Tạm biệt "cuộc chạy đua nội bộ", phát triển năng lượng mặt trời kêu gọi "tiêu chuẩn mới"

◎Phóng viên Wang Yuhan

Dưới tác động của “đóng băng”, con đường phát triển của ngành năng lượng mặt trời nằm ở đâu? Đại biểu Quốc hội, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Công nghệ Lũng Kỳ Lục Năng, Zhong Baosheng, đã đưa ra câu trả lời: phải dựa vào sức mạnh “mới”, dẫn dắt ngành theo tiêu chuẩn công nghệ cao hơn để thoát khỏi vũng lầy cạnh tranh lặp đi lặp lại ở mức thấp.

Trong năm qua, sự thay đổi nổi bật nhất của ngành năng lượng mặt trời không phải là sự tiếp tục tăng về công suất lắp đặt, mà là toàn bộ ngành rơi vào tình trạng không tăng doanh thu dù tăng sản lượng hoặc thậm chí lỗ lũy. Theo quan điểm của Zhong Baosheng, đằng sau đó là một vấn đề mới không thể bỏ qua: mô hình phát triển dựa vào mở rộng quy mô để tạo lợi nhuận đã kết thúc.

“4 năm trước, nhu cầu lắp đặt toàn cầu là 130 gigawatt, năm ngoái đạt 530 gigawatt, tốc độ tăng trưởng kép trong 4 năm vượt quá 40%. Điều này đã hình thành một xu hướng phát triển dựa trên năng lực sản xuất là lợi nhuận của toàn ngành,” Zhong phân tích. “Nhưng khi tốc độ tăng trưởng đột nhiên giảm xuống khoảng 10%, năng lực đồng dạng bị dư thừa nghiêm trọng, việc giảm giá tất yếu sẽ xảy ra.” Điều khiến người ta lo ngại hơn nữa là, để tồn tại, một số doanh nghiệp liên tục cắt giảm chi phí, dẫn đến chất lượng sản phẩm giảm sút, điều này đang ăn mòn lợi thế dẫn đầu về công nghệ mà Trung Quốc đã khó khăn lắm mới đạt được trong lĩnh vực năng lượng mặt trời.

Làm thế nào để phá vỡ vòng luẩn quẩn “đóng băng” này? Zhong Baosheng cho rằng, cần dựa vào “tiêu chuẩn mới” dựa trên thị trường, để tiêu chuẩn trở thành “ràng buộc cứng” trong quá trình lựa chọn ưu việt.

Tiêu chuẩn “mới” này trước tiên nên hướng tới các bước công nghệ tập trung nhiều nhất vào tế bào quang điện. Zhong đề xuất xây dựng cơ chế phân cấp công nghệ và quản lý động dựa trên hiệu suất chuyển đổi. “Thay vì phân vân xem tuyến đường TOPCon hay HBC tốt hơn, tốt hơn dùng thước đo hiệu suất để phân định ai là thực sự tiên tiến, ai chỉ là năng lực giả,” ông giải thích. “Có thể đặt ra một ngưỡng tiêu chuẩn tiếp cận thị trường, để các năng lực tiên tiến cạnh tranh đầy đủ, từ đó thúc đẩy các năng lực kém hiệu quả cải tiến và nâng cấp.”

Tiêu chuẩn “mới” này cũng mở rộng đến bảo vệ lợi ích người tiêu dùng. Zhong đề xuất xây dựng tiêu chuẩn bắt buộc tương tự như “nhãn năng lượng” cho các linh kiện, đưa độ tin cậy, an toàn và hiệu suất chuyển đổi của sản phẩm trở thành các “điều kiện tiên quyết” để vào thị trường, nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. “Không thể để các sản phẩm chất lượng thấp, hiệu quả thấp, dựa vào giá rẻ để làm loạn thị trường; cần để các doanh nghiệp có sản phẩm tốt, sáng tạo, có khả năng cạnh tranh được thị trường,” ông nói.

Cuối cùng, các doanh nghiệp cũng cần có một “tiêu chuẩn mới” để đánh giá sức khỏe hoạt động của mình. Zhong đề xuất, có thể tham khảo “ba đường đỏ” trong ngành bất động sản để xây dựng tiêu chuẩn xếp hạng khả năng duy trì hoạt động của các doanh nghiệp năng lượng mặt trời, tập trung theo dõi các chỉ số tài chính như tỷ lệ nợ trên tài sản, khả năng thanh toán nợ, từ đó hướng dẫn doanh nghiệp giảm đòn bẩy một cách có trật tự, phòng ngừa rủi ro tài chính từ gốc, tạo ra môi trường phát triển lành mạnh hơn cho ngành.

“Cần hướng dẫn nguồn lực tập trung vào các doanh nghiệp có khả năng sáng tạo, có thể cam kết trách nhiệm lâu dài với khách hàng,” Zhong tổng kết. Khi ngành chuyển từ cạnh tranh về giá sang cạnh tranh về hiệu quả và sức khỏe, khi tiêu chuẩn cao trở thành ngôn ngữ chung trong tiếp cận thị trường, ngành năng lượng mặt trời mới có thể thực sự thoát khỏi “đóng băng”, mở ra hành trình phát triển chất lượng cao mới.