Việt Nam: Việc làm tháng 12 của Mỹ bất ngờ tăng mạnh, số đơn xin trợ cấp thất nghiệp giảm xuống mức 199, gây xáo trộn thị trường

Lao động bộ dữ liệu tiết lộ sự bền bỉ ẩn trong thị trường việc làm

Cơ quan Lao động Mỹ vào tuần cuối cùng của tháng 12 đã công bố dữ liệu khiến các nhà kinh tế bất ngờ. Trong tuần tính đến ngày 27 tháng 12, số đơn xin trợ cấp thất nghiệp mới chỉ là 199 người, thấp hơn nhiều so với dự báo của thị trường là 219 người. Dữ liệu này không chỉ phá vỡ kỷ lục thấp nhất trong nhiều tháng mà còn gây ra một cuộc tranh luận sôi nổi trên phố Wall về tình hình thực sự của thị trường việc làm Mỹ.

Đằng sau con số 199: ý nghĩa sâu xa của dữ liệu việc làm

Số đơn xin trợ cấp thất nghiệp mới giảm thường được xem như là chỉ số đo lường sức khỏe của thị trường việc làm. Khi con số này duy trì dưới 200, các lý thuyết kinh tế truyền thống cho rằng thị trường lao động đang trong trạng thái cực kỳ căng thẳng. Dữ liệu 199 tuần trước đã phá vỡ dự đoán bảo thủ của các nhà kinh tế, vượt xa dự kiến 20.

Trung bình động 4 tuần cũng thể hiện rõ nét, từ mức đã điều chỉnh trước đó là 218 giảm xuống còn 213.75. Đồng thời, số người nhận trợ cấp thất nghiệp (đơn xin kéo dài) giảm xuống còn 1,865 triệu người. Chuỗi dữ liệu này tạo thành một bức tranh về thị trường việc làm liên tục tích cực:

So sánh dữ liệu chính:

• 6 tháng 12: 225 so với dự kiến 220 (vượt 5)
• 13 tháng 12: 215 so với dự kiến 218 (ít hơn 3)
• 20 tháng 12: 210 so với dự kiến 215 (ít hơn 5)
• 27 tháng 12: 199 so với dự kiến 219 (vượt 20)

Tín hiệu thực sự dưới tác động của mùa lễ hội

Dữ liệu tháng 12 hàng năm luôn đi kèm tranh cãi về “điều chỉnh mùa vụ”. Tuy nhiên, các nhà phân tích chỉ ra rằng, dù con số 199 năm nay thực sự hưởng lợi từ yếu tố kỳ nghỉ, nhưng đằng sau đó phản ánh những lực lượng thị trường sâu xa hơn.

Các yếu tố thúc đẩy bao gồm:

Ngành bán lẻ và logistics duy trì mức độ tuyển dụng cao trong mùa mua sắm lễ hội. Ngành khách sạn và chăm sóc y tế duy trì nhu cầu tuyển dụng ổn định, bù đắp cho áp lực sa thải trong một số ngành. Xét theo phân bổ địa lý, không có bang nào báo cáo đợt sa thải đáng kể. Sự bền bỉ của thị trường việc làm toàn quốc này đối lập rõ rệt với sự suy thoái cấu trúc trong một số khu vực riêng lẻ.

So với trung bình tháng 12 của 10 năm qua là khoảng 235, con số trung bình của 5 năm trước đại dịch là khoảng 245. Sự xuất hiện của con số 199 này cho thấy, trong tháng 12 năm nay, cường độ tuyển dụng đạt mức cao nhất trong những năm gần đây.

Các nhà kinh tế giải thích dữ liệu này như thế nào

Nhà nghiên cứu thị trường lao động của Viện Brookings, Tiến sĩ Elena Rodriguez, nhận xét tiêu biểu: “199 không nên xem như là một bất thường tuần riêng lẻ. Nó phản ánh thái độ quyết đoán của các doanh nghiệp trước khó khăn tuyển dụng — ngay cả khi nền kinh tế đang chịu áp lực suy thoái, các doanh nghiệp vẫn giữ gìn vị trí việc làm, chứ không vội vàng cắt giảm.”

