Hiểu Biết Về Các Blockchain Layer-1 Trong Bối Cảnh Crypto Đang Phát Triển
Nền tảng của mọi mạng lưới blockchain dựa trên hạ tầng Layer-1—lớp cơ sở nơi các giao dịch được xác nhận cuối cùng và an ninh thực sự quan trọng. Khác với các giải pháp Layer-2 tận dụng các chuỗi hiện có để tăng tốc, các blockchain Layer-1 hoạt động như các mạng độc lập, tự chứa với cơ chế đồng thuận và các giới hạn bảo mật riêng. Hãy nghĩ về nó như sự khác biệt giữa sở hữu đất đai của riêng bạn so với việc thuê không gian trên tài sản của người khác.
Điều gì làm cho các mạng Layer-1 đặc biệt? Chúng cung cấp sự phân quyền thực sự mà không cần trung gian, đảm bảo tính bất biến của giao dịch và cung cấp sổ cái minh bạch mà blockchain hứa hẹn từ ngày đầu tiên. Dù qua Proof of Work, Proof of Stake hay các cơ chế sáng tạo như Proof of History, các mạng này xác thực giao dịch một cách độc lập và thưởng cho các thành viên hệ sinh thái của chúng qua token gốc.
Lợi ích thực tế rõ ràng: token gốc xử lý phí giao dịch, staking và quản trị. Hầu hết các chuỗi Layer-1 hỗ trợ hợp đồng thông minh và ứng dụng phi tập trung một cách tự nhiên. Chúng có hiệu ứng mạng mạnh hơn so với các đối tác Layer-2—nhiều người dùng hơn đồng nghĩa với nhiều giá trị hơn, và khác với các giải pháp Layer-2, chúng không phụ thuộc vào chuỗi khác để hoàn tất thanh toán cuối cùng. Sự độc lập này là lợi thế cạnh tranh của chúng.
Các Dự Án Layer-1 Hàng Đầu Đang Định Hình Crypto Trong Năm 2025
Bitcoin (BTC): Nền Tảng Không Bao Giờ Lung Lay
Giá Hiện Tại: $88.57K | Vốn Hóa Thị Trường: $1.77T | Hiệu Suất 1 Năm: -10.86%
Bitcoin vẫn là trụ cột của crypto—đồng tiền kỹ thuật số phi tập trung đầu tiên và vẫn là nhận diện phổ biến nhất. Cơ chế đồng thuận proof-of-work và giới hạn 21 triệu token tạo ra sự khan hiếm thực sự. Ngoài các phương thức thanh toán và đầu tư, BTC còn hoạt động như tài sản dự trữ của các tổ chức, thường gọi là “vàng kỹ thuật số.”
Hệ sinh thái Bitcoin năm 2023 bùng nổ với đổi mới. Giao thức Ordinals cho phép tạo NFT gốc trực tiếp trên blockchain Bitcoin—các dự án như ORDI, SATS, và RATS xuất hiện mà không cần trung gian. Đồng thời, các giải pháp Layer-2 của Bitcoin (Stacks là ví dụ tiêu biểu) bắt đầu giải quyết hạn chế về hợp đồng thông minh của Bitcoin, mở ra khả năng DeFi trong khi vẫn giữ vững nền tảng bảo mật của Bitcoin. Giao thức Taproot Assets thể hiện khả năng đa dạng của Bitcoin trong việc đại diện các tài sản tokenized bằng các đơn vị satoshi. Những phát triển này chứng minh Bitcoin không đứng yên; nó đang tiến hóa về mặt tiện ích trong khi vẫn giữ vững DNA bảo mật của mình.
Ethereum (ETH): Hệ Sinh Thái Nhà Phát Triển Đã Xây Dựng Mọi Thứ
Giá Hiện Tại: $2.96K | Vốn Hóa Thị Trường: $357.78B | Hiệu Suất 1 Năm: -15.16%
Ethereum chiếm ưu thế trong Layer-1 nhờ sức hút của hệ sinh thái. Tầm nhìn của Vitalik Buterin từ năm 2015 đã tạo ra nền tảng chứa hơn 3.000 dApps hoạt động, từ các ông lớn DeFi đến các thị trường NFT và các thử nghiệm game. Cộng đồng nhà phát triển vẫn không có đối thủ—hàng nghìn người xây dựng hàng ngày trên hạ tầng của Ethereum.
Chuyển đổi sang Ethereum 2.0 vẫn đang diễn ra nhanh chóng. Các giải pháp mở rộng Layer-2 (rollups đặc biệt) đã giảm đáng kể phí giao dịch trong khi vẫn duy trì bảo mật dựa trên nền tảng của Ethereum. Việc chuyển đổi từ proof-of-work tiêu tốn năng lượng sang proof-of-stake thực sự là bước tiến hướng tới bền vững. Nhìn về phía trước, các cải tiến sharding có thể nâng cao hiệu suất Layer-2 cùng lúc, tạo ra chu trình thuận lợi nơi các nâng cấp của lớp cơ sở giúp củng cố các giải pháp mở rộng. Đối với các nhà phát triển ưu tiên độ sâu hệ sinh thái và độ trưởng thành của công cụ, Ethereum vẫn là lựa chọn mặc định.
Solana (SOL): Tốc Độ Như Một Tính Năng, Không Phải Lỗi
Giá Hiện Tại: $123.86 | Vốn Hóa Thị Trường: $69.69B | Hiệu Suất 1 Năm: -37.25%
Bước đột phá của Solana là nhận ra rằng tốc độ quan trọng. Giao thức Proof of History kết hợp với Proof of Stake tạo ra khả năng xử lý giao dịch cực kỳ cao—gần như tốc độ ánh sáng với chi phí tối thiểu. Lợi thế về tốc độ này trực tiếp chuyển thành trải nghiệm người dùng vượt trội trong giao dịch và DeFi.
Hệ sinh thái của Solana đã trưởng thành rõ rệt. Hơn 2.000 validator bảo vệ mạng lưới, trong khi 79 tài liệu Cải tiến Solana (SIMDs) tiêu chuẩn hóa quá trình phát triển giao thức. Firedancer—cập nhật validator lớn—hứa hẹn tốc độ giao dịch còn nhanh hơn nữa. Các dự án đa dạng trong hệ sinh thái: các giao thức staking thanh khoản (Marinade Finance, Jito), hiện tượng move-to-earn STEPN, dịch vụ nghe nhạc Audius, định tuyến DeFi của Jupiter, và vô số memecoin. Hợp tác với Google Cloud và AWS giúp cải thiện triển khai nút RPC, mở rộng khả năng tiếp cận hạ tầng. Thiết bị Solana Mobile Saga, dù ban đầu chỉ là thử nghiệm phần cứng, đã thể hiện cách tích hợp di động có thể mở rộng khả năng tiếp cận crypto. Đối với các trader và người dùng DeFi ưu tiên tốc độ và chi phí, Solana vẫn là chuẩn mực hiệu suất.
