DeFAI: Cơ hội mới cho AI Agent

Vào đầu tháng Một, các dự án AI Agent trên blockchain đang rất nổi bật. Giá trị thị trường của Virtuals và ai16z đã từng đạt 5 tỷ và 2,5 tỷ đô la, trong khi các dự án nền tảng như ARC, Swarms có giá trị thị trường vượt quá 600 triệu đô la, và các dự án DeFAI như BUZZ, Grift đã chạm ngưỡng 200 triệu đô la. Các dự án AI Agent trong lĩnh vực Web2 như Pippin và AIOS cũng đã lần lượt gia nhập thị trường crypto để phát hành token. Thị trường nhìn chung rất lạc quan về “cách mạng AI Agent”, mong chờ sự xuất hiện của “mùa xuân DeFAI”.

Tuy nhiên, khi tâm lý thị trường thay đổi, tính thanh khoản của token AI Agent nhanh chóng cạn kiệt. Sự xuất hiện của DeepSeek càng làm vỡ bóng AI. Giá trị thị trường của Virtuals và ai16z lần lượt giảm xuống dưới 1 tỷ và 500 triệu đô la, các token AI Agent khác đều có mức giảm trên 90%. Lĩnh vực AI Agent rơi vào tình trạng lạnh giá, thực tế khó triển khai ứng dụng và các nhà đầu tư bị kẹt sâu trở thành hiện thực tàn khốc.

Vì quy mô tổng thể của lĩnh vực AI Agent còn nhỏ (dưới 7 tỷ USD), nhiều người hiểu biết hạn chế về nó. Bài viết này sẽ giới thiệu về lĩnh vực AI Agent trước, sau đó phân tích lý do tại sao DeFAI có khả năng trở thành đường tăng trưởng thứ hai của AI Agent và có thể mang lại cơ hội thị trường hàng trăm tỷ USD.

Tổng quan về phân khúc AI Agent

AI Agent là một tác nhân có khả năng tự hành động, thực hiện nhiệm vụ và tương tác với các công cụ bên ngoài.

Cốt lõi của AI Agent là dịch vụ mô hình, các bên tham gia chính bao gồm ChatGPT, Anthropic, Gemini, DeepSeek và Llama. Nhưng AI Agent không chỉ là mô hình ngôn ngữ có khả năng đối thoại, mà còn cần quản lý trạng thái của chính nó (như lịch sử cuộc trò chuyện và ký ức), gọi các công cụ khác nhau, và thực hiện một cách an toàn.

Trong lĩnh vực Web2, các dự án AI Agent chủ yếu hướng đến dịch vụ doanh nghiệp. Còn trong lĩnh vực Web3, các loại chính bao gồm nền tảng phát hành AI Agent, khung, cơ sở hạ tầng, tác nhân và DeFAI.

nền tảng phóng

Nền tảng phát hành là loại dự án mà AI Agent hiện tại dễ dàng nắm bắt giá trị nhất. Nó cho phép người dùng tạo ra, triển khai và kiếm tiền từ AI Agent, tương tự như pump.fun trong Meme coin, nhưng tập trung vào AI Agent.

Virtuals là nền tảng phát hành lớn nhất hiện nay, được ra mắt trên mạng lưới Base. Trên đó đã phát hành hơn 100.000 Agent, bao gồm nhiều dự án nổi tiếng như phát thanh viên ảo Luna, nhà phân tích thị trường AIXBT và khung phát triển Agent G.A.M.E.

Đội ngũ Virtuals được thành lập vào năm 2021, tiền thân là hội game PathDAO. Việc phát hành GPT vào năm 2023 đã khiến đội ngũ chuyển trọng tâm sang lĩnh vực AI.

khung

Khung là bộ công cụ được sử dụng để phát triển AI Agent. Solana đã liệt kê 5 dự án khung chính: SolanaAgentKit của SendAI, Eliza của ai16z, Rig của ARC, GOAT của Crossmint và ZerePy của Zerebro.

ai16z là dự án AI Agent có giá trị thị trường cao thứ hai hiện nay. Ngoài việc cung cấp khung Eliza, ai16z còn là một quỹ đầu tư mạo hiểm trong lĩnh vực AI, trong tương lai còn có kế hoạch phát triển thành một chuỗi công khai Layer1 cho AI Agent.

