Đường đua điện tử, cuộc chơi toàn cầu?

Sau khi tích lũy hàng chục tỷ đô la tài sản giảm giá, các công ty ô tô châu Âu đang làm chậm lại kế hoạch ra mắt xe điện đầy tham vọng. Nhưng các nhà phân tích đã đưa ra cảnh báo rõ ràng: với việc quy định về phát thải của EU tiếp tục thắt chặt và các đối thủ cạnh tranh từ Trung Quốc tăng tốc vượt qua, cái giá của sự rút lui này sẽ nặng nề hơn nhiều so với những cơn đau tài chính ngắn hạn.

Hiện tại, các công ty ô tô châu Âu đang đứng trước ngã ba đường của số phận ngành công nghiệp, đối mặt với một lựa chọn nghiêm trọng không thể tránh khỏi: hoặc là tiếp tục chịu đựng khoản lỗ khổng lồ do doanh số xe điện không đạt kỳ vọng, hoặc là giảm quy mô đầu tư một cách quyết đoán - nhưng điều này không chỉ có nghĩa là mạo hiểm không đạt được các mục tiêu quy định, mà còn có thể bị các đối thủ cạnh tranh từ Trung Quốc nhanh chóng vượt qua về công nghệ và khả năng cạnh tranh chi phí, cuối cùng rơi vào tình thế “thua kém Trung Quốc”.

Các công ty ô tô châu Âu đối mặt với hai ràng buộc tài chính và quy định

Theo phân tích của “Automotive News”, tính đến đầu năm 2026, các công ty ô tô toàn cầu đã tích lũy khoảng 50 tỷ đô la (khoảng 46 tỷ euro) tài sản giảm giá liên quan đến xe điện do đánh giá quá cao nhu cầu thị trường. Trong đó, chỉ riêng tập đoàn Stellantis đã công bố số giảm giá vượt quá 26 tỷ đô la, Honda, General Motors, Ford và các công ty khác cũng đã báo cáo thua lỗ lớn, quá trình điện hóa của các công ty ô tô châu Âu đang rơi vào tình trạng khó khăn tài chính sâu sắc.

Mặc dù phải đối mặt với áp lực tài chính khổng lồ, hướng đi lâu dài của ngành vẫn không có sự đảo ngược cơ bản. Jürgen Reers, người đứng đầu bộ phận ô tô và di động toàn cầu của Accenture, thẳng thắn cho rằng, điện khí hóa vẫn là xu hướng tất yếu lâu dài, chỉ là tiến độ chậm hơn so với kỳ vọng ban đầu. Ông mô tả tình hình hiện tại một cách chính xác là “sự không khớp thời gian giữa kỳ vọng và thực tế thị trường”, chứ không phải là sự đảo ngược của xu hướng điện hóa.

Jürgen Reers chỉ ra thêm, trong 10 đến 15 năm tới, thị trường ô tô toàn cầu sẽ xuất hiện một cấu trúc công nghệ đa dạng, trong đó xe hybrid sạc điện và nhiên liệu thay thế sẽ đóng vai trò chuyển tiếp quan trọng. Trong khi đó, xe điện hoàn toàn vẫn là giải pháp cốt lõi có hiệu suất năng lượng cao nhất và triển vọng dài hạn mạnh mẽ nhất, sự giảm giá liên tục của pin và tiến bộ công nghệ sẽ cung cấp nền tảng vững chắc cho sự phát triển của nó. Ông cũng nhấn mạnh, doanh số xe điện hoàn toàn tại châu Âu vẫn đang ở mức cơ sở tương đối thấp, nhưng đã đạt được mức tăng trưởng “rất mạnh mẽ”, và logic dài hạn của điện hóa vẫn không bị lung lay.

Sự lựa chọn thu hẹp của các công ty ô tô châu Âu không thể tránh khỏi “đường đỏ” là quy định phát thải nghiêm ngặt của EU, mặc dù yêu cầu cụ thể của đường đỏ này đã được điều chỉnh, khoảng trống phát thải 10% còn lại có thể được bù đắp thông qua nhiên liệu thay thế, nhưng yêu cầu cốt lõi về giảm phát thải chưa bao giờ lỏng lẻo. Theo đề xuất được EU công bố vào ngày 16 tháng 12, quy định yêu cầu tất cả xe ô tô mới và xe thương mại nhẹ phải đạt mức phát thải bằng không từ năm 2035 đã được thay thế chính thức, mục tiêu mới rõ ràng là: đến năm 2035, lượng khí thải CO2 của xe mới giảm 90% so với mức năm 2021. Đồng thời, đề xuất cũng đặt ra một khoảng thời gian chuyển tiếp hợp lý cho các công ty ô tô: trong giai đoạn từ năm 2030 đến 2032, lượng khí thải CO2 của xe mới cần giảm 55% so với mức năm 2021; ngoài ra, mục tiêu giảm phát thải cho xe thương mại nhẹ vào năm 2030 cũng đã được điều chỉnh từ 50% xuống 40%.