Avalanche (AVAX): Thời Gian Xác Nhận Dưới Một Giây Mà Không Cần Thỏa Hiệp
Giá Hiện Tại: $12.46 | Vốn Hóa Thị Trường: $5.35B | Hiệu Suất 1 Năm: -69.03%
Avalanche đạt được điều mà nhiều dự án blockchain hứa hẹn: thời gian xác nhận trong vòng chưa đầy hai giây. Cơ chế đồng thuận của mạng kết hợp các yếu tố cổ điển và Nakamoto, mang lại khả năng mở rộng mà không hy sinh phân quyền. C-Chain đạt kỷ lục với 3,07 triệu giao dịch tích lũy, chứng minh sự chấp nhận thực tế chứ không chỉ là khả năng lý thuyết.
Token ghi chú (ASC-20) thúc đẩy hoạt động mạng bùng nổ—người dùng đã trả 13,8 triệu đô la phí giao dịch chỉ trong năm ngày để tạo token. Điều này cho thấy cả nhu cầu mạng lưới và các incentives kinh tế đang hoạt động. Khối lượng giao dịch đạt đỉnh 2,3 triệu giao dịch mỗi ngày so với mức trung bình. Các hợp tác với các tổ chức tài chính lớn (bao gồm các sáng kiến blockchain của J.P. Morgan) xác nhận tiềm năng doanh nghiệp của Avalanche. Hiện tại, mạng xử lý hơn 40 giao dịch mỗi giây với thời gian xác nhận khối là một giây, tạo lợi thế cạnh tranh thực sự cho các ứng dụng cần thanh toán và giải quyết cuối cùng.
Polkadot (DOT): Tương Tác Liên Chuỗi Là Sứ Mệnh Chính
Giá Hiện Tại: $1.72 | Vốn Hóa Thị Trường: $2.83B | Hiệu Suất 1 Năm: -77.12%
Polkadot định nghĩa lại Layer-1 bằng cách ưu tiên khả năng tương tác từ đầu. Các blockchain (parachains) kết nối với chuỗi relay của Polkadot, cho phép truyền thông liên chuỗi trong khi vẫn duy trì chủ quyền của từng chuỗi. Tầm nhìn “đa chuỗi” này giải quyết vấn đề phân mảnh—vấn đề lớn nhất về khả dụng của crypto.
Hoạt động của nhà phát triển bùng nổ với 19.090 đóng góp trên GitHub trong tháng 3, thể hiện qua các công cụ nâng cao và củng cố bảo mật. Việc giới thiệu parathreads tạo ra khả năng kết nối blockchain giá cả phải chăng cho các dự án không thể đảm bảo slot parachain cố định. Các nâng cấp của Polkadot 2.0 hứa hẹn cải thiện khả năng mở rộng và cơ chế quản trị. Tham gia staking tăng 49% nhờ tính năng Nomination Pools, cho phép người dùng cá nhân tham gia mà không cần vốn lớn. Năm parachain mới gia nhập mạng trong giai đoạn này, tích hợp USDC của Circle mở rộng khả năng tiếp cận stablecoin, và hạ tầng tổ chức (Zodia Custody) thu hút vốn lớn.
The Open Network (TON): Tầm Nhìn Blockchain của Telegram Được Hiện Thực Hóa
Giá Hiện Tại: Dữ liệu chưa xác minh độc lập | Vốn Hóa Thị Trường: $21.9B
The Open Network kể câu chuyện thú vị về thách thức pháp lý và sự kiên trì của cộng đồng. Ban đầu do các nhà sáng lập Telegram phát triển trước khi gặp trở ngại pháp lý của SEC, TON đã chuyển sang quản trị cộng đồng (NewTON). Blockchain hiện hoạt động như một Layer-1 phi tập trung hỗ trợ lượng người dùng rộng lớn của Telegram.
Kiến trúc sharding đa cấp của TON xử lý khối lượng giao dịch lớn một cách hiệu quả. Toncoin hoạt động như nhiên liệu kinh tế—người dùng stake để tham gia mạng hoặc tiêu dùng cho các dịch vụ. Thông báo tháng 3 năm 2024 về việc Telegram phân phối 50% doanh thu quảng cáo qua Toncoin đã kích hoạt các cuộc thảo luận về tính hữu dụng thực sự. Toncoin tăng 40% sau tin này, tạo ra các trường hợp sử dụng thực tế hiếm có của tiền điện tử. Nếu đợt phát hành công khai dự kiến của Telegram thành công, tiện ích của TON có thể mở rộng đáng kể—hàng tỷ người dùng Telegram đột nhiên có hạ tầng blockchain gốc cho thanh toán và dịch vụ.
Cosmos (ATOM): Mạng Lưới Blockchain
Giá Hiện Tại: $2.02 | Vốn Hóa Thị Trường: $981.40M | Hiệu Suất 1 Năm: -70.83%
Cosmos giới thiệu giao thức Inter-Blockchain Communication (IBC)—gần như là TCP/IP của blockchain. Các mạng khác nhau có thể trao đổi thông điệp và giá trị trong khi vẫn giữ tính tự chủ. Tập trung vào khả năng tương tác này trực tiếp giải quyết vấn đề phân mảnh của crypto.
Hub của Cosmos xử lý 500.000 giao dịch mỗi ngày đỉnh điểm, với khối lượng giao dịch 20 triệu ATOM phản ánh hoạt động kinh tế thực tế. Các nâng cấp Interchain Security bảo vệ các blockchain nhỏ hơn trong mạng. Các nâng cấp Theta và Rho giới thiệu Interchain Accounts và Liquid Staking, mở rộng khả năng tương tác liên chuỗi. Sơ đồ white paper của Cosmos Hub 2.0 phác thảo tầm nhìn phát triển cho vai trò của ATOM. Quỹ Interchain đã phân bổ 26,4 triệu đô la cho phát triển Interchain Stack năm 2024, cho thấy đầu tư hạ tầng bền vững. Các phát triển tích cực như di chuyển dYdX và tích hợp USDC của Noble cho thấy dòng vốn vẫn tiếp tục chảy vào.
BNB Chain (BNB): Giải Pháp Thay Thế Hiệu Suất Cao
Giá Hiện Tại: $840.30 | Vốn Hóa Thị Trường: $115.74B | Hiệu Suất 1 Năm: +19.63%
BNB Chain (trước đây gọi là Binance Smart Chain) nổi lên như một lựa chọn thay thế hiệu suất cao của Ethereum. Cơ chế đồng thuận Proof of Stake Authority cho phép giao dịch nhanh hơn với chi phí thấp hơn so với Ethereum hiện tại. Dù còn trẻ hơn Ethereum, BNB Chain đã có hơn 1.300 dApps hoạt động, cho thấy hệ sinh thái phát triển hợp pháp.