Quan điểm của bà đề cập đến khía cạnh tâm lý đằng sau dữ liệu: nhu cầu cấp bách về nhân lực đã thắng lo ngại về suy thoái kinh tế. Logic “thà giữ lại nhân viên dư thừa còn hơn phải tuyển dụng lại” này, trong bối cảnh thiếu hụt lao động kéo dài hai năm qua, trở nên đặc biệt rõ nét.

Các quan chức Cục Dự trữ Liên bang cũng rất chú ý đến dữ liệu này. Số đơn xin trợ cấp thất nghiệp hàng tuần là bảng điều khiển theo dõi thị trường việc làm của họ. Thành tích mạnh mẽ trong tháng 12 chắc chắn sẽ được đưa vào tài liệu thảo luận của cuộc họp FOMC tháng 1. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cảnh báo rằng, dữ liệu tuần duy nhất này chưa đủ để thay đổi nhận định chung của Fed về xu hướng lãi suất, và điểm mấu chốt sẽ chờ đợi báo cáo việc làm tháng 1 (dữ liệu phi nông nghiệp, tỷ lệ thất nghiệp).

Cấu trúc ngành phân hóa

Xét theo ngành, bức tranh đang có những thay đổi tinh tế. Trong năm 2023, làn sóng sa thải trong ngành công nghệ đã giảm rõ rệt vào năm 2024. Ngược lại, các lĩnh vực y tế và giáo dục vẫn duy trì đà tuyển dụng. Ngành vận tải và kho bãi dù có phân hóa theo vùng, nhưng nhìn chung vẫn ổn định.

Sự phân hóa này gợi ý về “tái cân bằng nội bộ” của thị trường việc làm: không còn phụ thuộc vào một ngành hoặc khu vực duy nhất để thúc đẩy tăng trưởng, mà dựa trên sự phối hợp của nhiều ngành, nhiều khu vực. Dữ liệu từ các bang truyền thống như California, Texas, New York cho thấy, gần đây chúng đều duy trì ổn định hoặc giảm nhẹ, thậm chí có bang còn gần mức thấp nhất trong nhiều năm.

Khu vực Trung Tây và Đông Nam thể hiện sức sống tuyển dụng tương đối mạnh mẽ hơn. Điều này có thể gợi ý về sự dịch chuyển động lực tăng trưởng kinh tế theo vị trí địa lý, nhưng cần thêm dữ liệu tiếp theo để xác nhận.

Phản ứng thị trường và ý nghĩa chính sách

Quá trình thị trường Wall Street tiêu hóa dữ liệu 199 này thể hiện rõ tính phức tạp của nó. Lợi tức trái phiếu chính phủ tăng nhẹ do thị trường đánh giá lại chính sách của Fed. Thị trường chứng khoán rơi vào trạng thái “tin tốt là tin xấu”: việc làm mạnh mẽ có thể khiến Fed trì hoãn giảm lãi suất, gây áp lực lên định giá.

Về mặt chính sách, dữ liệu này càng củng cố câu chuyện về “hạ cánh mềm” của thị trường việc làm Mỹ. Mặc dù lạm phát vẫn là nỗi lo của Fed, nhưng sự bền bỉ của thị trường lao động cho thấy nền kinh tế chưa rơi vào suy thoái sâu. Điều này cung cấp thêm không gian cho các nhà hoạch định chính sách điều chỉnh, ngay cả khi cần giữ lập trường thắt chặt, cũng không quá lo lắng về việc làm xấu đi.

