Chiến tranh Iran: Mỹ tấn công 16 tàu Iran, còi báo động vang khắp Vịnh, Lebanon khi khủng hoảng ngày càng trầm trọng - 10 cập nhật quan trọng

(MENAFN- Live Mint) Quân đội Hoa Kỳ đã tấn công và phá hủy 16 tàu chiến chở mìn của Iran gần Eo biển Hormuz trong một chiến dịch phòng ngừa, khi Washington cảnh báo Tehran về hậu quả chưa từng có nếu họ tiếp tục phong tỏa một phần năm nguồn cung dầu của thế giới - một hành động có thể gây chấn động thị trường năng lượng toàn cầu vốn đã bất ổn do xung đột kéo dài nhiều tuần.

Còi báo động vang lên khắp Trung Đông vào cuối ngày thứ Ba và sang thứ Tư khi Israel và Hoa Kỳ tăng cường tấn công Iran, trong khi lực lượng Iran phản công chống lại Israel và các đồng minh của Mỹ trên khắp khu vực.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo đã tiến hành đợt hoạt động thứ 35, nhằm vào các căn cứ quân sự của Mỹ khắp Trung Đông và các địa điểm trung tâm ở Israel, theo hãng tin Tasnim, cơ quan báo chí của IRGC. Đồng thời, Israel tuyên bố “một đợt tấn công bổ sung” vào các mục tiêu chính phủ Iran ở Tehran - chỉ để cảnh báo công chúng của mình vài phút sau đó về việc phát hiện tên lửa Iran đang hướng tới. Chu kỳ này lặp lại suốt đêm.

Ở Lebanon, các vụ nổ do các cuộc không kích của Israel vào Dahiya - một khu vực đông dân cư của Hezbollah ở ngoại ô phía nam Beirut - đã được nhìn thấy và nghe thấy khắp thủ đô trong nhiều giờ. Ít nhất 95 người thiệt mạng trong các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon vào thứ Ba, theo Bộ Y tế Lebanon. Hezbollah cho biết đã tiến hành 30 cuộc tấn công riêng trong ngày.

Phạm vi chiến tranh mở rộng ra khắp Vịnh. Quân đội Bahrain báo cáo đã chặn đứng 106 tên lửa và 176 drone kể từ khi xung đột bắt đầu. Kuwait phát hiện năm drone xâm nhập không phận của mình. Qatar đối mặt với bảy cuộc tấn công tên lửa trong một ngày. Ả Rập Saudi đã chặn bốn drone và bảy tên lửa đạn đạo qua đêm, bên cạnh hơn 110 cuộc tấn công drone, chín vụ phóng tên lửa đạn đạo và sáu tên lửa hành trình kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã chịu đựng đợt tấn công dữ dội nhất - 1.475 drone Iran, hơn 260 tên lửa đạn đạo và tám tên lửa hành trình kể từ khi xung đột bùng phát.

1. Tại sao Mỹ tấn công tàu Iran

Một quan chức cấp cao của Mỹ nói với Axios rằng các cuộc tấn công là biện pháp phòng ngừa dựa trên tình báo chính xác về kế hoạch hoạt động của Iran nhằm triển khai mìn trong Eo biển Hormuz. Việc triển khai mìn sẽ tạo ra mối đe dọa nghiêm trọng cho vận tải thương mại và thực sự ngăn chặn mọi dòng chảy dầu qua tuyến đường này - nơi hàng ngày vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu của thế giới. Trung tâm chỉ huy Mỹ (CENTCOM) đã công bố các cuộc tấn công trên X vào tối thứ Ba, kèm theo video cho thấy các đạn pháo tấn công tàu, phần lớn trong số đó đang neo đậu tại thời điểm bị tấn công. Đến thứ Ba, vẫn chưa rõ Iran đã triển khai mìn nào kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu tấn công Iran vào ngày 28 tháng 2.

2. Trump nói gì trên Truth Social

Trump đã cảnh báo nghiêm khắc với Tehran qua Truth Social, đe dọa hậu quả quân sự ở mức “chưa từng thấy” nếu Iran tiếp tục đặt mìn. “Ngược lại, nếu họ gỡ bỏ những gì có thể đã được đặt, đó sẽ là một bước tiến lớn đúng hướng,” ông viết, đồng thời làm rõ rằng Mỹ chưa có báo cáo xác nhận nào về mìn đã được đặt trong tuyến đường thủy. Ngày hôm trước, Trump đã đe dọa sẽ tấn công Iran “GẤP 20 LẦN” nếu họ cố ngăn chặn dòng chảy dầu qua eo biển - mặc dù Tehran đã bắt đầu làm điều đó từ vài ngày trước, cho thấy khó khăn của chính quyền trong việc duy trì câu chuyện công khai nhất quán.