Việc đổi tên chính thức thành BNB Chain báo hiệu tầm nhìn vượt ra ngoài tích hợp sàn giao dịch—nhấn mạnh vào hạ tầng DeFi và NFT. Chuỗi Proof of Stake riêng biệt cho staking và quản trị nâng cao bảo mật và phân quyền. Các mở rộng cầu liên chuỗi tăng cường khả năng tương tác với các hệ sinh thái khác. Trong năm 2024 và sau đó, BNB Chain tập trung vào tích hợp Layer-2, khả năng sharding tiềm năng, các đối tác chiến lược với các giao thức DeFi, và thu hút các dự án NFT. Đà phát triển của hệ sinh thái phản ánh cả các cải tiến kỹ thuật lẫn hiệu ứng mạng.
Sei (SEI): Chuyên Gia Tốc Độ Trong DeFi
Giá Hiện Tại: $0.11 | Vốn Hóa Thị Trường: $722.46M | Hiệu Suất 1 Năm: -75.47%
Sei theo đuổi hướng tiếp cận tập trung: tối ưu mọi thứ cho DeFi. Thiết kế Layer-1 ưu tiên chức năng order book với các engine phù hợp gốc—giảm độ trễ trực tiếp cho các sàn giao dịch phi tập trung và các giao thức phái sinh.
Quỹ Ecosystem của Sei đã tăng lên $120 triệu đô la qua các khoản đầu tư từ các quỹ mạo hiểm lớn, hỗ trợ các ứng dụng đa dạng trong NFT, game và DeFi. Mở rộng địa lý tập trung vào các thị trường châu Á, nơi việc chấp nhận tiền điện tử và trình độ kỹ thuật phù hợp hoàn hảo. Các tối ưu hóa cấp chuỗi giúp DEX và các ứng dụng giao dịch cạnh tranh thực sự với các nền tảng tập trung. Các đối tác chiến lược như Graviton tại Ấn Độ mở rộng phạm vi hệ sinh thái. Sei chứng minh cách chuyên môn sâu—tập trung vào DeFi thay vì mọi thứ—tạo ra lợi thế phòng thủ.
Sui (SUI): Thực Hiện Song Song Quy Mô Lớn
Giá Hiện Tại: $1.41 | Vốn Hóa Thị Trường: $5.26B | Hiệu Suất 1 Năm: -68.73%
Sui tập trung vào một đổi mới kỹ thuật cụ thể: thực thi song song các giao dịch. Hầu hết các blockchain xử lý theo thứ tự, tạo ra các nút thắt nhân tạo. Kiến trúc của Sui cho phép xử lý đồng thời khi có thể, nâng cao rõ rệt khả năng xử lý.
Sau khi ra mắt mainnet, Sui đạt 65,8 triệu giao dịch mỗi ngày và $188 triệu TVL đỉnh điểm, lọt vào top 10 blockchain theo tổng giá trị bị khóa. Tính năng zkLogin cách mạng hóa việc truy cập dApps—người dùng xác thực qua tài khoản mạng xã hội Web 2 với quyền riêng tư nâng cao. Chương trình TurboStar trên Turbos DEX thúc đẩy gây quỹ và phân phối dự án hệ sinh thái. Các phân bổ token chiến lược đã chuyển hướng 157 triệu SUI về cộng đồng và các sáng kiến DeFi. Những phát triển này cho thấy sự trưởng thành thực sự của hệ sinh thái chứ không chỉ là hype đầu cơ.
Aptos (APT): Bảo Mật Nhờ Thiết Kế Ngôn Ngữ
Giá Hiện Tại: $1.69 | Vốn Hóa Thị Trường: $1.27B | Hiệu Suất 1 Năm: -82.30%
Aptos dựa trên đổi mới ngôn ngữ lập trình Move—một ngôn ngữ được thiết kế đặc biệt cho bảo mật hợp đồng thông minh. Cách tiếp cận dựa trên ngôn ngữ này giảm thiểu các lỗ hổng khai thác và lỗi của nhà phát triển so với các ngôn ngữ đa dụng được chỉnh sửa lại cho blockchain.
Đội ngũ nhận hơn $400 triệu đô la trong quỹ từ các nhà đầu tư lớn (Tiger Global, PayPal Ventures), thể hiện niềm tin của các tổ chức. Động cơ thực thi song song bổ sung cho tính bảo mật của ngôn ngữ, tạo ra các ứng dụng an toàn hơn và nhanh hơn. TVL vượt qua $85 triệu đô la với hàng trăm nghìn giao dịch mỗi ngày và tốc độ tạo tài khoản mới tăng nhanh. Các đối tác chiến lược bao gồm DeFi (Sushi), thanh toán (Coinbase Pay), game (Microsoft, NEOWIZ, MARBLEX), và giải trí (Lotte Group). Tiêu chuẩn tài sản số cho các ứng dụng thực tế này thể hiện tham vọng vượt ra ngoài các trường hợp sử dụng crypto thuần túy. Các nền tảng này hỗ trợ sự bền vững dài hạn của hệ sinh thái.
Internet Computer (ICP): Điện Toán Đám Mây Phi Tập Trung
Giá Hiện Tại: Dữ liệu chưa xác minh độc lập | Vốn Hóa Thị Trường: $5.7B | Hiệu Suất 1 Năm: +112%
Internet Computer định nghĩa lại mục đích của Layer-1: không chỉ lưu trữ hồ sơ giao dịch mà còn chạy toàn bộ hệ thống phần mềm trên chuỗi. Hệ thống quản trị Network Nervous System (NNS) quản lý sự tiến hóa của giao thức qua bỏ phiếu của chủ sở hữu token.
Năm 2023 chứng kiến mở rộng khả năng đáng kể: Websockets cho phép các ứng dụng tương tác thời gian thực, bộ nhớ ổn định mở rộng hỗ trợ các ứng dụng phức tạp, và các cuộc gọi HTTPS đến dịch vụ Web 2 cho phép các ứng dụng lai mới. Tích hợp trực tiếp mạng Bitcoin giúp đơn giản hóa các giao dịch liên chuỗi mà không cần trung gian. Việc phát hành token không cần phép (SNS) dân chủ hóa quản trị DAO. Các dự án cộng đồng và NFT phát triển mạnh—các nền tảng xã hội, thị trường giao dịch—phản ánh sự tăng trưởng tự nhiên của hệ sinh thái. Các chương trình tài trợ của Quỹ DFINITY thúc đẩy đổi mới trong toàn hệ sinh thái.
