Người mua và người bán thúc đẩy thị trường: Hiểu rõ quy tắc cung và cầu

Dành cho các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán, việc đọc hiểu lực lượng thị trường là một kỹ năng quan trọng, và những lực lượng đó đều xuất phát từ sự tranh chấp giữa người mua và người bán. Đó chính là trung tâm của quy luật cung cầu, cốt lõi của kinh tế học giải thích tại sao giá cả lại biến động.

Giá hình thành từ sự va chạm của hai lực lượng

Trong thị trường tài chính, dù là cổ phiếu hay các tài sản khác, giá không do chính bản thân tài sản quyết định mà do sự cầu (cầu) và cung (cung) liên tục va chạm với nhau.

Cầu thể hiện lượng hàng hóa mà người tiêu dùng muốn mua ở các mức giá khác nhau, còn cung là lượng hàng mà nhà sản xuất hoặc người bán sẵn lòng cung cấp ở cùng mức giá. Mối quan hệ giữa hai yếu tố này không dễ dàng, nhưng khi đã hiểu, bạn sẽ thấy giá biến động theo một góc nhìn mới.

Nguyên tắc cơ bản: đối lập với hiệu quả

Khi giá tăng, người mua thường giảm lượng mua vì hàng đắt hơn. Trong khi đó, người bán sẵn lòng cung cấp nhiều hơn vì giá cao hơn mang lại lợi nhuận tăng. Mối quan hệ này gọi là quy luật cung - người bán sẽ mở rộng cung khi giá tăng.

Ngược lại, khi giá giảm, người mua đổ xô mua nhiều hơn, còn người bán giảm sự quan tâm bán hàng vì lợi nhuận ít đi. Điểm mà cả hai bên hài lòng và đồng thuận gọi là cân bằng (Equilibrium) - chính là mức giá thực tế hình thành trong thị trường.

Các yếu tố làm thay đổi cầu

Cầu không cố định, đôi khi mạnh mẽ, đôi khi yếu đi do nhiều yếu tố:

• Kinh tế vĩ mô: Khi lãi suất thấp, vay mượn rẻ hơn, nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận trong thị trường chứng khoán, làm tăng cầu.
• Thanh khoản tiền tệ: Càng nhiều tiền lưu thông trong hệ thống, cầu đối với các tài sản rủi ro càng lớn.
• Niềm tin: Tin tức tích cực, kết quả kinh doanh tốt, dự đoán kinh tế khả quan sẽ thúc đẩy nhu cầu mua.
• Sở thích: Trong từng giai đoạn, nhà đầu tư ưa chuộng các loại hàng hóa khác nhau như công nghệ, năng lượng hoặc các lĩnh vực tìm kiếm.

Cung thay đổi theo các yếu tố nội tại

Quy luật cung có tính linh hoạt riêng:

• Chính sách của công ty: Mua lại cổ phiếu (buyback) giảm cung, còn phát hành thêm cổ phiếu sẽ tăng cung.
• Công ty mới niêm yết: IPO mới làm tăng số lượng chứng khoán có trong thị trường.
• Chi phí sản xuất: Nếu chi phí tăng, nhà bán sẽ không sẵn lòng bán rẻ và giảm cung.
• Công nghệ: Các đổi mới sáng tạo có thể thay đổi khả năng sản xuất.

Quy luật thị trường: ở điểm cân bằng

Cầu và cung đều cố gắng tìm điểm cân bằng. Nếu giá quá cao, nhà bán sẽ có hàng tồn kho và sẽ giảm giá. Nếu giá quá thấp, người mua đổ xô mua khiến hàng khan hiếm và giá tăng. Trong thị trường hiệu quả, giá sẽ liên tục điều chỉnh quanh điểm cân bằng này.

Trong thị trường chứng khoán: Thông tin thay đổi cuộc chơi

Khi có tin tức hoặc dự báo kết quả kinh doanh thay đổi, cầu và cung lập tức biến động. Tin tích cực làm tăng người mua, người bán chần chừ, giá tăng. Tin tiêu cực thì ngược lại - người bán vội vàng hoặc bán tháo, giá giảm.

Tận dụng kiến thức này: Kỹ thuật Demand Supply Zone

Các nhà giao dịch không chờ đợi các mức chính, họ tìm kiếm các điểm mà quy luật cung cầu ở trạng thái “bất thường” - khi cầu hoặc cung quá mức khiến giá di chuyển rất nhanh. Họ gọi tình huống này là “Vùng giữ” hoặc Demand Supply Zone.

Khi lực mua lớn: DBR (Drop Base Rally)

Bắt đầu bằng việc bán khiến giá giảm (Drop), sau đó tạm dừng (Base) do lực mua vào, cuối cùng nếu tin tốt xuất hiện, giá sẽ bật lên (Rally). Các nhà giao dịch sẽ mua vào tại điểm này.

Khi lực bán lớn: RBD (Rally Base Drop)

Ngược lại - người mua đẩy giá lên (Rally) rồi tạm dừng (Base) do lực bán vào, nếu tin xấu xuất hiện, giá sẽ giảm (Drop). Các nhà giao dịch sẽ bán ra tại điểm này.

Khi xu hướng tiếp diễn: RBR và DBD

Đôi khi quy luật cung vẫn tiếp tục theo hướng cũ - giá tăng rồi nghỉ một chút rồi tiếp tục tăng (RBR) hoặc giảm rồi nghỉ một chút rồi tiếp tục giảm (DBD). Các nhà giao dịch chờ đợi điểm phá vỡ khỏi vùng tạm dừng để theo xu hướng.

Trong đời thực: Thông tin là sức mạnh trên thị trường

Phân tích kỹ thuật và quan sát Price Action - nến xanh (cầu mạnh) hoặc đỏ (cung mạnh) - cũng như kiểm tra kết quả kinh doanh, tin tức, thanh khoản trong hệ thống, tất cả đều ảnh hưởng đến cầu cung.

Quy luật cung cầu không chỉ là lý thuyết, đó chính là động lực thúc đẩy thị trường mỗi ngày, mỗi phút. Các nhà đầu tư hiểu rõ điều này sẽ thấy giá không chỉ là con số dao động mà là điệu nhảy của người mua và người bán cố gắng tìm ra mức giá hợp lý.

Tóm lại

Cầu cung không chỉ là thuật ngữ kinh tế, mà còn là lăng kính để nhìn nhận thị trường. Mỗi lần giá biến động, đều có quy luật cung cầu đằng sau. Hiểu rõ lực lượng nào đang chi phối, bạn sẽ sẵn sàng đưa ra quyết định một cách sáng suốt.