Triển vọng và cảnh báo rủi ro

Các nhà kinh tế dự báo triển vọng việc làm năm 2025 khá ôn hòa. Phần lớn dự đoán rằng tốc độ tăng việc làm phi nông nghiệp tháng 12 sẽ nằm trong khoảng 15-20 nghìn, phù hợp với xu hướng chậm lại dần trong quý IV. Tuy nhiên, vẫn còn một số chỉ số dẫn dắt cần theo dõi:

Số vị trí tuyển dụng vẫn duy trì ở mức cao lịch sử. Tỷ lệ nghỉ việc của người lao động phản ánh niềm tin vẫn còn tồn tại. Kế hoạch tuyển dụng của doanh nghiệp thể hiện thái độ thận trọng nhưng không tuyệt vọng. Hoạt động thị trường IPO phục hồi phần nào phản ánh niềm tin của doanh nghiệp vào triển vọng.

Tuy nhiên, các yếu tố rủi ro cũng hiện hữu rõ ràng. Không chắc chắn toàn cầu, căng thẳng địa chính trị, và các thay đổi chính sách trong nước đều có thể làm lung lay niềm tin doanh nghiệp. Khó khăn trong bất động sản thương mại và các vấn đề cấu trúc trong một số ngành công nghiệp vẫn còn gây khó khăn cho thị trường việc làm. Tổng thể, thị trường lao động không phải là vững chắc như vàng, cũng không yếu ớt như giấy, mà đang ở trạng thái cân bằng tinh tế.

Khía cạnh kỹ thuật trong diễn giải dữ liệu

Báo cáo tuần về đơn xin trợ cấp thất nghiệp được xem là chỉ số việc làm cập nhật nhất nhờ cơ chế thu thập dữ liệu ngày càng hoàn thiện. Các dữ liệu từ các bang về bảo hiểm thất nghiệp được tổng hợp qua các quy trình điều chỉnh mùa vụ nghiêm ngặt và kiểm soát chất lượng. Tuy nhiên, dữ liệu tuần của tháng 12 luôn đối mặt với thách thức về phương pháp luận.

Chu kỳ nghỉ lễ ảnh hưởng khách quan đến việc nộp đơn và xử lý hành chính. Trong dịp Giáng sinh và Năm mới, có thể có người trì hoãn nộp đơn, hoặc các cơ quan hành chính chậm trễ trong xử lý. Các quyết định nhân sự cuối năm của doanh nghiệp đôi khi bị trì hoãn sang tháng 1. Những yếu tố này có thể khiến dữ liệu tháng 1 có “sự phục hồi”, nhưng đó chủ yếu là ảo ảnh thống kê chứ không phản ánh tình hình việc làm xấu đi.

Gần đây, các nâng cấp hệ thống đã giảm thiểu trì hoãn hành chính trong việc khai báo điện tử, và các cơ chế phát hiện gian lận đã nâng cao độ chính xác của dữ liệu. Những cải tiến này tăng độ tin cậy của con số 199, mặc dù tính biến động tuần của dữ liệu vẫn còn tồn tại.

Tổng kết cuối cùng

Dữ liệu đơn xin trợ cấp thất nghiệp tháng 12 đã vẽ nên bức tranh tích cực về hiệu suất của thị trường việc làm Mỹ năm 2024. Con số 199 thể hiện rõ sự bền bỉ của thị trường: thấp hơn dự kiến, đạt mức thấp mới trong nhiều tháng, và cùng với số người kéo dài đơn xin trợ cấp giảm xuống, xác nhận lẫn nhau.

Dù yếu tố mùa vụ không thể hoàn toàn loại trừ, nhưng xu hướng giảm liên tục trong quý IV đã làm tăng tính thuyết phục của dữ liệu này. Phân bổ theo địa lý và ngành nghề cho thấy cường độ tuyển dụng khá đều đặn, không tập trung vào một “điểm nóng” nào. Thái độ thận trọng, lạc quan của các doanh nghiệp trong bối cảnh bất định đã được thể hiện rõ qua hành động bảo vệ việc làm.

Tổng thể, các tín hiệu này dẫn đến kết luận: Nền kinh tế Mỹ trong môi trường phức tạp toàn cầu đã thể hiện sự bền bỉ đáng ngạc nhiên về việc làm. Những biến số trong tương lai vẫn còn nhiều, nhưng con số 199 đã trở thành minh chứng mạnh mẽ cho sức khỏe của thị trường lao động hiện tại.