Kaspa (KAS): Tốc Độ Cao, Xác Nhận Ngay Lập T tức Thời
Giá Hiện Tại: $0.05 | Vốn Hóa Thị Trường: $1.21B | Hiệu Suất 1 Năm: -62.12%
Kaspa giới thiệu cơ chế đồng thuận GHOSTDAG, cho phép xử lý giao dịch nhanh qua thiết kế cấu trúc block mới. Mạng chuyển sang Rust để tối ưu hiệu suất, khai thác tối đa phần cứng hiện đại.
Tiến trình đồng thuận Dag Knight nâng cao hiệu quả blockchain hơn nữa. Phát triển ví di động phù hợp với xu hướng sử dụng điện thoại thông minh ngày càng tăng trong crypto. Xử lý block và khả năng xử lý giao dịch tăng mạnh nhờ triển khai Rust. Token KAS gốc tăng giá đáng kể phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của hệ sinh thái. Cải tiến liên lạc P2P cho các node lưu trữ mở rộng khả năng truy xuất dữ liệu lịch sử dài hạn. Kaspa định vị mình là blockchain Layer-1 proof-of-work nhanh, mở rộng, an toàn, hỗ trợ hợp đồng thông minh và dApps gốc—một hướng tiếp cận khác biệt so với các đối thủ proof-of-stake.
Kava (KAVA): Cosmos Gặp Gỡ EVM
Giá Hiện Tại: $0.08 | Vốn Hóa Thị Trường: $82.76M | Hiệu Suất 1 Năm: -84.06%
Kava đổi mới bằng cách kết hợp khả năng mở rộng và khả năng tương tác của Cosmos SDK với khả năng tương thích EVM của Ethereum. Kiến trúc “co-chain” này cho phép các nhà phát triển dApp của Ethereum truy cập các tính năng của Kava mà không cần viết lại mã.
Hơn 110 dApps hoạt động thể hiện sự phát triển thực sự của hệ sinh thái. Cơ chế đồng thuận Tendermint BFT cung cấp độ bảo mật cao cùng khả năng tương tác gốc của Cosmos. Stablecoin USDX của hệ thống cho phép vay phi tập trung mà không phụ thuộc oracle trung tâm. Các nâng cấp Kava 14 gần đây giới thiệu việc tạo USDt trực tiếp trên Cosmos. Trong năm 2023, các nâng cấp Kava 12 và 13 tập trung vào tính linh hoạt của DAO Cosmos, mở rộng hệ sinh thái và tối ưu trải nghiệm người dùng. Chuyển đổi sang cung cấp token cố định (Tokenomics 2.0) nhằm thúc đẩy sự chấp nhận và khan hiếm. Cộng đồng sở hữu hơn (triệu đô la) trong Quỹ Chiến lược đã tăng cường cam kết với phân quyền và tạo giá trị cộng đồng.
$300 ZetaChain ###ZETA(: Kết Nối Omnichain Thật Sự
Giá Hiện Tại: $0.07 | Vốn Hóa Thị Trường: $80.43M | Hiệu Suất 1 Năm: -88.84%
ZetaChain giải quyết vấn đề phân mảnh trung tâm của các chuỗi: các chuỗi khác nhau không thể giao tiếp gốc với nhau. ZetaChain định vị là Layer-1 “omnichain” thực sự đầu tiên, kết nối với bất kỳ blockchain nào bất kể kiến trúc.
Ra mắt tháng 3 năm 2023, hệ sinh thái còn trẻ nhưng đang tăng tốc. Hơn 20 dApps hoạt động và các hợp tác với Chainlink và The Sandbox xác nhận tầm nhìn kỹ thuật. Các hợp đồng thông minh omnichain là điểm khác biệt chính—thực thi liền mạch qua nhiều blockchain mà không cần cầu hoặc trung gian đặc biệt.
Testnet vượt quá 1 triệu người dùng hoạt động từ hơn 100 quốc gia, với 6,3 triệu giao dịch liên chuỗi và hơn 200 dApps testnet triển khai cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ. Các đối tác chiến lược như Ankr Protocol thúc đẩy khả năng tiếp cận hạ tầng Web 3. Các hợp tác BYTE CITY và Ultiverse mang chức năng liên chuỗi đến giải trí xã hội và game. Vòng gọi vốn )triệu đô la$27 hỗ trợ mở rộng hạ tầng khả năng liên chuỗi.
Layer-1 so với Layer-2: Bổ Sung, Không Phản Đối
Mối quan hệ giữa Layer-1 và Layer-2 không phải là đối đầu—đó là mối quan hệ cộng sinh. Các giải pháp Layer-2 nâng cao hiệu suất qua rollups và các cơ chế mở rộng khác, nhưng cuối cùng vẫn dựa vào bảo mật và phân quyền của Layer-1 để hoàn tất thanh toán cuối cùng. Các cải tiến của Layer-1 (như khả năng sharding tiềm năng của Ethereum) cùng lúc nâng cao hiệu suất Layer-2.
Khi công nghệ blockchain tiến gần đến việc phổ biến rộng rãi, cách tiếp cận hai lớp này cung cấp sự cân bằng cần thiết: Layer-1 đảm bảo phân quyền và bảo mật thực sự, trong khi Layer-2 mang lại khả năng mở rộng và tốc độ thực tiễn. Cả hai hướng phát triển này sẽ tiếp tục khi các trường hợp sử dụng vượt ra ngoài các ứng dụng crypto thuần túy.
Những Suy Nghĩ Cuối Cùng Về Các Dự Án Crypto Layer-1 Tốt Nhất
Thị trường Layer-1 năm 2025 thể hiện sự đa dạng công nghệ thực sự. Bitcoin vẫn không đối thủ về bảo mật và phân quyền. Ethereum chiếm ưu thế nhờ độ sâu hệ sinh thái. Solana dẫn đầu về tốc độ và hiệu quả chi phí. Polkadot và Cosmos ưu tiên khả năng tương tác. Các dự án mới nổi như ZetaChain giải quyết các thách thức omnichain. Mỗi dự án đều đại diện cho đổi mới kỹ thuật hợp pháp nhằm khắc phục các giới hạn thực của blockchain.
Các nhà đầu tư và nhà xây dựng nên đánh giá dự án dựa trên nhu cầu cụ thể: bảo mật, tốc độ, độ trưởng thành hệ sinh thái, đổi mới hoặc khả năng tương tác. Dự án Layer-1 tốt nhất không phải là chung chung—đó là dự án giải quyết vấn đề của bạn một cách tinh tế nhất. Thị trường crypto năm 2025 chứng minh rằng sự thống trị của một chuỗi duy nhất không phải là điều tất yếu; sự tồn tại của nhiều blockchain chuyên biệt cùng lúc phục vụ người dùng tốt hơn bất kỳ nền tảng độc quyền nào.
Trang này có thể chứa nội dung của bên thứ ba, được cung cấp chỉ nhằm mục đích thông tin (không phải là tuyên bố/bảo đảm) và không được coi là sự chứng thực cho quan điểm của Gate hoặc là lời khuyên về tài chính hoặc chuyên môn. Xem Tuyên bố từ chối trách nhiệm để biết chi tiết.