ai16z được thành lập bởi @shawmakesmagic trên nền tảng Daos.fun. Ý tưởng cốt lõi của dự án là sử dụng mô hình AI để mô phỏng quyết định đầu tư của quỹ đầu tư mạo hiểm nổi tiếng a16z và đồng sáng lập của nó, Marc Andreessen, kết hợp với các đề xuất của các thành viên DAO để thực hiện đầu tư. Mô hình đổi mới này nhằm kết hợp chiến lược giao dịch AI và quản trị phi tập trung, nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của đầu tư.

Cơ sở hạ tầng

Cơ sở hạ tầng là nền tảng hoặc công cụ ngoại tuyến được xây dựng xung quanh AI Agent, bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau. Ví dụ như dịch vụ tổng hợp dữ liệu AI Agent cookie.fun, nền tảng thử nghiệm Jailbreak, mạng chia sẻ tài nguyên FXN, dịch vụ đào tạo tinh chỉnh mô hình LUMO và chuỗi công khai Layer1 AI Agent Artela.

cookie.fun đã theo dõi hơn 1000 AI Agent, xây dựng chỉ mục và lớp dữ liệu, hỗ trợ hiển thị các chỉ số như thị phần tâm trí, sự quan tâm thông minh, mức độ tham gia và dữ liệu trên chuỗi. Chức năng cốt lõi của nó là tổng hợp các nguồn dữ liệu, cho phép tất cả AI Agent so sánh và cạnh tranh ở mọi khía cạnh.

Jailbreak nhằm tạo ra một nền tảng phi tập trung, cho phép các công ty thử nghiệm các mô hình AI và tác nhân trong môi trường phân tán. Bằng cách xác định lỗ hổng trước khi triển khai, nó cam kết nâng cao độ an toàn của các mô hình AI trong ứng dụng thực tế.

FXN là một mạng chia sẻ tài nguyên Agent, sử dụng giao thức phi tập trung thống nhất để kết nối tất cả các Agent của các khung. Cốt lõi của FXN là một giao thức chia sẻ tài nguyên P2P, cho phép các Agent chia sẻ chức năng một cách an toàn.

Lumo Labs chuyên phát triển các mô hình AI tùy chỉnh cho hệ sinh thái Solana, có thể hỗ trợ thực hiện phân tích thị trường, đánh giá rủi ro và lập kế hoạch dự án cho các nhiệm vụ liên quan đến Solana.

Artela là chuỗi công khai hiệu suất cao đầu tiên hỗ trợ AI toàn chuỗi, có không gian khối linh hoạt, thực thi song song và kiến trúc mô-đun, mang lại khả năng xác minh và khả năng mở rộng mạnh mẽ cho hành vi AI, tạo điều kiện cho AI phức tạp, độc lập và minh bạch.

Thể thông minh

Các tác nhân thông minh là các ví dụ cụ thể của AI Agent. Hiện tại, hầu hết các dự án AI Agent trên chuỗi đều thuộc loại này. Ngoài AIXBT và Luna đã đề cập trước đó, còn có một số tác nhân đặc sắc như Freysa, Zerebro và Pippin.

Freysa là một trò chơi đại lý đối kháng, được cấu thành bởi một tác nhân kiểm soát quỹ thưởng. Mục tiêu của trò chơi là thuyết phục tác nhân gửi quỹ thưởng cho mình. Bất kỳ ai cũng có thể gửi tin nhắn đến Freysa bằng cách trả phí truy vấn.

Zerebro là một thực thể thông minh trên Solana, tập trung vào việc sáng tạo nghệ thuật và tạo nội dung, có khả năng tự tạo ra âm nhạc, meme, tác phẩm nghệ thuật và NFT. Nhóm Zerebro cũng đã phát triển khung AI agent ZerePy dựa trên Python.

