Trump: Trong vòng 2-3 tuần, quân đội Mỹ sẽ rút khỏi Iran. Đã đạt được thỏa thuận về phi hạt nhân và thay đổi chính quyền mới. eo biển Hormuz là chuyện của nước khác

Tuần thứ năm kể từ khi nổ ra chiến sự, Trump tuyên bố rằng các mục tiêu hạt nhân của lực lượng quân đội Mỹ đã đạt được, dự kiến sẽ rút khỏi Iran trong vòng 2 đến 3 tuần; vấn đề phong tỏa eo biển Hormuz vẫn chưa được giải quyết, giá dầu vẫn ở mức cao, và một cuộc chiến kiểu “đánh xong là rút” để lại những hệ lụy khó có thể thu xếp ổn thỏa.

(Thông tin trước đó: NYT: Hàng trăm lính đặc nhiệm Mỹ đã đến Trung Đông, Hải quân SEAL sẽ là lực lượng tiên phong giành lấy các cơ sở hạt nhân của Iran)
(Bổ sung bối cảnh: Lời kêu gọi của Trump “kích nổ suốt bốn bề cho đến khi đạt mục tiêu” để Iran đầu hàng, Iran Persian Gulf có hơn 200 tàu tuần; Ngân hàng Trung ương châu Âu cảnh báo rằng biện pháp tránh rủi ro bằng đồng USD không còn hiệu quả)

Mục lục bài viết

Chuyển đổi

• Hoàn thành mục tiêu hạt nhân: Đổi lấy thay đổi chính quyền là “phần thưởng thêm”
• Một bên nổ cầu, một bên chừa đường: Vẫn còn bàn đàm phán
• Vấn đề Hormuz: Mỹ nói “đó là việc của các bạn”
• Đánh xong là rút, nhưng ai sẽ dọn dẹp hậu quả?

Tuần thứ năm kể từ khi nổ ra chiến sự, Trump trực tiếp ném ra một quả bom gây chấn động ngay tại Nhà Trắng trước các phóng viên: quân đội Mỹ dự kiến sẽ kết thúc các hoạt động quân sự chống Iran trong vòng 2 đến 3 tuần, mục tiêu hạt nhân đã đạt được, rút quân chỉ còn là vấn đề thời gian.

Ngày 1 tháng 4, tại buổi họp báo ở Nhà Trắng, Trump cho biết: “Tôi muốn nói là trong hai tuần, có thể là hai tuần, có thể là ba tuần. Chúng tôi sẽ rời đi, vì chúng tôi không có lý do để tiếp tục làm như thế này.” Giọng điệu nhẹ nhàng, như thể ông đang nói về không phải một cuộc chiến vẫn đang diễn ra, mà là một chuyến công tác sắp kết thúc.

Hoàn thành mục tiêu hạt nhân: Đổi lấy thay đổi chính quyền là “phần thưởng thêm”

Trump nói rõ mục tiêu duy nhất của cuộc chiến này: khiến Iran vĩnh viễn không thể chế tạo vũ khí hạt nhân. Ông nói: “Tôi chỉ có một mục tiêu—Họ không được sở hữu vũ khí hạt nhân, và mục tiêu đó đã đạt được.”

Còn về việc thay đổi chính quyền, Trump cố tình tách bạch khỏi mục tiêu này: “Chúng tôi đã trải qua thay đổi chính quyền. Hiện tại, thay đổi chính quyền không phải là một trong những mục tiêu do tôi đặt ra.” Câu nói này ngụ ý rằng sự sụp đổ của chính quyền Tehran là sản phẩm phụ của cuộc chiến, chứ không phải mục tiêu chiến lược mà Washington công khai thừa nhận—ít nhất là trong lời lẽ ngoại giao, Trump chọn cách giữ khoảng cách.

Ông tiếp tục bổ sung điều kiện rút quân: “Khi chúng tôi thấy họ bị buộc phải quay về thời kỳ đồ đá, không thể chế tạo vũ khí hạt nhân, dù chúng tôi có đạt được thỏa thuận hay không, chúng tôi sẽ rời đi.” Nói cách khác, việc có hay không đàm phán không ảnh hưởng đến quyết định rút quân.

