## Châu Âu không thể chờ đợi nữa: đồng euro kỹ thuật số đã sẵn sàng, nhưng hệ thống tiền tệ châu Âu vẫn còn trong trạng thái bấp bênh

Thông tin đã đến từ hội nghị thượng đỉnh của Ngân hàng Trung ương Châu Âu: chủ tịch Christine Lagarde đã thông báo rằng tất cả các nền tảng kỹ thuật cho đồng euro kỹ thuật số đã hoàn tất. Nghe có vẻ như một chiến thắng, và phần nào đúng vậy. Nhưng đằng sau thông báo này là một câu hỏi lớn hơn: trong khi châu Âu thúc đẩy hiện đại hóa hệ thống tiền tệ của mình, liệu họ có thể theo kịp các ông lớn toàn cầu trong cuộc đua tiền kỹ thuật số?

## "Hoàn tất chuẩn bị kỹ thuật" nghĩa là gì?

Ngân hàng Trung ương Châu Âu đã làm việc trong nhiều năm với một thử thách phức tạp: xây dựng một hạ tầng cho phép người châu Âu giao dịch bằng euro kỹ thuật số như tiền mặt, nhưng với độ an toàn và khả năng theo dõi của một giao dịch kỹ thuật số. Điều này không đơn giản. Các nhóm nội bộ đã thiết kế kiến trúc hệ thống, thử nghiệm các giao thức bảo mật, mô phỏng hàng triệu giao dịch để đảm bảo hoạt động trơn tru cùng các hệ thống tài chính hiện có.

Kết quả? Máy móc kỹ thuật đã sẵn sàng hoạt động.

Chướng ngại còn lại, nghịch lý thay, không phải về công nghệ mà là về thủ tục hành chính. Cần có sự phê duyệt pháp lý của Liên minh Châu Âu. Quốc hội và Hội đồng Châu Âu phải xác định các quy tắc: mỗi công dân có thể giữ bao nhiêu tiền trong euro kỹ thuật số, cách bảo vệ quyền riêng tư, cách ngân hàng thương mại tham gia phân phối, cách ngăn chặn hệ thống biến thành một làn sóng tháo chạy hàng loạt khỏi các tài khoản truyền thống.

Nói cách khác, động cơ đã được xây dựng. Nhưng con đường pháp lý vẫn còn phải được dọn sạch.

## Tại sao châu Âu không thể trì hoãn thêm nữa

Sự thúc đẩy hướng tới euro kỹ thuật số không xuất phát từ đổi mới đơn thuần. Ngân hàng Trung ương Châu Âu có ba mối lo ngại cụ thể:

**Thứ nhất**, chủ quyền. Người châu Âu phụ thuộc vào các nền tảng thanh toán không thuộc châu Âu—Visa, Mastercard, PayPal—do các công ty Mỹ kiểm soát. Một euro kỹ thuật số công cộng sẽ giảm bớt sự phụ thuộc này, giữ quyền kiểm soát hệ thống tiền tệ châu Âu trong tay EU.

**Thứ hai**, bao gồm. Dù tiến bộ kỹ thuật số, hàng triệu người châu Âu vẫn bị loại khỏi hệ thống ngân hàng hoặc thích dùng tiền mặt vì lý do quyền riêng tư và sự đơn giản. Một euro kỹ thuật số dễ tiếp cận có thể lấp đầy khoảng cách này.

**Thứ ba**, cạnh tranh âm thầm với các loại tiền kỹ thuật số khác. Trung Quốc đã thử nghiệm thành công với nhân dân tệ kỹ thuật số. Mỹ đang khám phá đồng đô la kỹ thuật số. Nếu châu Âu tiếp tục chậm trễ trong việc hiện đại hóa hệ thống tiền tệ của mình, họ có thể trở thành khán giả trong một cuộc chuyển đổi toàn cầu.

## Những trở ngại thực sự là gì?

Thời gian pháp lý là một chuyện, nhưng có ba trở ngại thực sự:

**Quyền riêng tư và giám sát**: Làm thế nào để cân bằng giữa khả năng theo dõi các giao dịch (cần thiết để chống rửa tiền) và quyền riêng tư? Ngân hàng Trung ương Châu Âu nói về "quyền riêng tư theo thiết kế"—dữ liệu cá nhân sẽ không hiển thị đối với các giao dịch nhỏ—nhưng các chi tiết vẫn còn phải xác định.

