AI ông lớn bí mật quá khứ: Vụ kiện cũ của Nvidia được xem xét lại, bị cáo buộc che giấu 1 tỷ đô la doanh thu từ "GPU khai thác".

Tác giả: Nancy, PANews

Gần đây, NVIDIA (辉达) vướng phải một vụ kiện tập thể do các nhà đầu tư cùng khởi kiện, cáo buộc công ty đã che giấu hơn 1 tỷ USD doanh thu từ hoạt động khai thác tiền mã hóa, qua đó thu hút sự chú ý của thị trường. Vụ kiện kéo dài dai dẳng này một lần nữa đưa ánh nhìn của thị trường trở lại cuộc “săn vàng” điên cuồng trên quy mô toàn dân khi đó. Ngày nay, đế chế AI của NVIDIA vào thời điểm ấy chính là một trong những bên hưởng lợi trực tiếp từ cơn sốt đó. bị cáo buộc giấu hơn 1 tỷ USD doanh thu khai thác mỏ, vụ kiện tập thể nhiều năm chính thức được thúc đẩy Một thẩm phán liên bang của Mỹ đã phê duyệt một vụ kiện tập thể của nhà đầu tư nhắm tới NVIDIA và CEO Hoàng Nhân Quân (黃仁勳). Theo phía nguyên đơn, trong giai đoạn 2017 đến 2018, NVIDIA đã che giấu mức độ mà doanh thu từ card màn hình dùng cho game phụ thuộc vào nhu cầu khai thác tiền mã hóa.

Vụ kiện ban đầu được các nhà đầu tư nộp vào năm 2018 và từng bị bác bỏ vào năm 2021. Sau đó được đưa ra xét lại theo thủ tục phúc thẩm; việc NVIDIA kháng cáo lên Tòa án Tối cao Mỹ không được chấp nhận, và giờ đây vụ án đã chính thức được phê duyệt theo hình thức kiện tập thể. Nguyên đơn cho rằng, NVIDIA đã tạo ra hơn 1 tỷ USD doanh thu liên quan đến tiền mã hóa thông qua card màn hình chơi game GeForce, nhưng lại hạch toán phần lớn vào mảng “hoạt động kinh doanh trò chơi”, từ đó làm giảm mức độ cảnh báo rủi ro đối với nhà đầu tư. Các nhà đầu tư cáo buộc CEO Hoàng Nhân Quân (黃仁勳) lúc đó đã làm giảm quy mô thực sự của nhu cầu đối với tiền mã hóa. Trong khi đó, NVIDIA trước đây vẫn luôn khẳng định rằng khai thác tiền mã hóa chỉ chiếm một phần nhỏ trong hoạt động của công ty, còn doanh thu Gaming chủ yếu đến từ người chơi game. Nguyên đơn chỉ ra rằng cách làm này khiến công ty trực tiếp phơi bày rủi ro biến động theo chu kỳ của thị trường tiền mã hóa. Đặc biệt, sau khi công ty công bố điều chỉnh vào tháng 11/2018, giá cổ phiếu đã giảm khoảng 28,5% trong vòng hai ngày. Quan trọng hơn, trong phán quyết, tòa án đã trích dẫn một email nội bộ của một phó chủ tịch NVIDIA, cho rằng bằng chứng này đặc biệt có sức thuyết phục. Vị thẩm phán cho biết một lãnh đạo cấp cao nội bộ từng nói rằng, “giá cổ phiếu của công ty duy trì ở mức cao là nhờ những phát biểu liên quan trước đó”, cho thấy các phát biểu này đã tác động đến giá cổ phiếu.