Các chuỗi khối Layer-1 cần chú ý năm 2025: Vượt ra ngoài cơn sốt
Hiểu Biết Về Các Blockchain Layer-1 Trong Bối Cảnh Crypto Đang Phát Triển
Nền tảng của mọi mạng lưới blockchain dựa trên hạ tầng Layer-1—lớp cơ sở nơi các giao dịch được xác nhận cuối cùng và an ninh thực sự quan trọng. Khác với các giải pháp Layer-2 tận dụng các chuỗi hiện có để tăng tốc, các blockchain Layer-1 hoạt động như các mạng độc lập, tự chứa với cơ chế đồng thuận và các giới hạn bảo mật riêng. Hãy nghĩ về nó như sự khác biệt giữa sở hữu đất đai của riêng bạn so với việc thuê không gian trên tài sản của người khác.
Điều gì làm cho các mạng Layer-1 đặc biệt? Chúng cung cấp sự phân quyền thực sự mà không cần trung gian, đảm bảo tính bất biến của giao dịch và cung cấp sổ cái minh bạch mà blockchain hứa hẹn từ ngày đầu tiên. Dù qua Proof of Work, Proof of Stake hay các cơ chế sáng tạo như Proof of History, các mạng này xác thực giao dịch một cách độc lập và thưởng cho các thành viên hệ sinh thái của chúng qua token gốc.
Lợi ích thực tế rõ ràng: token gốc xử lý phí giao dịch, staking và quản trị. Hầu hết các chuỗi Layer-1 hỗ trợ hợp đồng thông minh và ứng dụng phi tập trung một cách tự nhiên. Chúng có hiệu ứng mạng mạnh hơn so với các đối tác Layer-2—nhiều người dùng hơn đồng nghĩa với nhiều giá trị hơn, và khác với các giải pháp Layer-2, chúng không phụ thuộc vào chuỗi khác để hoàn tất thanh toán cuối cùng. Sự độc lập này là lợi thế cạnh tranh của chúng.
Các Dự Án Layer-1 Hàng Đầu Đang Định Hình Crypto Trong Năm 2025
Bitcoin (BTC): Nền Tảng Không Bao Giờ Lung Lay
Giá Hiện Tại: $88.57K | Vốn Hóa Thị Trường: $1.77T | Hiệu Suất 1 Năm: -10.86%
Bitcoin vẫn là trụ cột của crypto—đồng tiền kỹ thuật số phi tập trung đầu tiên và vẫn là nhận diện phổ biến nhất. Cơ chế đồng thuận proof-of-work và giới hạn 21 triệu token tạo ra sự khan hiếm thực sự. Ngoài các phương thức thanh toán và đầu tư, BTC còn hoạt động như tài sản dự trữ của các tổ chức, thường gọi là “vàng kỹ thuật số.”
Hệ sinh thái Bitcoin năm 2023 bùng nổ với đổi mới. Giao thức Ordinals cho phép tạo NFT gốc trực tiếp trên blockchain Bitcoin—các dự án như ORDI, SATS, và RATS xuất hiện mà không cần trung gian. Đồng thời, các giải pháp Layer-2 của Bitcoin (Stacks là ví dụ tiêu biểu) bắt đầu giải quyết hạn chế về hợp đồng thông minh của Bitcoin, mở ra khả năng DeFi trong khi vẫn giữ vững nền tảng bảo mật của Bitcoin. Giao thức Taproot Assets thể hiện khả năng đa dạng của Bitcoin trong việc đại diện các tài sản tokenized bằng các đơn vị satoshi. Những phát triển này chứng minh Bitcoin không đứng yên; nó đang tiến hóa về mặt tiện ích trong khi vẫn giữ vững DNA bảo mật của mình.
Ethereum (ETH): Hệ Sinh Thái Nhà Phát Triển Đã Xây Dựng Mọi Thứ
Giá Hiện Tại: $2.96K | Vốn Hóa Thị Trường: $357.78B | Hiệu Suất 1 Năm: -15.16%
Ethereum chiếm ưu thế trong Layer-1 nhờ sức hút của hệ sinh thái. Tầm nhìn của Vitalik Buterin từ năm 2015 đã tạo ra nền tảng chứa hơn 3.000 dApps hoạt động, từ các ông lớn DeFi đến các thị trường NFT và các thử nghiệm game. Cộng đồng nhà phát triển vẫn không có đối thủ—hàng nghìn người xây dựng hàng ngày trên hạ tầng của Ethereum.
Chuyển đổi sang Ethereum 2.0 vẫn đang diễn ra nhanh chóng. Các giải pháp mở rộng Layer-2 (rollups đặc biệt) đã giảm đáng kể phí giao dịch trong khi vẫn duy trì bảo mật dựa trên nền tảng của Ethereum. Việc chuyển đổi từ proof-of-work tiêu tốn năng lượng sang proof-of-stake thực sự là bước tiến hướng tới bền vững. Nhìn về phía trước, các cải tiến sharding có thể nâng cao hiệu suất Layer-2 cùng lúc, tạo ra chu trình thuận lợi nơi các nâng cấp của lớp cơ sở giúp củng cố các giải pháp mở rộng. Đối với các nhà phát triển ưu tiên độ sâu hệ sinh thái và độ trưởng thành của công cụ, Ethereum vẫn là lựa chọn mặc định.
Solana (SOL): Tốc Độ Như Một Tính Năng, Không Phải Lỗi
Giá Hiện Tại: $123.86 | Vốn Hóa Thị Trường: $69.69B | Hiệu Suất 1 Năm: -37.25%
Bước đột phá của Solana là nhận ra rằng tốc độ quan trọng. Giao thức Proof of History kết hợp với Proof of Stake tạo ra khả năng xử lý giao dịch cực kỳ cao—gần như tốc độ ánh sáng với chi phí tối thiểu. Lợi thế về tốc độ này trực tiếp chuyển thành trải nghiệm người dùng vượt trội trong giao dịch và DeFi.
Hệ sinh thái của Solana đã trưởng thành rõ rệt. Hơn 2.000 validator bảo vệ mạng lưới, trong khi 79 tài liệu Cải tiến Solana (SIMDs) tiêu chuẩn hóa quá trình phát triển giao thức. Firedancer—cập nhật validator lớn—hứa hẹn tốc độ giao dịch còn nhanh hơn nữa. Các dự án đa dạng trong hệ sinh thái: các giao thức staking thanh khoản (Marinade Finance, Jito), hiện tượng move-to-earn STEPN, dịch vụ nghe nhạc Audius, định tuyến DeFi của Jupiter, và vô số memecoin. Hợp tác với Google Cloud và AWS giúp cải thiện triển khai nút RPC, mở rộng khả năng tiếp cận hạ tầng. Thiết bị Solana Mobile Saga, dù ban đầu chỉ là thử nghiệm phần cứng, đã thể hiện cách tích hợp di động có thể mở rộng khả năng tiếp cận crypto. Đối với các trader và người dùng DeFi ưu tiên tốc độ và chi phí, Solana vẫn là chuẩn mực hiệu suất.
