lại là chi phí ẩn của giao dịch trên các sàn giao dịch tiền điện tử

Khi bạn thực hiện giao dịch trên sàn giao dịch tiền điện tử, bạn hiếm khi nhận được giá thị trường hợp lý ngay lập tức. Giữa mức giá bạn sẵn sàng mua tài sản và mức giá người bán đề xuất luôn tồn tại một khoảng cách. Khoảng cách này chính là điều mà các chuyên gia gọi là spread Bid-Ask — một trong những thành phần bị đánh giá thấp nhất trong chi phí của nhà giao dịch.

Cơ chế của sự chênh lệch giữa giá mua và bán

Trên bất kỳ sàn giao dịch tiền điện tử nào, trong sổ lệnh bạn sẽ gặp hai mức giá. Một bên là mức giá tối đa mà người mua sẵn sàng trả (bid), bên kia là mức giá tối thiểu mà người bán đề xuất (ask). Chúng không bao giờ hoàn toàn trùng khớp. Ví dụ, nếu mức đề xuất mua tốt nhất là 22.346 USD, thì mức giá bán tốt nhất có thể là 22.347 USD. Khoảng cách một đô la này chính là spread Bid-Ask.

Điều gì kiểm soát kích thước của khoảng cách này? Trước tiên là khối lượng giao dịch và số lượng nhà tham gia. Khi thị trường có hoạt động cao và nhiều nhà giao dịch cạnh tranh lẫn nhau, spread sẽ co lại tối đa. Ngược lại, trong các giai đoạn thanh khoản cạn kiệt hoặc không chắc chắn tăng lên, sự khác biệt giữa giá mua và bán có thể mở rộng gấp nhiều lần. Các thị trường có hành vi hỗn loạn thường thể hiện spread cao hơn chính vì các người bán trở nên thận trọng hơn, còn số lượng người mua giảm đi.

Cách tự tính spread giữa mua và bán

Cách tính rất đơn giản. Bạn chỉ cần tìm trong sổ lệnh mức giá đề xuất tốt nhất từ người bán và trừ đi mức giá mua tốt nhất. Kết quả chính là spread Bid-Ask bạn đang tìm.

Lấy ví dụ với Ethereum. Giả sử, mức giá mua tối đa là 1570 USD, còn mức giá bán tối thiểu là 1570,50 USD. Spread Bid-Ask trong trường hợp này là 50 cent. Với khối lượng giao dịch lớn, các khoảng cách này càng trở nên hẹp hơn, còn trên các cặp giao dịch ít thanh khoản, chúng có thể mở rộng đáng kể.

Tại sao spread này lại ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận

Có vẻ như nửa đô la hoặc vài cent là chuyện nhỏ, nhưng thực tế ẩn chứa một cái bẫy toán học dành cho các nhà giao dịch thường xuyên. Mỗi lần bạn mở vị thế, bạn ngay lập tức bị lỗ một khoản bằng chính spread đó. Bạn mua với giá cao hơn (ask), còn bán với giá thấp hơn (bid), so với mong muốn.

Hãy tính một kịch bản cụ thể. Giả sử bạn giao dịch token ABC với giá trị hợp lý là 0,35 đô la, còn spread Bid-Ask là 0,02 đô la. Khi bạn mua, mức giá đề xuất tốt nhất là 0,36 đô la. Mức giá bán tốt nhất lúc này là 0,34 đô la (mức giá mua tối đa).

Kết quả là gì? Để chỉ hòa vốn, giá cần phải tăng lên đúng 0,02 đô la, tức khoảng 5,7%. Đây không phải là lợi nhuận — chỉ là để bù đắp chi phí spread. Hãy tưởng tượng bạn thực hiện 10 giao dịch như vậy trong một ngày. Mỗi giao dịch lấy đi của bạn vài phần trăm lợi nhuận tiềm năng. Trong một tháng, những mất mát nhỏ này tích tụ thành một giảm sút đáng kể trong tổng lợi nhuận.

Các điều kiện thị trường ảnh hưởng như thế nào đến kích thước spread

Trên các sàn giao dịch tiền điện tử, spread hoàn toàn phụ thuộc vào động thái cung cầu. Cạnh tranh cao giữa các nhà tham gia dẫn đến spread hẹp, thanh khoản thấp hơn sẽ làm tăng khoảng cách này. Đặc biệt, điều này trở nên rõ rệt trong các giai đoạn biến động mạnh, khi thị trường di chuyển không thể đoán trước và các nhà tham gia trở nên thận trọng hơn.

Bất kỳ nhà giao dịch chuyên nghiệp nào cũng nói với bạn: spread Bid-Ask không chỉ là một đặc điểm kỹ thuật, mà còn là chi phí thực tế để vào và thoát khỏi vị thế. Trong giao dịch dài hạn, những thiệt hại nhỏ này tích tụ thành một khoản tiền đáng kể, còn trong scalping và giao dịch trong ngày, chúng trở thành kẻ thù chính của lợi nhuận.