Khi thận của cô ấy suy yếu và thời gian còn lại ngày càng ít ỏi, nhà hoạt động này đang đấu tranh để hợp pháp hóa việc euthanasia ở Mexico

MEXICO CITY (AP) — Samara Martínez đã viết vô số bức thư cho căn bệnh làm yếu đi cơ thể cô.

“Người bị nguyền rủa,” nhà hoạt động Mexico từng viết. “Tôi ghét bạn vì bạn đã lấy đi những điều từ tôi, nhưng tôi yêu bạn vì bạn đã là giáo viên vĩ đại nhất của tôi.”

Ở tuổi 31, Martínez là một trong những tiếng nói nổi bật nhất thúc đẩy việc phi hình sự hóa euthanasia ở Mexico. Chủ đề này đã được tranh luận từ lâu bởi các nhóm vận động, chính trị gia và học giả. Tuy nhiên, trường hợp của cô đã đưa cuộc trò chuyện đó vào ánh đèn công cộng khi các nhà lập pháp cân nhắc các thay đổi chính sách có thể xảy ra.

Martínez phát triển các dấu hiệu sớm của suy thận mãn tính khi 17 tuổi. Mặc dù đã trải qua hóa trị, hai ca ghép thận, lọc máu và nhiều lần nhập viện, tiên lượng của cô ước tính cô còn khoảng năm năm để sống.

Cả gánh nặng thể chất lẫn những mất mát cá nhân do căn bệnh gây ra đều không làm suy sụp tinh thần của cô. Martínez đã nói với hơn nửa triệu người theo dõi trên mạng xã hội rằng trải nghiệm cuộc sống của cô đã mang lại cho cô sự kiên cường và mục đích. Cô thường gặp gỡ các chính trị gia, tổ chức các hội nghị và giữ công việc là một học giả ở quê hương Chihuahua, miền Bắc Mexico.

“Tôi sẽ không tham gia cuộc chiến này trừ khi tôi phải chịu đựng những gì tôi đã phải, vì vậy tôi đã tìm thấy trong đó mục đích của mình,” cô nói.

Cảnh quan pháp lý

Mặc dù không được đề cập rõ ràng trong Hiến pháp Mexico, Luật Y tế Tổng quát định nghĩa euthanasia là “giết người bằng lòng thương xót” và cấm nó cùng với tự sát có sự hỗ trợ.

Theo luật liên bang, việc hỗ trợ hoặc khuyến khích ai đó tự sát có thể bị phạt từ một đến năm năm tù. Nếu một người trực tiếp gây ra cái chết, hình phạt có thể tăng lên 12 năm.

Colombia là quốc gia duy nhất ở Mỹ Latinh nơi euthanasia hoàn toàn hợp pháp và được quy định. Ecuador đã phi hình sự hóa nó vào năm 2024, và Uruguay đã phê duyệt luật vào năm 2025 mà dự kiến sẽ được thực hiện.

                        Những câu chuyện liên quan

            Người hâm mộ siêu cuồng Anh hy vọng bán một ngôi nhà để tài trợ cho kỳ nghỉ World Cup của mình
        

    

  

    

    
    







    
    
        
        
    
    
    
    
        

            1 PHÚT ĐỌC

            Một thế giới tràn đầy sức sống: Hoa mùa xuân nở rộ từ Tokyo đến Mexico, trong ảnh
        

    

  

    

    
    







    
    
        
        
    
    
    
    
        

            1 PHÚT ĐỌC

            Bolivia đánh bại Suriname và Jamaica vượt qua New Caledonia để vào chung kết playoff World Cup
        

    

  

    

    
    







    
    
        
        
    
    
    
    
        

            2 PHÚT ĐỌC

Đề xuất mà Martínez thúc đẩy được biết đến với tên gọi Luật Siêu Việt.

Nó đã được trình bày vào năm 2025 bởi các nhà lập pháp từ nhiều nhóm chính trị khác nhau bao gồm Morena, đảng của Tổng thống Claudia Sheinbaum.

