Giảm tối đa 5%, "thuế Apple" đã bị "hạ xuống"

Tác giả丨Sư Dương

Biên tập丨Từ Thanh Dương

Vào ngày 13 tháng 3 theo giờ Bắc Kinh, Apple đã công bố kể từ ngày 15 tháng 3, tỷ lệ hoa hồng tiêu chuẩn của App Store tại Trung Quốc đại lục sẽ giảm từ 30% xuống còn 25%, và tỷ lệ ưu đãi cho các nhà phát triển nhỏ và các dự án đặc thù cũng sẽ giảm từ 15% xuống còn 12%.

Sự điều chỉnh này là một bước hiếm hoi của Apple trong việc nhượng bộ về các điều khoản thương mại cốt lõi tại thị trường Trung Quốc, đồng thời cũng là tín hiệu cho thấy cuộc tranh cãi kéo dài nhiều năm về “thuế Apple” đã bước sang một giai đoạn mới trên toàn cầu.

Doanh thu dịch vụ của App Store luôn là trụ cột chính trong lĩnh vực “dịch vụ” của Apple, mỗi năm Apple thu về hàng trăm tỷ USD từ các nhà phát triển toàn cầu qua khoản hoa hồng này. Các nhà phát triển không thể bỏ qua App Store để bán nội dung số cho người dùng iOS, và sự kiểm soát “sống còn” này đã trao cho Apple quyền định giá gần như độc quyền.

Chính vì vậy, thách thức đối với “thuế” này chưa từng dừng lại.

Kể từ khi thành lập App Store vào năm 2008, Apple đã thu 30% doanh thu giao dịch của các nhà phát triển bán hàng hóa hoặc dịch vụ số qua nền tảng của mình, tỷ lệ này đã duy trì hơn một thập kỷ. Đến năm 2020, Apple ra mắt “Chương trình doanh nghiệp nhỏ”, giảm tỷ lệ hoa hồng còn 15% cho các nhà phát triển có doanh thu dưới 1 triệu USD mỗi năm, nhưng các nhà phát triển lớn vẫn phải chịu mức thuế tiêu chuẩn 30%.

01 Liên minh châu Âu tiên phong cắt giảm “thuế Apple”

Trên toàn cầu, Trung Quốc không phải là thị trường đầu tiên Apple thành công trong việc giảm tỷ lệ hoa hồng.

Trong bối cảnh chịu áp lực từ các quy định và kiện tụng, trong vòng năm năm qua, chính sách của Apple đối với App Store đã có những thay đổi sâu sắc tại nhiều thị trường trọng điểm. Liên minh châu Âu là nơi chịu tác động của các quy định kiểm soát mạnh mẽ nhất.

Luật Thị trường số (DMA) có hiệu lực từ năm 2024 của EU đã xác định Apple là “cổng vào” của nền tảng, buộc họ phải mở cửa các cửa hàng ứng dụng của bên thứ ba và các kênh thanh toán bên thứ ba. Phản ứng ban đầu của Apple bị chỉ trích là “tuân thủ hình thức” — ví dụ, cho phép liên kết thanh toán bên ngoài trong khu vực EU, nhưng vẫn thu phí hoa hồng lên tới 27%, và còn thiết lập các “cảnh báo đe dọa” gây lo ngại khi người dùng nhấp vào liên kết ngoài.

Tháng 4 năm 2025, Ủy ban châu Âu đã phạt Apple 5 tỷ euro, cáo buộc các điều khoản chống chuyển hướng của họ vi phạm DMA.

Dưới áp lực, Apple đã ra mắt cấu trúc phí mới cho EU vào tháng 6 cùng năm: hoa hồng tiêu chuẩn của App Store giảm còn 17%, các nhà phát triển nhỏ và gia hạn đăng ký còn hưởng ưu đãi 10%; nếu sử dụng thanh toán của bên thứ ba, phải trả thêm “phí công nghệ cốt lõi” (CTC) khoảng 5%; các ứng dụng phân phối qua cửa hàng của bên thứ ba cũng phải nộp 5% CTC. Mặc dù cấu trúc phân tầng này đã giảm mức thu cao nhất về mặt số học, nhưng do phức tạp và kèm theo nhiều điều kiện, nó đã bị các nhà phát triển phản đối dữ dội.