**Khủng hoảng ngân hàng tiềm ẩn**: Nếu quá nhiều người châu Âu chuyển tiền từ các tài khoản ngân hàng truyền thống trực tiếp sang ngân hàng trung ương qua euro kỹ thuật số, các khoản vay ngân hàng có thể giảm mạnh. Các ngân hàng sẽ buộc phải tăng lãi suất để thu hút tiền gửi. Luật pháp sẽ cần quy định giới hạn giữ tiền—có thể từ 3.000 đến 10.000 euro mỗi người—để ngăn chặn kịch bản này.

**Tính khả dụng thực tế**: Phải hoạt động ngoại tuyến, phải dễ sử dụng như tiền mặt cho các giao dịch hàng ngày, phải phù hợp cho cả người cao tuổi lẫn trẻ nhỏ. Không phải là một thử thách kỹ thuật bất khả thi, nhưng rất phức tạp.

## Thời gian dự kiến

Thông báo của Lagarde diễn ra song song với các quyết định khác của Ngân hàng Trung ương Châu Âu về chính sách tiền tệ—lãi suất giữ ổn định, lạm phát dự kiến sẽ trở lại vào năm 2028. Điều này không phải ngẫu nhiên. Ngân hàng Trung ương Châu Âu đang thông báo rằng dự án kỹ thuật số không phải là một sự phân tâm khỏi các trách nhiệm kinh tế cấp bách, mà là một khoản đầu tư cấu trúc cho thập kỷ tới.

Nếu Quốc hội châu Âu phê duyệt luật pháp trong vòng 2025-2026, việc ra mắt có thể diễn ra trong khoảng 2027 đến 2028. Nếu các cuộc tranh luận chính trị kéo dài, mọi thứ có thể bị trì hoãn sau năm 2030.

## Hiện tại chuyện gì đang xảy ra?

Sự chú ý hoàn toàn chuyển sang bàn thảo pháp lý. Các cuộc tranh luận chính trị sẽ đi sâu vào các vấn đề thực tiễn: vai trò chính xác của các ngân hàng thương mại sẽ như thế nào? Các giao dịch xuyên biên giới sẽ được quản lý ra sao? Làm thế nào để đảm bảo hệ thống có khả năng chống chịu các cuộc tấn công mạng?

Điều chắc chắn là châu Âu, lần đầu tiên trong lịch sử tiền tệ gần đây, đang cố gắng xây dựng hệ thống tiền tệ châu Âu của tương lai trong thời gian thực, đối mặt với những nghi ngờ công khai, sự kháng cự của các ngân hàng và phức tạp kỹ thuật cùng lúc.

## Các câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ

**Khi nào chính thức ra mắt?** Chưa có ngày cụ thể. Phụ thuộc vào luật pháp.

**Nó có thay thế tiền mặt không?** Không. Ngân hàng Trung ương Châu Âu đã nhấn mạnh rằng euro kỹ thuật số sẽ là bổ sung, không thay thế. Tiền mặt vẫn là tiền hợp pháp.

**Tôi sẽ ít quyền riêng tư hơn chứ?** Ngân hàng Trung ương Châu Âu hứa sẽ bảo vệ, nhưng các chi tiết luật pháp sẽ quyết định thực tế. Quyền riêng tư sẽ không tuyệt đối, đặc biệt đối với các giao dịch có giá trị lớn.

**Euro kỹ thuật số có phải là tiền điện tử không?** Không. Đó là CBDC, tập trung, ổn định, được đảm bảo bởi Ngân hàng Trung ương Châu Âu với giá trị cố định 1:1 với euro vật lý. Không có biến động, không có đầu cơ như Bitcoin.

**Nó sẽ ảnh hưởng thế nào đến khoản tiết kiệm của tôi?** Có thể sẽ có giới hạn giữ tiền, tài khoản ngân hàng thương mại của bạn vẫn sẽ là nơi chính để gửi tiền. Euro kỹ thuật số sẽ là một lựa chọn dễ tiếp cận, nhưng không bắt buộc phải thay thế.

Châu Âu đang chạy đua, và vạch đích của hệ thống tiền tệ châu Âu hiện đại không còn là một viễn cảnh xa xôi nữa, mà là một đích đến gần kề.