Luật này đề xuất loại bỏ lệnh cấm rõ ràng và định nghĩa lại euthanasia như một thủ tục y tế hợp pháp, tự nguyện. Nó coi đó là một quyền gắn liền với phẩm giá và tự chủ, lập luận rằng cuộc sống không nên được hiểu là một nghĩa vụ kéo dài sự đau khổ.

Nếu được phê duyệt, đề xuất sẽ cho phép người lớn yêu cầu thủ tục này. Nó bao gồm quyền từ chối vì lý do lương tâm cho các nhân viên y tế, nhưng yêu cầu các cơ sở công cộng phải cung cấp nhân viên sẵn sàng.

Một nhà lập pháp ủng hộ Martínez là Patricia Mercado, một người vận động lâu năm cho quyền sinh sản và quyền lao động của phụ nữ.

“Sự xuất hiện của Samara — cuộc chiến của cô, sự chân thật của cô — mang lại khả năng thông qua luật gần hơn,” Mercado nói. “Một lời chứng thực nói lên nhiều hơn một nghìn điểm dữ liệu.”

Một phiên bản quá khứ của chính mình

Martínez thường quay lại với những bức thư của mình. Việc viết là một liệu pháp, cô nói. Và việc đọc cách mà bản thân trong quá khứ đối mặt với nỗi đau giúp cô nhận ra sức mạnh mà cô không biết mình có.

“Hôm nay tôi đọc những điều tôi đã viết bốn năm trước và nghĩ: Tôi đã sai lầm nhiều,” Martínez nói. “Nhưng thật tuyệt khi thấy rằng có nhiều sự khôn ngoan hơn.”

Cô nhớ một bức thư từ năm 2021. Bác sĩ của cô nói rằng thận của cô không còn có thể hoạt động độc lập và cô có hai lựa chọn: ghép thận hoặc dựa vào các phương pháp điều trị thay thế vai trò của thận trong việc loại bỏ chất thải và dịch thừa ra khỏi cơ thể.

Hồi đó, Martínez coi lựa chọn sau là điều không thể tưởng tượng nổi. “Tôi nghĩ rằng tôi không bao giờ có thể sống kết nối với một chiếc máy,” cô nói. Nhưng giờ cô thực hiện lọc màng bụng mỗi đêm, kết nối hàng giờ với một thiết bị y tế có kích thước khoảng bằng một chiếc máy in mà cô phải mang theo bên mình bất cứ nơi đâu.

“Một căn bệnh như thế này không dành cho tất cả mọi người và thật khó để chấp nhận nỗi đau,” Martínez nói. “Bạn có thể ngừng sống và chỉ tồn tại, nhưng tôi không muốn như vậy.”

Trước khi mọi thứ thay đổi

Đã có một thời Martínez yêu thể thao. Cô chơi bóng đá và rất chú ý đến chế độ ăn uống, nghĩ rằng cô đang đi đúng hướng để sống một cuộc sống khỏe mạnh.

Cô gặp chồng vào năm 2013 tại trường đại học, nơi cô trở thành một nhà báo. Cặp đôi kết hôn năm năm sau mặc dù Martínez đã cảnh báo về sức khỏe của mình.

“Bạn có chắc chắn muốn làm điều này không?” cô hỏi anh ngay sau khi được chẩn đoán với một loạt các biến chứng sức khỏe rộng hơn bao gồm lupus, một bệnh tự miễn. Anh trả lời rằng không có nghịch cảnh nào có thể khiến anh rời xa cô.

Khi cuộc hôn nhân tan vỡ vào năm 2024, Martínez đã mất nhiều hơn tình yêu. Sau hơn một thập kỷ với bệnh tật nặng nề, cô cũng đã mất công việc mơ ước tại một nhà xuất bản sau khi nói với sếp rằng cô sẽ trải qua một ca ghép thận và có thể cần một tuần để hồi phục. Nợ nần chồng chất, buộc cô phải bán nhà và khiến cha mẹ cô phải vay tiền. Những người bạn lâu năm biến mất.