Trong bối cảnh này, việc cắt giảm đầu tư vào xe điện về cơ bản là từ bỏ khả năng cạnh tranh trong tương lai. Pedro Pacheco, phó giám đốc nghiên cứu của Gartner, cảnh báo: “Giảm đầu tư vào xe điện hoàn toàn thực chất là giảm đầu tư cho tương lai.”

“Cốt lõi là, ngay cả khi một công ty ô tô muốn hoàn toàn từ bỏ đường lối điện hoàn toàn, thực tế là gần như không có con đường thay thế nào.” Pedro Pacheco nhấn mạnh, việc phát triển các mẫu xe hybrid có tính cạnh tranh cũng cần có công nghệ điện hoàn toàn vững chắc làm nền tảng; nếu vẫn kiên trì với động cơ đốt trong làm chiến lược cốt lõi, có thể sẽ khiến công ty ô tô bị giới hạn trong các phân khúc cao cấp và sang trọng đang ngày càng thu hẹp, đối mặt với nguy cơ bị thời đại đào thải.

Pedro Pacheco cũng thẳng thắn cho biết, nhiều công ty ô tô châu Âu đang “đứng giữa cầu”, thiếu một chiến lược hướng đi rõ ràng và thống nhất - cách làm dao động như vậy không chỉ làm phân tán tài nguyên nghiên cứu và sản xuất, mà còn làm suy yếu nghiêm trọng khả năng cạnh tranh của bản thân, tạo điều kiện cho các công ty ô tô Trung Quốc đang liên tục đẩy mạnh điện hóa nhanh chóng tích lũy lợi thế, kéo dài khoảng cách.

Chuyển hướng chính sách Mỹ: Biến số bổ sung trong chiến lược toàn cầu

Sự thay đổi chính sách của thị trường Mỹ càng làm gia tăng sự phức tạp trong chiến lược của các công ty ô tô châu Âu, đồng thời tạo ra điều kiện thuận lợi cho các công ty ô tô Trung Quốc vượt qua. Chính quyền Trump vào tháng 9 năm 2025 đã bãi bỏ khoản tín dụng thuế liên bang 7.500 đô la cho xe điện, động thái này đã trực tiếp làm suy yếu động lực cốt lõi của điện hóa trên thị trường Mỹ.

Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Ô tô Bochum của Đức, Ferdinand Dudenhöffer, cho biết, trong bối cảnh chính sách hiện tại, xe điện hoàn toàn và xe hybrid khó có thể thu hút sự ưa chuộng của thị trường Mỹ trong ngắn hạn, xe đốt trong dự kiến vẫn sẽ chiếm ưu thế.

Phân tích của KPMG chỉ ra rằng điều này ảnh hưởng lớn đến các công ty ô tô châu Âu - họ xuất khẩu khoảng 500.000 xe mỗi năm sang Mỹ, rất dễ bị rủi ro thay đổi chính sách thương mại và công nghiệp. Để giữ chân thị trường quan trọng này, một số công ty ô tô châu Âu buộc phải làm chậm tiến độ điện hóa và tăng cường sản xuất xe đốt trong, điều này không chỉ đi ngược lại yêu cầu giảm phát thải của EU, mà còn nghiêm trọng tạo ra khoảng cách với tiến độ điện hóa của các công ty ô tô Trung Quốc, làm gia tăng rủi ro “thua kém Trung Quốc”. Sự bị động chiến lược do sự khác biệt chính sách khu vực này cũng làm gia tăng sự phân hóa trong thị trường ô tô toàn cầu, thúc đẩy hình thành dần dần cấu trúc “thực tế hai đường”.