Khác với cuộc chiến đối đầu gay gắt với EU, Nhật Bản năm 2024 đã ban hành Luật thúc đẩy cạnh tranh phần mềm điện thoại thông minh (MSCA), yêu cầu mở cửa các cửa hàng ứng dụng và kênh thanh toán của bên thứ ba, đồng thời giữ lại các điều khoản bảo vệ trẻ em và phòng chống gian lận.

Chương trình phí mới của Apple tại Nhật gồm: hoa hồng tiêu chuẩn của App Store là 21% (dành cho nhà phát triển lớn) và 10% (dành cho nhà phát triển nhỏ và dự án đặc thù), cộng thêm 5% phí xử lý thanh toán; các ứng dụng phân phối qua cửa hàng của bên thứ ba chỉ phải nộp 5% CTC — mức thu thực tế đã giảm đáng kể so với trước.

Tại thị trường nội địa Mỹ, Apple lâu nay vẫn từ chối các liên kết thanh toán bên ngoài với lý do “bảo vệ an toàn”.

Dù các vụ kiện giữa Epic Games và Apple đã kết thúc với phần thắng gần như thuộc về Apple về mặt chống độc quyền liên bang, tòa án đã ra lệnh cấm vào năm 2021, yêu cầu Apple cho phép các nhà phát triển thêm liên kết đến các trang thanh toán ngoài trong ứng dụng.

Tuy nhiên, Apple đã trì hoãn thực thi, dẫn đến tòa án năm 2025 kết luận họ coi thường pháp luật vì vi phạm lệnh cấm, buộc Apple phải loại bỏ các khoản phí đối với liên kết thanh toán ngoài và gỡ bỏ các “cảnh báo đe dọa”. Điều này mở ra cơ hội cho các công ty như Spotify, Epic xây dựng kênh thanh toán ngoài tại thị trường Mỹ — nhưng tác động đối với hệ thống phí chung của Apple vẫn còn hạn chế.

Năm 2021, Hàn Quốc đã thông qua Luật Thương mại Viễn thông Điện tử sửa đổi, trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới bắt buộc cho phép kênh thanh toán của bên thứ ba theo luật định. Ấn Độ, với cơ sở người dùng smartphone phát triển nhanh chóng, đang dần trở thành chiến trường mới trong cuộc đấu tranh giữa Apple và các cơ quan quản lý. Các vụ kiện của Epic tại Úc cũng đang tiến triển đồng bộ, cho thấy xu hướng phối hợp của nhiều quốc gia trong quản lý.

Chi phí tuân thủ và phân mảnh chính sách toàn cầu đang trở thành trạng thái mới mà Apple phải đối mặt trong lĩnh vực dịch vụ của mình.

02 Cuộc chiến giữa nhà phát triển và người dùng với “thuế Apple”

Năm 2019, Spotify đã kiện Ủy ban châu Âu, tố cáo Apple đã sử dụng quy định về hoa hồng của App Store để tạo lợi thế cạnh tranh không công bằng cho dịch vụ nghe nhạc trực tuyến của chính họ, Apple Music — Spotify buộc phải trả 30% doanh thu đăng ký của người dùng cho Apple, còn Apple Music thì hoàn toàn tránh được khoản phí này.

Năm 2024, Ủy ban châu Âu tuyên bố thắng kiện Apple, phạt họ 1,84 tỷ euro — cáo buộc Apple lạm dụng vị thế thống trị của mình trong thị trường dịch vụ nghe nhạc trực tuyến để kiểm soát nền tảng phân phối ứng dụng. Đây là khoản phạt lớn nhất từ trước đến nay liên quan đến chính sách hoa hồng của App Store, và đã thúc đẩy nhanh quá trình thực thi DMA.

Tại Trung Quốc, ngoài các nhà phát triển, người dùng cũng bắt đầu thách thức “thuế Apple”.