Avalanche (AVAX): Thời Gian Xác Nhận Dưới Một Giây Mà Không Cần Thỏa Hiệp
Giá Hiện Tại: $12.46 | Vốn Hóa Thị Trường: $5.35B | Hiệu Suất 1 Năm: -69.03%
Avalanche đạt được điều mà nhiều dự án blockchain hứa hẹn: thời gian xác nhận trong vòng chưa đầy hai giây. Cơ chế đồng thuận của mạng kết hợp các yếu tố cổ điển và Nakamoto, mang lại khả năng mở rộng mà không hy sinh phân quyền. C-Chain đạt kỷ lục với 3,07 triệu giao dịch tích lũy, chứng minh sự chấp nhận thực tế chứ không chỉ là khả năng lý thuyết.
Token ghi chú (ASC-20) thúc đẩy hoạt động mạng bùng nổ—người dùng đã trả 13,8 triệu đô la phí giao dịch chỉ trong năm ngày để tạo token. Điều này cho thấy cả nhu cầu mạng lưới và các incentives kinh tế đang hoạt động. Khối lượng giao dịch đạt đỉnh 2,3 triệu giao dịch mỗi ngày so với mức trung bình. Các hợp tác với các tổ chức tài chính lớn (bao gồm các sáng kiến blockchain của J.P. Morgan) xác nhận tiềm năng doanh nghiệp của Avalanche. Hiện tại, mạng xử lý hơn 40 giao dịch mỗi giây với thời gian xác nhận khối là một giây, tạo lợi thế cạnh tranh thực sự cho các ứng dụng cần thanh toán và giải quyết cuối cùng.
Polkadot (DOT): Tương Tác Liên Chuỗi Là Sứ Mệnh Chính
Giá Hiện Tại: $1.72 | Vốn Hóa Thị Trường: $2.83B | Hiệu Suất 1 Năm: -77.12%
Polkadot định nghĩa lại Layer-1 bằng cách ưu tiên khả năng tương tác từ đầu. Các blockchain (parachains) kết nối với chuỗi relay của Polkadot, cho phép truyền thông liên chuỗi trong khi vẫn duy trì chủ quyền của từng chuỗi. Tầm nhìn “đa chuỗi” này giải quyết vấn đề phân mảnh—vấn đề lớn nhất về khả dụng của crypto.
Hoạt động của nhà phát triển bùng nổ với 19.090 đóng góp trên GitHub trong tháng 3, thể hiện qua các công cụ nâng cao và củng cố bảo mật. Việc giới thiệu parathreads tạo ra khả năng kết nối blockchain giá cả phải chăng cho các dự án không thể đảm bảo slot parachain cố định. Các nâng cấp của Polkadot 2.0 hứa hẹn cải thiện khả năng mở rộng và cơ chế quản trị. Tham gia staking tăng 49% nhờ tính năng Nomination Pools, cho phép người dùng cá nhân tham gia mà không cần vốn lớn. Năm parachain mới gia nhập mạng trong giai đoạn này, tích hợp USDC của Circle mở rộng khả năng tiếp cận stablecoin, và hạ tầng tổ chức (Zodia Custody) thu hút vốn lớn.
The Open Network (TON): Tầm Nhìn Blockchain của Telegram Được Hiện Thực Hóa
Giá Hiện Tại: Dữ liệu chưa xác minh độc lập | Vốn Hóa Thị Trường: $21.9B
The Open Network kể câu chuyện thú vị về thách thức pháp lý và sự kiên trì của cộng đồng. Ban đầu do các nhà sáng lập Telegram phát triển trước khi gặp trở ngại pháp lý của SEC, TON đã chuyển sang quản trị cộng đồng (NewTON). Blockchain hiện hoạt động như một Layer-1 phi tập trung hỗ trợ lượng người dùng rộng lớn của Telegram.
Kiến trúc sharding đa cấp của TON xử lý khối lượng giao dịch lớn một cách hiệu quả. Toncoin hoạt động như nhiên liệu kinh tế—người dùng stake để tham gia mạng hoặc tiêu dùng cho các dịch vụ. Thông báo tháng 3 năm 2024 về việc Telegram phân phối 50% doanh thu quảng cáo qua Toncoin đã kích hoạt các cuộc thảo luận về tính hữu dụng thực sự. Toncoin tăng 40% sau tin này, tạo ra các trường hợp sử dụng thực tế hiếm có của tiền điện tử. Nếu đợt phát hành công khai dự kiến của Telegram thành công, tiện ích của TON có thể mở rộng đáng kể—hàng tỷ người dùng Telegram đột nhiên có hạ tầng blockchain gốc cho thanh toán và dịch vụ.
Cosmos (ATOM): Mạng Lưới Blockchain
Giá Hiện Tại: $2.02 | Vốn Hóa Thị Trường: $981.40M | Hiệu Suất 1 Năm: -70.83%
Cosmos giới thiệu giao thức Inter-Blockchain Communication (IBC)—gần như là TCP/IP của blockchain. Các mạng khác nhau có thể trao đổi thông điệp và giá trị trong khi vẫn giữ tính tự chủ. Tập trung vào khả năng tương tác này trực tiếp giải quyết vấn đề phân mảnh của crypto.
Hub của Cosmos xử lý 500.000 giao dịch mỗi ngày đỉnh điểm, với khối lượng giao dịch 20 triệu ATOM phản ánh hoạt động kinh tế thực tế. Các nâng cấp Interchain Security bảo vệ các blockchain nhỏ hơn trong mạng. Các nâng cấp Theta và Rho giới thiệu Interchain Accounts và Liquid Staking, mở rộng khả năng tương tác liên chuỗi. Sơ đồ white paper của Cosmos Hub 2.0 phác thảo tầm nhìn phát triển cho vai trò của ATOM. Quỹ Interchain đã phân bổ 26,4 triệu đô la cho phát triển Interchain Stack năm 2024, cho thấy đầu tư hạ tầng bền vững. Các phát triển tích cực như di chuyển dYdX và tích hợp USDC của Noble cho thấy dòng vốn vẫn tiếp tục chảy vào.
BNB Chain (BNB): Giải Pháp Thay Thế Hiệu Suất Cao
Giá Hiện Tại: $840.30 | Vốn Hóa Thị Trường: $115.74B | Hiệu Suất 1 Năm: +19.63%
BNB Chain (trước đây gọi là Binance Smart Chain) nổi lên như một lựa chọn thay thế hiệu suất cao của Ethereum. Cơ chế đồng thuận Proof of Stake Authority cho phép giao dịch nhanh hơn với chi phí thấp hơn so với Ethereum hiện tại. Dù còn trẻ hơn Ethereum, BNB Chain đã có hơn 1.300 dApps hoạt động, cho thấy hệ sinh thái phát triển hợp pháp.