3. Công nghệ quân sự Mỹ triển khai

Trump chi tiết về kho vũ khí quân sự đang được sử dụng trong bài đăng tiếp theo: “Thêm vào đó, chúng tôi sử dụng cùng công nghệ và khả năng tên lửa đã triển khai chống lại các tội phạm ma túy để loại bỏ vĩnh viễn bất kỳ tàu nào cố gắng đặt mìn trong Eo biển Hormuz. Chúng sẽ bị xử lý nhanh chóng và dữ dội.” Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói với các phóng viên vào sáng thứ Ba rằng ngày hôm đó sẽ chứng kiến sự gia tăng đáng kể các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran - mặc dù khi nửa đêm qua đi ở Trung Đông, sự leo thang đó vẫn chưa hoàn toàn xảy ra. Tuy nhiên, Israel đã bắt đầu một đợt tấn công mới vào sáng sớm thứ Tư theo giờ địa phương.

4. Chi tiết về cuộc tấn công của Mỹ vào tàu Iran

Trung tâm chỉ huy Mỹ xác nhận trên X rằng 16 tàu Iran đã bị “loại bỏ” trong chiến dịch. Ban đầu, Trump đăng rằng mười tàu đã bị phá hủy “với nhiều tàu hơn sẽ theo sau,” trước khi tài khoản chính thức của quân đội nâng cao con số này. Video do Trung tâm phát hành cho thấy đạn pháo liên tiếp tấn công chín tàu. Trong quá khứ, Iran đã sử dụng chiến tranh mìn để gây chết người trong Vịnh Ba Tư - vào tháng 4 năm 1988, một chiếc mìn của Iran đã làm hư hại nghiêm trọng một tàu frigate của Mỹ, dẫn đến các cuộc trả đũa của Mỹ. Trong thập niên 1980, lực lượng Iran đã đặt mìn khắp Vịnh, đòi hỏi các hoạt động dọn dẹp quy mô lớn của tàu quét mìn Hải quân Mỹ.

5. Báo cáo về hoạt động đặt mìn của Iran

CNN đưa tin vào thứ Ba rằng Iran đã bắt đầu đặt mìn trong Eo biển Hormuz, mặc dù hoạt động này chưa mở rộng nhiều. Báo cáo phù hợp với đánh giá tình báo đã thúc đẩy cuộc tấn công phòng ngừa của Washington. “Chúng tôi nghĩ rằng Iran đang lên kế hoạch bắt đầu đặt mìn, vì vậy chúng tôi đã tiêu diệt nhiều tàu,” quan chức cấp cao Mỹ nói với Axios. Eo biển Hormuz, nằm giữa Iran và Oman, kết nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương và là điểm nghẽn vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới, xử lý khoảng 20 triệu thùng mỗi ngày - khoảng một phần năm tiêu thụ toàn cầu - cùng với một phần đáng kể của thương mại LNG toàn cầu, chủ yếu từ Qatar.

6. Thông điệp mâu thuẫn và mập mờ từ Washington DC

Thứ Ba chứng kiến nhiều sự nhầm lẫn từ chính quyền Trump. Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright đăng trên mạng xã hội rằng một tàu chiến của Hải quân đã “đưa hộ tống thành công” một tàu chở dầu qua Eo biển Hormuz - tuy nhiên, một quan chức quân sự sau đó phủ nhận tuyên bố này, dẫn đến việc bài đăng bị xóa lặng lẽ. Tình huống này phản ánh một mô hình rộng hơn: các quan chức chính quyền đã gửi đi những thông điệp mâu thuẫn về mục tiêu, thời gian và điều kiện để chấm dứt chiến tranh, vốn đã khiến hơn 1.800 người thiệt mạng và làm rối loạn thị trường năng lượng toàn cầu. Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth từ chối trả lời câu hỏi về thời gian chiến tranh kéo dài bao lâu, chỉ nói rằng quân đội đang cung cấp cho Trump “tối đa các lựa chọn” và Trump “có quyền kiểm soát tốc độ.”

