Bạn có cảm thấy chỗ nào không ổn không?

Mỹ một mặt ra sức quảng bá AI, một mặt lại thổi phồng Crypto, nhưng ngày nào cũng kêu gọi bảo vệ việc làm. Chẳng phải điều này rất mâu thuẫn sao? AI và tiền mã hóa chẳng phải là để "thay thế nhân công" à?

Thực ra không mâu thuẫn đâu. Chỉ là nhiều người nhầm lẫn giữa "công việc biến mất" với "mất kế sinh nhai hoàn toàn".

Sự thật phức tạp hơn một chút. AI không loại bỏ toàn bộ một nghề nghiệp, mà là loại bỏ một số nhiệm vụ cụ thể trong nghề đó. Báo cáo của IMF nói rất thẳng thắn—AI sẽ tác động mạnh đến nhiều việc làm, trong đó một nửa bị thay thế, một nửa được tăng cường. Lưu ý, là tăng cường, không phải xóa sổ.

Vậy tại sao Mỹ vẫn ra sức thúc đẩy AI?

Vì họ muốn đạt được một sự cân bằng rất tinh tế: năng suất tăng lên, tiền lương không giảm xuống, và tỷ lệ thất nghiệp không bùng nổ.

Vì thế, bạn sẽ thấy trong các văn bản chính thức, một mặt nói về cạnh tranh ngành và hạ tầng, mặt khác lại nhét giáo dục, đào tạo kỹ năng, đánh giá thị trường lao động vào cùng một bộ ngôn từ. Đây không phải là nói suông, mà là để mở đường cho các chính sách trong tương lai.

Dữ liệu cũng nói lên vấn đề. IMF ước tính, gần 40% việc làm toàn cầu sẽ bị ảnh hưởng bởi AI, đặc biệt là các vị trí "kỹ năng cao" như thiết kế, viết lách, vận hành, kỹ sư. Các thị trường mới nổi và các nước thu nhập thấp sẽ chịu tác động nhỏ hơn, lần lượt là 40% và 26%. Nhưng các nước phát triển? Đối mặt trực diện.

Nói thêm về cái gọi là "hồi hương công nghiệp". Mỹ thực sự đang đưa sản xuất về nước, nhưng cái trở về là vốn và thiết bị chứ không phải là công nhân. Nhà máy có thể xây, nhưng chưa chắc đã đủ người. Kết quả là, tự động hóa và robot lại trở thành điều kiện cần thiết cho hồi hương—ít người vẫn làm được, chi phí còn kiểm soát được.

Điểm mấu chốt ở đây: cái gọi là "tạo nhiều việc làm" trong chính sách thực ra là "đừng để tỷ lệ thất nghiệp bùng nổ trong ngắn hạn". Hiện tại, tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ khoảng 4,4%, bạn sẽ hiểu vì sao họ miệng thì nói AI, tay thì vẫn phải dán mắt vào số liệu việc làm.

Nói trắng ra, đây là một canh bạc giữa bứt phá công nghệ và ổn định xã hội. Thắng thì năng suất cất cánh; thua thì làn sóng thất nghiệp sẽ đến trước.