Một bên nổ cầu, một bên chừa đường: Vẫn còn bàn đàm phán

Mặc dù giọng điệu cứng rắn, Trump không hề đóng cửa ngoại giao. Ông nói: “Chúng tôi có thể đạt được thỏa thuận trước khi điều đó xảy ra, vì chúng tôi sẽ tấn công vào các cây cầu—chúng tôi đã tấn công một số cây cầu rồi, và trong đầu chúng tôi vẫn còn vài cây cầu khá tốt. Nhưng nếu họ sẵn sàng ngồi vào bàn đàm phán, thì đó sẽ là một điều tốt.”

Đoạn lời này có logic rõ ràng: nổ cầu là con bài mặc cả, không phải mục đích. Đàm phán càng nhanh thì càng ít cầu bị nổ. Trump cũng thừa nhận rằng mức độ sẵn sàng của Iran để cầu hòa mạnh hơn chính ông: “Mức độ họ muốn đạt được thỏa thuận cao hơn tôi.”

Bloomberg đưa tin rằng cảm giác sốt ruột của Trump trước tình hình chiến sự với Iran ngày càng rõ rệt, đồng thời đang đẩy nhanh việc lập kế hoạch cho thời điểm rút lui—điều này ăn khớp với lời tuyên bố công khai của ông tại Nhà Trắng.

Vấn đề Hormuz: Mỹ nói “đó là việc của các bạn”

Tuy nhiên, mớ hỗn độn sau chiến tranh không biến mất chỉ vì việc rút quân. Vấn đề thông hành eo biển Hormuz, Trump trực tiếp “đẩy tay” sang cho các quốc gia khác: ông ngụ ý rằng Mỹ không có ý định tiếp tục canh gác cho mạch máu năng lượng toàn cầu sau khi rút quân, và trách nhiệm mở thông eo biển để các quốc gia có nhu cầu tự xoay sở.

Những tuyên bố này đã tác động mạnh đến thị trường năng lượng. Giá xăng trong nước Mỹ đã tăng lên 4 USD mỗi gallon; phản ứng của Trump là kêu các quốc gia khác “tự đi tìm dầu”—một câu nói, đẩy toàn bộ các đồng minh phụ thuộc vào dầu thô Trung Đông ra xa.

Đối với thị trường tiền mã hóa, diễn biến rủi ro địa chính trị ở Trung Đông tác động đến tâm lý phòng thủ. Kể từ khi chiến sự bắt đầu, vị thế tránh rủi ro của đồng USD đã lung lay, và trong một số thời điểm Bitcoin đóng vai trò như một nơi trú ẩn thay thế; nếu quân đội Mỹ rút theo đúng kế hoạch, liệu thị trường có quay trở lại mô hình thiên về rủi ro hay không, vẫn cần theo dõi tiến triển đàm phán và tình trạng thực tế thông hành của eo biển Hormuz.

Đánh xong là rút, nhưng ai sẽ dọn dẹp hậu quả?

Ngay từ ngày đầu, cuộc chiến này đã được Trump định vị như một cuộc chiến “theo nhiệm vụ” chứ không phải “chiếm đóng”. Mục tiêu hạt nhân đã đạt được, thời gian đếm ngược rút quân bắt đầu, việc thay đổi chính quyền là kết quả đi kèm, còn tuyến thông dầu là vấn đề của người khác—logic này thì tự nhất quán, nhưng xét đến sự ổn định của khu vực, những dấu hỏi để lại nhiều hơn rất xa so với câu trả lời.

Liệu chính phủ Iran có thực sự “quay về thời kỳ đồ đá” không; khi nào eo biển Hormuz khôi phục thông hành bình thường; và khoảng trống quyền lực ở Trung Đông sau thời Iran sẽ do ai lấp đầy—sẽ là ba biến số mà thị trường và giới ngoại giao quan sát chặt nhất trong 2 đến 3 tuần tiếp theo, thậm chí cả trong vài tháng sau khi rút quân.