Nôn mửa, tăng cân do steroid được sử dụng trong điều trị và nhập viện trở thành một phần trong thói quen của cô. Martínez đã chủ động tránh việc trình bày bản thân như một nạn nhân và mạnh mẽ từ chối sự thương hại. Nhưng cô nói rằng ở một số giai đoạn, sự tức giận và nghi ngờ trở nên không thể tránh khỏi.

“Tôi coi mình là người vô thần, nhưng có những lúc bạn ngước nhìn lên bầu trời và đặt câu hỏi với Chúa — tại sao là tôi?” cô nói. “Giờ tôi thực hành chủ nghĩa khắc kỷ và sống mỗi ngày với lòng biết ơn.”

Một cuộc tranh luận vượt qua luật pháp

Những người chỉ trích quan điểm của cô thường tràn ngập hộp thư của Martínez với những thông điệp lạm dụng trực tuyến. “Tôi đã được nói rằng nếu Chúa muốn tôi chịu đựng, thì tôi nên chịu đựng,” cô nói.

Sự phản đối đối với euthanasia vẫn rất mạnh mẽ trong các nhóm bảo thủ và tôn giáo ở Mexico. Sau khi đề xuất của Martínez được trình bày, Giáo hội Công giáo đã vang dội lời kêu gọi của Đức Giáo hoàng Leo nhằm bảo vệ sự thánh thiêng của cuộc sống.

Rodrigo Iván Cortés, chủ tịch một nhóm vận động bảo thủ, nói rằng họ coi cuộc sống là điều phải được bảo vệ từ trong bụng mẹ cho đến khi già yếu. “Đối với chúng tôi, giá trị của cuộc sống trải dài qua mọi giai đoạn,” ông nói.

Trong số ít các nhà lãnh đạo tôn giáo ủng hộ lý do của Martínez có Rev. Héctor Reyes, người hợp tác với tổ chức “Vì Quyền Được Chết với Dignity.” Nhóm này đã bảo vệ euthanasia gần hai thập kỷ.

“Siêu Việt có liên quan đến Chúa mà tôi tin tưởng,” Reyes nói, người đã thêm rằng mọi người không nên bị mắc kẹt trong hình ảnh của một vị Chúa phán xét và trừng phạt. “Đối với tôi, siêu việt nằm trong hy vọng rằng cuộc sống không kết thúc với cái chết thể xác.”

Một lời tạm biệt được hình thành từ sự lựa chọn

Martínez đã nói rằng cô không có ý định từ bỏ. Tuy nhiên, khi cơ thể cô không còn chịu đựng được nữa, cô mơ ước được nói lời tạm biệt bên bờ biển.

Không phải là sự nhút nhát thúc đẩy cô, cô đã nói, mà là niềm tin rằng việc chọn cách chết là quyết định dũng cảm nhất trong cuộc đời cô.

Cha mẹ cô đã vật lộn vào ngày mà cô nói với họ rằng cô sẽ dành những ngày còn lại của mình để đấu tranh cho euthanasia. “Điều đó có nghĩa là bắt đầu đau buồn trong khi tôi vẫn còn sống,” cô nói. “Khi cha tôi hỏi tôi tại sao tôi phải chiến đấu cho điều này, tôi nói với ông rằng nếu tôi không làm điều đó, thì không ai khác sẽ làm.”

Martínez nói rằng cô nhận thức được rằng mình có thể không sống để thấy kết quả của cuộc chiến. Nhưng việc thúc đẩy sự thay đổi, cô nói, đã xứng đáng.

Khi cái kết đến gần, cô mong chờ một buổi hoàng hôn xa khỏi giường bệnh. Một buổi tụ tập để ăn mừng cuộc sống của cô, bên cạnh gia đình và bạn bè.

“Đó là những gì cuộc sống của tôi xứng đáng có,” cô nói. “Một khoảng thời gian thích hợp để nói lời tạm biệt, để cười và khóc, và ra đi trong bình yên.”

Tin tức tôn giáo của Associated Press nhận được hỗ trợ thông qua sự hợp tác của AP với The Conversation US, với sự tài trợ từ Lilly Endowment Inc. AP hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung này.