7. Đầu hàng vô điều kiện - Chỉ do Trump quyết định

Quan điểm của chính quyền về kết thúc chiến tranh ngày càng mơ hồ khi phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Trump sẽ là người duy nhất quyết định liệu Iran có đầu hàng hay không. “Khi Tổng thống Trump nói rằng Iran đang ở trong tình thế đầu hàng vô điều kiện, ông ấy không nói rằng chế độ Iran sẽ tự thừa nhận điều đó,” bà nói. Phát biểu này sau khi Trump từng liệt kê đầu hàng vô điều kiện là một trong những điều kiện để chấm dứt chiến tranh - một tiêu chuẩn, theo Leavitt, không yêu cầu Tehran phải thừa nhận gì cả. Thủ tướng Benjamin Netanyahu của Israel, trong khi đó, đã trực tiếp nói chuyện với người Iran, cho biết đất nước ông đang cố gắng “tạo điều kiện để các bạn nắm lấy số phận của mình” - lời lẽ ông đã liên tục sử dụng kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

8. Chi phí nhân đạo ngày càng tăng của chiến tranh Iran

Số người thiệt mạng từ xung đột đã lên tới ít nhất 1.940, phần lớn trong số đó là ở Iran. Các cuộc tấn công của Mỹ và Israel đã giết khoảng 1.300 người ở Iran, theo các quan chức Iran, trong khi các cuộc tấn công của Iran trên khắp Trung Đông đã giết ít nhất 30 người. Các cuộc tấn công của Iran đã giết chết bảy quân nhân Mỹ và làm bị thương 140 người khác, trong đó có tám người bị thương nặng, Bộ Quốc phòng xác nhận - mặc dù 108 người bị thương đã trở lại nhiệm vụ. Các cuộc không kích của Israel ở Lebanon đã giết hơn 500 người, theo truyền thông nhà nước. Các cuộc tấn công vào các kho nhiên liệu của Iran đã tạo ra những cột khói đen và mưa đen phủ kín Tehran, các chuyên gia y tế cảnh báo về các rủi ro hô hấp và thần kinh lâu dài nghiêm trọng từ dầu cháy. “Chiến tranh đã vào trong cổ họng chúng tôi,” một cư dân Tehran nói. Các quan chức cũng xác nhận rằng các cuộc không kích đã làm hư hại một di sản thế giới của UNESCO tại thành phố cổ Isfahan.

9. Khủng hoảng nhân đạo ngày càng sâu sắc ở Lebanon

Lebanon đã trở thành mặt trận mới quan trọng trong xung đột mở rộng, khi Israel phát động chiến dịch không kích kéo dài chống lại các vị trí của Hezbollah do Iran hậu thuẫn, gây ra một trong những cuộc khủng hoảng di cư tồi tệ nhất trong nhiều năm. Gần 700.000 người đã bị buộc phải rời bỏ nhà cửa, theo số liệu của Liên Hợp Quốc, trong đó hơn 100.000 người đăng ký trên nền tảng di cư trực tuyến của chính phủ Lebanon trong vòng 24 giờ. Tại Beirut và các khu vực đông dân cư xung quanh, hàng chục nghìn dân thường bị buộc phải trú ẩn trong trường học, các tòa nhà chính phủ, xe cộ và trên vỉa hè dọc theo bến cảng của thành phố. “Có vẻ như họ đang tấn công khắp nơi: nhà cửa, trường học, nhà thờ Hồi giáo, bệnh viện,” Javad, một cư dân Tehran, nói, yêu cầu giữ kín tên đầy đủ vì sợ bị trả đũa. Ở Vịnh Ba Tư, UAE và Qatar cho biết lực lượng vũ trang của họ đang chặn đứng các cuộc tấn công tên lửa của Iran, trong khi Cơ quan phòng cháy chữa cháy dân sự của Ả Rập Saudi báo cáo thiệt hại do drone tại một khu dân cư phía bắc Riyadh, không có thương vong.

10. Các lệnh trừng phạt dầu của Nga âm thầm được nới lỏng

Khi thị trường năng lượng toàn cầu tiếp nhận cú sốc từ một cuộc chiến đã làm gián đoạn một trong những tuyến vận chuyển quan trọng nhất thế giới, chính quyền Trump đã bắt đầu âm thầm nới lỏng các hạn chế đối với xuất khẩu dầu của Nga - một bước chuyển chính sách đáng kể do giá nhiên liệu tăng cao trong nước. Một giấy phép miễn trừ 30 ngày hiện cho phép Ấn Độ mua dầu Nga đã ở ngoài khơi mà không phải đối mặt với các hình phạt từ Washington, theo Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, có thể là bước tiền đề cho việc nới lỏng các lệnh trừng phạt rộng hơn. Động thái này đặc biệt đáng chú ý vì các lệnh trừng phạt dầu của Nga ban đầu nhằm duy trì sức ép lên Moscow về cuộc chiến ở Ukraine - làm dấy lên lo ngại rằng hậu quả dây chuyền của cuộc xung đột Iran hiện đang làm suy yếu nỗ lực đó. Bessent xác nhận chính quyền đang xem xét tích cực việc dỡ bỏ thêm các lệnh trừng phạt đối với dầu Nga để ổn định chi phí năng lượng trong nước.