Trên thực tế, từ sớm, vào năm 2022, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) từng cáo buộc NVIDIA đã không công bố đầy đủ tác động của việc khai thác tiền mã hóa đối với mảng kinh doanh trò chơi, cho rằng báo cáo tài chính của hai quý có thể gây hiểu lầm cho nhà đầu tư. NVIDIA không thừa nhận cũng không phủ nhận cáo buộc của SEC, nhưng đồng ý chi 5,5 triệu USD tiền phạt và đạt thỏa thuận. Vụ kiện tập thể vừa được phê chuẩn bao gồm các nhà đầu tư đã mua cổ phiếu NVIDIA trong giai đoạn từ ngày 10/8/2017 đến ngày 15/11/2018. Tòa án dự kiến tổ chức cuộc họp vụ án vào ngày 21/4; tại đó, thẩm phán sẽ làm rõ quy trình xét xử tiếp theo. từng đi “đào vàng” bằng crypto, lịch sử khai thác mỏ của NVIDIA Hãy quay về thời điểm năm 2017 với phe mua đang chiếm ưu thế. Máy đào bị điên cuồng tranh giành, nguồn cung chip không đáp ứng đủ, vô số kẻ săn vàng đổ xô vào việc đào Bitcoin. Lúc bấy giờ, thứ mà NVIDIA được biết đến nhiều nhất vẫn là mảng card màn hình cho game. Nhưng khi giá tiền mã hóa, mà đứng đầu là Bitcoin và Ethereum, tăng vọt, thị trường card màn hình rơi vào tình trạng cung không đủ cầu, kéo dài trong tình trạng khan hiếm nghiêm trọng. Sản phẩm GPU của NVIDIA tất nhiên cũng rơi vào cảnh “không có hàng”, thậm chí khiến người chơi game phổ thông cũng khó có thể mua được một chiếc card.

Đến năm 2020, một chu kỳ bull market mới lại tiếp lửa cho “cơn sốt” khai thác mỏ. Lần này, NVIDIA còn chủ động tiến lên: để đáp ứng nhu cầu đặc thù của việc đào Ethereum, công ty cho ra mắt CMP card mỏ được thiết kế riêng cho khai thác, đồng thời hạn chế hiệu năng khai thác đối với RTX 3080 dành cho người chơi game. Nhưng dù vậy, cũng khó có thể dập tắt nhu cầu cuồng nhiệt của thợ đào. Theo phần công bố của NVIDIA, trong quý 1 năm 2021, riêng doanh số của chip chuyên dụng khai thác CMP đã đạt 155 triệu USD; trong cùng kỳ, quy mô thị trường card màn hình rời toàn cầu chảy vào hoạt động khai thác crypto vào khoảng 500 triệu USD. Có thể thấy, cơn sốt khai thác này đã giúp NVIDIA kiếm được “bội thu”. Nhưng rốt cuộc bao nhiêu trong số doanh thu ấy đến từ thợ đào vẫn là một bí ẩn. Trong báo cáo tài chính của NVIDIA, doanh thu từ khai thác mỏ được gộp vào mảng trò chơi, khiến giới bên ngoài khó có thể phân tách chính xác cấu trúc thực sự. Tuy nhiên, xét theo doanh thu thì lúc đó việc khai thác mỏ quả thực đã “đẩy” NVIDIA đi lên. Chỉ riêng năm 2018, doanh thu hoạt động của NVIDIA đạt 9,714 tỷ USD, tăng 41% so với cùng kỳ; trong đó, mảng kinh doanh game đóng góp hơn một nửa (khoảng 5,5 tỷ USD). Điều thú vị là, vào thời điểm đó, công ty khai thác mỏ (mining) Bitmain được thành lập chỉ vài năm trước đó cũng mở rộng nhanh chóng trong cùng giai đoạn, lợi nhuận từng suýt chạm mức của NVIDIA, và NVIDIA chính là một trong những nhà cung cấp của họ. Tuy nhiên, phần doanh thu này chịu tác động rất lớn từ biến động của chu kỳ crypto. Sau khi nhu cầu khai thác sụp đổ vào năm 2022, nó cũng khiến doanh số của NVIDIA giảm và tồn kho dư thừa; mảng kinh doanh game trở thành mảng chính kéo tụt hiệu quả tổng thể. Việc lượng bán GPU giảm chính là một trong những nguyên nhân quan trọng. Thú vị là, CTO của NVIDIA Michael Kagan từng thẳng thừng nói vào năm 2023 rằng tiền mã hóa sẽ không mang lại bất kỳ thứ gì hữu ích cho xã hội; và sự xuất hiện của ChatGPT chính là “thời khắc iPhone” trong lĩnh vực AI. Sau đó, câu chuyện về sự trỗi dậy của AI của NVIDIA trở nên được biết đến rộng rãi, trở thành chiếc xẻng bán múc mạnh nhất trong kỷ nguyên AI, bán ra các Token mới. Và những công ty khai thác từng “nằm hưởng lợi” cũng bắt đầu chuyển hướng sang làm ăn trong lĩnh vực AI.