Việc đổi tên chính thức thành BNB Chain báo hiệu tầm nhìn vượt ra ngoài tích hợp sàn giao dịch—nhấn mạnh vào hạ tầng DeFi và NFT. Chuỗi Proof of Stake riêng biệt cho staking và quản trị nâng cao bảo mật và phân quyền. Các mở rộng cầu liên chuỗi tăng cường khả năng tương tác với các hệ sinh thái khác. Trong năm 2024 và sau đó, BNB Chain tập trung vào tích hợp Layer-2, khả năng sharding tiềm năng, các đối tác chiến lược với các giao thức DeFi, và thu hút các dự án NFT. Đà phát triển của hệ sinh thái phản ánh cả các cải tiến kỹ thuật lẫn hiệu ứng mạng.
Sei (SEI): Chuyên Gia Tốc Độ Trong DeFi
Giá Hiện Tại: $0.11 | Vốn Hóa Thị Trường: $722.46M | Hiệu Suất 1 Năm: -75.47%
Sei theo đuổi hướng tiếp cận tập trung: tối ưu mọi thứ cho DeFi. Thiết kế Layer-1 ưu tiên chức năng order book với các engine phù hợp gốc—giảm độ trễ trực tiếp cho các sàn giao dịch phi tập trung và các giao thức phái sinh.
Quỹ Ecosystem của Sei đã tăng lên $120 triệu đô la qua các khoản đầu tư từ các quỹ mạo hiểm lớn, hỗ trợ các ứng dụng đa dạng trong NFT, game và DeFi. Mở rộng địa lý tập trung vào các thị trường châu Á, nơi việc chấp nhận tiền điện tử và trình độ kỹ thuật phù hợp hoàn hảo. Các tối ưu hóa cấp chuỗi giúp DEX và các ứng dụng giao dịch cạnh tranh thực sự với các nền tảng tập trung. Các đối tác chiến lược như Graviton tại Ấn Độ mở rộng phạm vi hệ sinh thái. Sei chứng minh cách chuyên môn sâu—tập trung vào DeFi thay vì mọi thứ—tạo ra lợi thế phòng thủ.
Sui (SUI): Thực Hiện Song Song Quy Mô Lớn
Giá Hiện Tại: $1.41 | Vốn Hóa Thị Trường: $5.26B | Hiệu Suất 1 Năm: -68.73%
Sui tập trung vào một đổi mới kỹ thuật cụ thể: thực thi song song các giao dịch. Hầu hết các blockchain xử lý theo thứ tự, tạo ra các nút thắt nhân tạo. Kiến trúc của Sui cho phép xử lý đồng thời khi có thể, nâng cao rõ rệt khả năng xử lý.
Sau khi ra mắt mainnet, Sui đạt 65,8 triệu giao dịch mỗi ngày và $188 triệu TVL đỉnh điểm, lọt vào top 10 blockchain theo tổng giá trị bị khóa. Tính năng zkLogin cách mạng hóa việc truy cập dApps—người dùng xác thực qua tài khoản mạng xã hội Web 2 với quyền riêng tư nâng cao. Chương trình TurboStar trên Turbos DEX thúc đẩy gây quỹ và phân phối dự án hệ sinh thái. Các phân bổ token chiến lược đã chuyển hướng 157 triệu SUI về cộng đồng và các sáng kiến DeFi. Những phát triển này cho thấy sự trưởng thành thực sự của hệ sinh thái chứ không chỉ là hype đầu cơ.
Aptos (APT): Bảo Mật Nhờ Thiết Kế Ngôn Ngữ
Giá Hiện Tại: $1.69 | Vốn Hóa Thị Trường: $1.27B | Hiệu Suất 1 Năm: -82.30%
Aptos dựa trên đổi mới ngôn ngữ lập trình Move—một ngôn ngữ được thiết kế đặc biệt cho bảo mật hợp đồng thông minh. Cách tiếp cận dựa trên ngôn ngữ này giảm thiểu các lỗ hổng khai thác và lỗi của nhà phát triển so với các ngôn ngữ đa dụng được chỉnh sửa lại cho blockchain.
Đội ngũ nhận hơn $400 triệu đô la trong quỹ từ các nhà đầu tư lớn (Tiger Global, PayPal Ventures), thể hiện niềm tin của các tổ chức. Động cơ thực thi song song bổ sung cho tính bảo mật của ngôn ngữ, tạo ra các ứng dụng an toàn hơn và nhanh hơn. TVL vượt qua $85 triệu đô la với hàng trăm nghìn giao dịch mỗi ngày và tốc độ tạo tài khoản mới tăng nhanh. Các đối tác chiến lược bao gồm DeFi (Sushi), thanh toán (Coinbase Pay), game (Microsoft, NEOWIZ, MARBLEX), và giải trí (Lotte Group). Tiêu chuẩn tài sản số cho các ứng dụng thực tế này thể hiện tham vọng vượt ra ngoài các trường hợp sử dụng crypto thuần túy. Các nền tảng này hỗ trợ sự bền vững dài hạn của hệ sinh thái.
Internet Computer (ICP): Điện Toán Đám Mây Phi Tập Trung
Giá Hiện Tại: Dữ liệu chưa xác minh độc lập | Vốn Hóa Thị Trường: $5.7B | Hiệu Suất 1 Năm: +112%
Internet Computer định nghĩa lại mục đích của Layer-1: không chỉ lưu trữ hồ sơ giao dịch mà còn chạy toàn bộ hệ thống phần mềm trên chuỗi. Hệ thống quản trị Network Nervous System (NNS) quản lý sự tiến hóa của giao thức qua bỏ phiếu của chủ sở hữu token.
Năm 2023 chứng kiến mở rộng khả năng đáng kể: Websockets cho phép các ứng dụng tương tác thời gian thực, bộ nhớ ổn định mở rộng hỗ trợ các ứng dụng phức tạp, và các cuộc gọi HTTPS đến dịch vụ Web 2 cho phép các ứng dụng lai mới. Tích hợp trực tiếp mạng Bitcoin giúp đơn giản hóa các giao dịch liên chuỗi mà không cần trung gian. Việc phát hành token không cần phép (SNS) dân chủ hóa quản trị DAO. Các dự án cộng đồng và NFT phát triển mạnh—các nền tảng xã hội, thị trường giao dịch—phản ánh sự tăng trưởng tự nhiên của hệ sinh thái. Các chương trình tài trợ của Quỹ DFINITY thúc đẩy đổi mới trong toàn hệ sinh thái.