Thị trường ô tô toàn cầu đang ngày càng phân hóa, hình thành “thực tế hai đường” mà Ferdinand Dudenhöffer mô tả: Trung Quốc và châu Âu tiếp tục thúc đẩy điện hóa, chỉ là tốc độ hoàn toàn khác nhau; trong khi Mỹ lại nghiêng về con đường động cơ đốt trong. Cấu trúc này buộc các công ty ô tô châu Âu như BMW, Mercedes-Benz, Volkswagen, vốn xem Mỹ và Trung Quốc là các thị trường quan trọng, phải khó khăn cân bằng giữa các nhu cầu thị trường trái ngược nhau, làm chậm quá trình chuyển đổi điện hóa hơn nữa.

Hình ảnh: BMW

Trong khi đó, các công ty ô tô Trung Quốc như BYD (002594) đang nhanh chóng thúc đẩy kế hoạch xe điện chi phí thấp nhờ vào lợi thế tích hợp chuỗi cung ứng toàn diện, các mẫu xe như BYD Seagull có giá khoảng 10.000 đô la, thấp hơn nhiều so với các sản phẩm cùng loại ở châu Âu, trực tiếp ảnh hưởng đến thị trường cốt lõi của các thương hiệu như Volkswagen. Các công ty xe điện Trung Quốc đã đạt được lợi thế chi phí đáng kể, không chỉ chiếm ưu thế tại thị trường nội địa, mà còn liên tục xuất khẩu sức cạnh tranh sang thị trường châu Âu, khiến các công ty ô tô châu Âu cảm nhận áp lực vượt qua chưa từng có.

Ferdinand Dudenhöffer khẳng định rằng, xe điện Trung Quốc sẽ tiếp tục thành công tại thị trường nội địa nhờ vào lợi thế chi phí; trong khi ở châu Âu, các công ty ô tô sẽ chậm lại tiến độ điện hóa do “đầu tư quá nhiều và quá nhanh”. Đối với các công ty ô tô châu Âu, thông điệp cốt lõi mà các nhà phân tích truyền tải chưa bao giờ thay đổi: mặc dù thua lỗ ngắn hạn, việc duy trì đầu tư vào xe điện vẫn là điều vô cùng quan trọng.

“Nếu từ bỏ ngay bây giờ, sau năm năm nữa họ sẽ phải đối mặt với vấn đề lớn hơn.” Ferdinand Dudenhöffer nhấn mạnh, việc giảm giá tài sản hiện tại là cái giá mà các công ty ô tô châu Âu phải trả để duy trì khả năng cạnh tranh trên thị trường tương lai, cũng là khoản đầu tư cần thiết để tránh bị tụt lại hoàn toàn so với Trung Quốc.

Kết luận

Quá trình điện hóa không có lối tắt, sự lựa chọn thu hẹp của các công ty ô tô châu Âu về bản chất là cuộc chiến cuối cùng giữa lợi ích ngắn hạn và phát triển lâu dài. Trong thời kỳ quan trọng tái cấu trúc ngành công nghiệp ô tô toàn cầu, các công ty ô tô Trung Quốc đã nhanh chóng vượt qua nhờ vào chi phí, công nghệ và tốc độ thị trường. Nếu các công ty ô tô châu Âu tiếp tục rút lui do áp lực tài chính ngắn hạn, có thể sẽ mất đi quyền phát ngôn cốt lõi về điện hóa, từ “tụt lại tạm thời” biến thành “tụt lại không thể đảo ngược”, bị thị trường dần dần gạt ra bên lề.

Đối với các công ty ô tô châu Âu, kiên định theo lộ trình điện hóa, đối mặt với cơn đau ngắn hạn và thách thức thị trường, mới là con đường quan trọng để phá vỡ tình thế. Chỉ có từ chối chủ nghĩa vụ lợi ngắn hạn, tập trung vào công nghệ cốt lõi, theo kịp bước tiến của các công ty ô tô Trung Quốc, mới có thể đứng vững trong cuộc cạnh tranh điện hóa toàn cầu, tránh khoảng cách ngày càng mở rộng. Nếu không, điều đang chờ đợi họ có thể là cái kết bị thời đại đào thải.

(Biên tập: Vương Trị Cường HF013)

     【Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm】Bài viết này chỉ đại diện quan điểm của tác giả, không liên quan đến Hexun.com. Trang web Hexun duy trì tính trung lập đối với những tuyên bố và đánh giá trong bài viết, không cung cấp bất kỳ đảm bảo rõ ràng hoặc ngụ ý nào về độ chính xác, độ tin cậy hoặc tính đầy đủ của nội dung. Xin độc giả chỉ tham khảo và tự chịu trách nhiệm hoàn toàn. Email: news_center@staff.hexun.com

Báo cáo