Tháng 11 năm 2024, Tòa án Sở hữu trí tuệ Bắc Kinh đã thụ lý vụ kiện của công ty “Thể Động Công Nghệ” chống lại Apple — ứng dụng chỉnh dáng tư thế trẻ em “Thể Động” của công ty này bị Apple gỡ xuống vào năm 2020 với lý do “gian lận” không rõ ràng, nhà phát triển cho rằng hành động này mang tính tùy ý rõ rệt và phân biệt đối xử, là ví dụ điển hình về việc Apple lạm dụng quyền kiểm soát nền tảng.

Tháng 10 năm 2025, 55 người dùng iPhone và iPad do luật sư Vương Quỳnh Phi đại diện đã đồng loạt gửi đơn tố cáo hành chính tới Tổng cục Quản lý Thị trường Quốc gia, cáo buộc Apple vi phạm Luật chống độc quyền qua việc độc quyền phân phối qua App Store, bắt buộc sử dụng hệ thống mua hàng nội bộ và thu phí hoa hồng cao; đồng thời nhấn mạnh rằng Apple đã nhượng bộ tại EU và Mỹ, nhưng vẫn duy trì kiểm soát toàn diện tại thị trường Trung Quốc — hành động này được xem là bằng chứng rõ ràng của “đối xử khác biệt”.

04 Ảnh hưởng và tranh cãi về việc giảm thuế lần này

Xét về con số, tỷ lệ thuế tiêu chuẩn giảm từ 30% xuống còn 25%, giảm khoảng 17%; tỷ lệ ưu đãi cho nhà phát triển nhỏ giảm từ 15% xuống còn 12%.

Đối với các nhà phát triển có doanh thu lớn, đây là một khoản tiết kiệm thực chất về chi phí.

Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng, mức thuế 25% vẫn còn cao hơn nhiều so với mức độ cạnh tranh thuần túy; và Apple chưa công bố mở kênh thanh toán của bên thứ ba hoặc cửa hàng ứng dụng của bên thứ ba tại Trung Quốc, nghĩa là các nhà phát triển vẫn chỉ có thể hoạt động theo các quy định của Apple.

Một điểm đáng chú ý khác là: trong thông báo, Apple đã rõ ràng cam kết rằng tỷ lệ hoa hồng tại thị trường Trung Quốc “không cao hơn mức trung bình của các thị trường khác”.

Vấn đề là, “mức trung bình của các thị trường khác” vốn đã là một cấu trúc đa tầng phức tạp, và việc chọn tiêu chuẩn so sánh cũng còn nhiều dư địa để đàm phán trong tương lai.

Doanh thu dịch vụ của Apple duy trì đà tăng trưởng nhanh dài hạn, và hoa hồng của App Store là một trong những nguồn dòng tiền ổn định nhất. Việc giảm thuế tại Trung Quốc sẽ tác động trực tiếp đến doanh thu dịch vụ của Apple, nhưng xét tỷ trọng của doanh thu App Store tại Trung Quốc trong tổng thể toàn cầu, ảnh hưởng tài chính ngắn hạn dự kiến nằm trong phạm vi chấp nhận được.

Quan trọng hơn, việc giảm hoa hồng giúp giữ vững hệ sinh thái nhà phát triển: các nhà phát triển sẽ ở lại, chất lượng ứng dụng của người dùng sẽ được nâng cao, và sức hút của nền tảng sẽ được duy trì — điều này về lâu dài là một lựa chọn tích cực cho Apple.

Sự kiện giảm thuế của Apple Trung Quốc, về bề nổi chỉ là một điều chỉnh kinh doanh 5 điểm phần trăm, nhưng đằng sau đó là sự kết thúc của thời đại vàng của các nền tảng số.

Từ khi ra đời năm 2008 đến thập niên 2020, Apple đã xây dựng một “ngôi đền phí số” lợi nhuận cực cao dựa trên hệ sinh thái khép kín và “tường thành vườn” của mình, với mức hoa hồng 30% trở thành “vé vào cửa” không thể bỏ qua đối với các nhà phát triển.

Tuy nhiên, các yếu tố từ người dùng, ngành công nghiệp và nhiều phía khác đang dần xói mòn khả năng duy trì hệ thống này của Apple.

Biên tập viên đặc biệt Vô Kỵ cũng có đóng góp cho bài viết này