Pippin vừa là một tác nhân thông minh vừa là một khung. Hình ảnh của nó được lấy cảm hứng từ khái niệm trừu tượng mà tác giả BabyAGI, Yohei Nakajima, đã công bố trên Twitter. Yohei cũng đã giới thiệu khung AI Agent Pippin để tạo ra các tác nhân có cơ chế “tự phản hồi”.

DeFAI

DeFAI là thuật ngữ được tạo ra bởi @danielesesta, người sáng lập @HeyAnonai và là nhân vật quan trọng trong dự án Wonderland $TIME trong mùa hè DeFi 2021. DeFAI là sự kết hợp giữa tài chính phi tập trung (DeFi) và trí tuệ nhân tạo (AI), nhằm mục đích đơn giản hóa quy trình phức tạp của DeFi thông qua công nghệ AI, giúp người dùng bình thường cũng có thể dễ dàng sử dụng các dịch vụ DeFi. DeFAI hiện đang là hướng đi có khả năng trở thành ứng dụng thực tiễn kết hợp giữa AI Agent và blockchain.

Griffain là một đầu cuối blockchain dựa trên ý định, nhằm đơn giản hóa sự phức tạp của giao dịch trên chuỗi thông qua công nghệ tác nhân thông minh. Griffain cũng hỗ trợ người dùng tạo ra các tác nhân của riêng họ, hoàn thành các tương tác trên nhiều nền tảng xã hội và giao dịch DeFi.

Orbit là nền tảng tập trung vào việc đơn giản hóa các thao tác DeFi và thu thập thông tin thị trường, cung cấp cho người dùng trải nghiệm tương tác mượt mà. Grift là mã thông báo AI Agent được Orbit ra mắt. Orbit là một trong những nền tảng DeFi toàn diện nhất, được phát triển bởi đội ngũ @sphereone_ và được hỗ trợ bởi @alliancedao.

BUZZ được phát triển bởi Hive AI, là dự án chiến thắng của Solana AI Hackthon, sử dụng công nghệ AI để cung cấp giao diện ngôn ngữ tự nhiên, giúp người dùng thực hiện giao dịch và quản lý DeFi một cách trực quan hơn. BUZZ dựa trên kiến trúc tổ ong và Solana Agent Kit, có thể tự động xử lý các giao dịch, staking, cho vay và các hoạt động DeFi phức tạp khác thông qua các lệnh trò chuyện của người dùng, đồng thời có thể kết hợp thành các chiến lược tùy chỉnh theo nhu cầu của người dùng.

Tiềm năng của DeFAI

Sự phát triển của AI Agent vẫn chưa kết thúc, chỉ cần ứng dụng thực tế để vẽ nên đường cong tăng trưởng thứ hai. Hiện tại, cơ hội lớn nhất thuộc về DeFAI.

Có hai lý do mà AI Agent vẫn còn không gian phát triển:

1. Từ góc độ vĩ mô, tương lai chắc chắn sẽ là thế giới của AI, sự kết hợp giữa Web3 và AI là không thể tránh khỏi, cách trực tiếp nhất là AI cải thiện Web3. Hiện tại, điều Web3 cần cải thiện nhất là rào cản người dùng quá cao, AI Agent có thể hướng dẫn người dùng trong toàn bộ hành trình của họ trong thế giới Web3, hỗ trợ tạo ra và quản lý giao dịch trên chuỗi, trả lời câu hỏi theo thời gian thực và cung cấp sự giúp đỡ, thậm chí hoàn thành các giao dịch có ý định phức tạp.

2. Từ góc độ thị trường, sự ngừng lại đột ngột của câu chuyện AI Agent chủ yếu là do “khủng hoảng niềm tin” do các đồng Meme của người nổi tiếng mang lại. Các sự kiện như Trump phát hành coin, vợ Trump phát hành coin đã biến chuỗi thành một trò chơi PvP hoàn toàn, và AI Agent, với tư cách là một đồng token tiện ích, cũng bị thị trường đánh giá thấp.

Do đó, cần có các ứng dụng xuất hiện để người dùng thực sự cảm nhận được sự cải thiện của AI đối với Web3, giúp thị trường nhận ra rằng AI Agent không phải là Meme. DeFAI trở thành hướng kể chuyện mới cho AI Agent, tức là đường cong tăng trưởng thứ hai.