Kaspa (KAS): Tốc Độ Cao, Xác Nhận Ngay Lập T tức Thời
Giá Hiện Tại: $0.05 | Vốn Hóa Thị Trường: $1.21B | Hiệu Suất 1 Năm: -62.12%
Kaspa giới thiệu cơ chế đồng thuận GHOSTDAG, cho phép xử lý giao dịch nhanh qua thiết kế cấu trúc block mới. Mạng chuyển sang Rust để tối ưu hiệu suất, khai thác tối đa phần cứng hiện đại.
Tiến trình đồng thuận Dag Knight nâng cao hiệu quả blockchain hơn nữa. Phát triển ví di động phù hợp với xu hướng sử dụng điện thoại thông minh ngày càng tăng trong crypto. Xử lý block và khả năng xử lý giao dịch tăng mạnh nhờ triển khai Rust. Token KAS gốc tăng giá đáng kể phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của hệ sinh thái. Cải tiến liên lạc P2P cho các node lưu trữ mở rộng khả năng truy xuất dữ liệu lịch sử dài hạn. Kaspa định vị mình là blockchain Layer-1 proof-of-work nhanh, mở rộng, an toàn, hỗ trợ hợp đồng thông minh và dApps gốc—một hướng tiếp cận khác biệt so với các đối thủ proof-of-stake.
Kava (KAVA): Cosmos Gặp Gỡ EVM
Giá Hiện Tại: $0.08 | Vốn Hóa Thị Trường: $82.76M | Hiệu Suất 1 Năm: -84.06%
Kava đổi mới bằng cách kết hợp khả năng mở rộng và khả năng tương tác của Cosmos SDK với khả năng tương thích EVM của Ethereum. Kiến trúc “co-chain” này cho phép các nhà phát triển dApp của Ethereum truy cập các tính năng của Kava mà không cần viết lại mã.
Hơn 110 dApps hoạt động thể hiện sự phát triển thực sự của hệ sinh thái. Cơ chế đồng thuận Tendermint BFT cung cấp độ bảo mật cao cùng khả năng tương tác gốc của Cosmos. Stablecoin USDX của hệ thống cho phép vay phi tập trung mà không phụ thuộc oracle trung tâm. Các nâng cấp Kava 14 gần đây giới thiệu việc tạo USDt trực tiếp trên Cosmos. Trong năm 2023, các nâng cấp Kava 12 và 13 tập trung vào tính linh hoạt của DAO Cosmos, mở rộng hệ sinh thái và tối ưu trải nghiệm người dùng. Chuyển đổi sang cung cấp token cố định (Tokenomics 2.0) nhằm thúc đẩy sự chấp nhận và khan hiếm. Cộng đồng sở hữu hơn (triệu đô la) trong Quỹ Chiến lược đã tăng cường cam kết với phân quyền và tạo giá trị cộng đồng.
$300 ZetaChain ###ZETA(: Kết Nối Omnichain Thật Sự
Giá Hiện Tại: $0.07 | Vốn Hóa Thị Trường: $80.43M | Hiệu Suất 1 Năm: -88.84%
ZetaChain giải quyết vấn đề phân mảnh trung tâm của các chuỗi: các chuỗi khác nhau không thể giao tiếp gốc với nhau. ZetaChain định vị là Layer-1 “omnichain” thực sự đầu tiên, kết nối với bất kỳ blockchain nào bất kể kiến trúc.
Ra mắt tháng 3 năm 2023, hệ sinh thái còn trẻ nhưng đang tăng tốc. Hơn 20 dApps hoạt động và các hợp tác với Chainlink và The Sandbox xác nhận tầm nhìn kỹ thuật. Các hợp đồng thông minh omnichain là điểm khác biệt chính—thực thi liền mạch qua nhiều blockchain mà không cần cầu hoặc trung gian đặc biệt.
Testnet vượt quá 1 triệu người dùng hoạt động từ hơn 100 quốc gia, với 6,3 triệu giao dịch liên chuỗi và hơn 200 dApps testnet triển khai cho thấy sự tăng trưởng mạnh mẽ. Các đối tác chiến lược như Ankr Protocol thúc đẩy khả năng tiếp cận hạ tầng Web 3. Các hợp tác BYTE CITY và Ultiverse mang chức năng liên chuỗi đến giải trí xã hội và game. Vòng gọi vốn )triệu đô la$27 hỗ trợ mở rộng hạ tầng khả năng liên chuỗi.
Layer-1 so với Layer-2: Bổ Sung, Không Phản Đối
Mối quan hệ giữa Layer-1 và Layer-2 không phải là đối đầu—đó là mối quan hệ cộng sinh. Các giải pháp Layer-2 nâng cao hiệu suất qua rollups và các cơ chế mở rộng khác, nhưng cuối cùng vẫn dựa vào bảo mật và phân quyền của Layer-1 để hoàn tất thanh toán cuối cùng. Các cải tiến của Layer-1 (như khả năng sharding tiềm năng của Ethereum) cùng lúc nâng cao hiệu suất Layer-2.
Khi công nghệ blockchain tiến gần đến việc phổ biến rộng rãi, cách tiếp cận hai lớp này cung cấp sự cân bằng cần thiết: Layer-1 đảm bảo phân quyền và bảo mật thực sự, trong khi Layer-2 mang lại khả năng mở rộng và tốc độ thực tiễn. Cả hai hướng phát triển này sẽ tiếp tục khi các trường hợp sử dụng vượt ra ngoài các ứng dụng crypto thuần túy.
Những Suy Nghĩ Cuối Cùng Về Các Dự Án Crypto Layer-1 Tốt Nhất
Thị trường Layer-1 năm 2025 thể hiện sự đa dạng công nghệ thực sự. Bitcoin vẫn không đối thủ về bảo mật và phân quyền. Ethereum chiếm ưu thế nhờ độ sâu hệ sinh thái. Solana dẫn đầu về tốc độ và hiệu quả chi phí. Polkadot và Cosmos ưu tiên khả năng tương tác. Các dự án mới nổi như ZetaChain giải quyết các thách thức omnichain. Mỗi dự án đều đại diện cho đổi mới kỹ thuật hợp pháp nhằm khắc phục các giới hạn thực của blockchain.
Các nhà đầu tư và nhà xây dựng nên đánh giá dự án dựa trên nhu cầu cụ thể: bảo mật, tốc độ, độ trưởng thành hệ sinh thái, đổi mới hoặc khả năng tương tác. Dự án Layer-1 tốt nhất không phải là chung chung—đó là dự án giải quyết vấn đề của bạn một cách tinh tế nhất. Thị trường crypto năm 2025 chứng minh rằng sự thống trị của một chuỗi duy nhất không phải là điều tất yếu; sự tồn tại của nhiều blockchain chuyên biệt cùng lúc phục vụ người dùng tốt hơn bất kỳ nền tảng độc quyền nào.