Bạn còn nhớ cảm giác khi mới bắt đầu lên mạng không? Khi đó chỉ cần mở trình duyệt, muốn xem gì thì xem, không ai theo dõi bạn cả. Còn bây giờ thì sao? Mỗi lần bạn nhấp chuột, sau lưng đã có vô số cặp mắt—script theo dõi, nhà quảng cáo, môi giới dữ liệu—tất cả đều đang ghi lại từng động tác của bạn.

Cảm giác bị giám sát như vậy thật sự rất khó chịu. Vì thế dạo gần đây ngày càng nhiều bạn bè xung quanh tôi bắt đầu dùng VPN, nghĩ rằng có thể bảo vệ quyền riêng tư. Nhưng nói thật, phần lớn VPN chỉ đơn giản chuyển vấn đề "ai đang xem dữ liệu của bạn" từ công ty A sang công ty B mà thôi. Lịch sử duyệt web, thói quen tìm kiếm của bạn vẫn có người thu thập, chỉ là đổi thành một chủ thể khác.

Bảo vệ quyền riêng tư thực sự, có lẽ phải dựa vào các giải pháp phi tập trung.