Câu chuyện về AI Agent chỉ mới bắt đầu từ cuối năm ngoái, với tổng giá trị thị trường cao nhất chỉ khoảng 13 tỷ USD, chỉ trải qua cơn sốt của nền tảng phát hành (Virtuals) và khung (ai16z). Đối với hạ tầng, các agent và DeFAI, nhiều dự án chất lượng vẫn đang trong quá trình phát triển và tiến triển, chưa được người dùng hiểu biết đầy đủ và cũng chưa tạo ra hiệu ứng bùng nổ.

Cơ sở hạ tầng làm là kinh doanh xẻng, khó có thể trở thành nhân vật chính; thuộc tính Meme của trí tuệ nhân tạo quá mạnh, token khó có thể cung cấp năng lực; trong khi DeFAI có thể giúp người dùng giảm bớt rào cản giao dịch và quản lý DeFi, phù hợp với hướng cải tiến Web3 của AI, và token DeFAI dễ cung cấp năng lực hơn, chẳng hạn như thông qua thanh toán bằng token hoặc staking để mở khóa các chức năng cao cấp như mô hình AI tùy chỉnh, chiến lược giao dịch, robot định lượng, v.v.

Trong đường cong tăng trưởng đầu tiên, khung AI Agent đóng vai trò như một chất kết dính, kết nối các nền tảng xã hội và các blockchain khác nhau. Nhưng chính khung này là công cụ, khó có thể thương mại hóa. Mặc dù có token trong Web3, nhưng khung này khó có thể nắm bắt giá trị, cần phải chồng chất các thuộc tính cộng đồng để phát triển thành nền tảng. Nếu chỉ tạo ra nền tảng để phát hành các tác nhân thông minh, thì sẽ quay trở lại mô hình pump.fun, các tác nhân thông minh sẽ nắm bắt giá trị như thế nào? Các tác nhân không thể nắm bắt giá trị có gì khác biệt so với Meme? DeFAI rõ ràng là ứng dụng dễ dàng nhất để nắm bắt giá trị, việc khung AI Agent hỗ trợ DeFAI là xu hướng tất yếu, trong tương lai có thể xuất hiện các khung mới chuyên hỗ trợ các ứng dụng DeFAI.

Kết luận

Vào mùa hè năm 2020, các dự án DeFi bùng nổ trên Ethereum, các chỉ số của thị trường tiền điện tử cải thiện rõ rệt, tổng giá trị thị trường tăng gần 100 lần. DeFi hiện là sự đổi mới lớn nhất trong tầng ứng dụng của Web3 và cũng là một trong những hướng khởi nghiệp phổ biến nhất. Chúng ta mong đợi sự xuất hiện của các đổi mới trong tầng ứng dụng từ 0 đến 1 trong Web3, nhưng thường bỏ qua những đổi mới DeFi mới từ 1 đến 100 nhờ sức mạnh của AI.

Giá trị của DeFAI không chỉ nằm ở việc đơn giản hóa sự phức tạp trong các hoạt động DeFi và nâng cao trải nghiệm người dùng trên chuỗi, mà còn ở việc đứng ở điểm giao thoa giữa DeFi và AI Agent, vừa có thể thúc đẩy sự phổ biến của DeFi, làm cho nó thân thiện hơn với người mới và người dùng dày dạn kinh nghiệm, vừa mang đến cho AI Agent các trường hợp ứng dụng thực tế, giúp nó chuyển từ giai đoạn kể chuyện sang giai đoạn hiện thực hóa.

Vào đầu năm Rắn ở Trung Quốc, thuế quan của Trump đã gây ra sự giảm mạnh của thị trường tiền điện tử, đặc biệt là lĩnh vực AI Agent bị tàn sát nghiêm trọng. Là một người theo chủ nghĩa thực dụng tiền điện tử, tác giả tin rằng chỉ có ứng dụng thực tế mới mang lại sự thịnh vượng thực sự cho Web3. Thời điểm thị trường hoảng sợ cũng là lúc thử thách niềm tin, hãy tin vào “sức mạnh của sự tin tưởng”, tin vào giá trị của DeFAI.