Năm xu hướng không thể tránh khỏi sẽ định hình lại thị trường tiền điện tử vào năm 2026: stablecoin, đại lý AI, RWA, quyền riêng tư và dự đoán

Hệ thống tài chính đang tìm kiếm lối thoát một cách tuyệt vọng

Trong khi 2025 dần khép lại, ngành công nghiệp crypto đối mặt với một giai đoạn chuyển đổi. Các câu chuyện kể chi phối thị trường dần cạn kiệt, và hoạt động đầu cơ đã chậm lại đáng kể. Nhưng đây không phải là dấu hiệu của sự suy thoái; chính xác hơn, đây là điểm nổi bật của các xu hướng cấu trúc sâu sắc hơn.

Từ các nhà nghiên cứu hàng đầu —Galaxy Research, a16z, Bitwise, Hashdex, Coinbase và Delphi Digital— đến các nhà phân tích độc lập có nhiều năm kinh nghiệm trong ngành, đều có sự nhất trí rõ ràng về những gì sẽ xảy ra vào năm 2026. Sau khi phân tích hơn 30 dự đoán chuyên nghiệp, năm câu chuyện nổi bật nhờ sự hội tụ và tiềm năng biến đổi của chúng. Nhưng còn có một quan sát thứ sáu mà mọi nhà vận hành crypto cần theo dõi chặt chẽ.

Stablecoins: từ công cụ phụ đến hạ tầng thanh toán toàn cầu

Kết luận vững chắc nhất trong tất cả các phân tích là stablecoins sẽ hoàn tất quá trình chuyển đổi từ công cụ đầu cơ thành lớp nền tảng thanh toán của Internet.

Khối lượng giao dịch stablecoins đã đạt khoảng 46 nghìn tỷ đô la trong năm qua. Để đưa vào bối cảnh: điều này tương đương 20 lần khối lượng hàng năm của PayPal, gần 3 lần của Visa, và nhanh chóng tiến gần quy mô của mạng ACH của Mỹ. Tuy nhiên, ở đây tồn tại nghịch lý: vấn đề không phải là có nhu cầu hay không, mà là cách tích hợp các chuyển khoản này vào các kênh tài chính mà mọi người sử dụng hàng ngày.

Một thế hệ startup mới đang giải quyết chính xác điều này. Một số sử dụng mật mã không kiến thức để chuyển đổi số dư ngân hàng địa phương thành đô la kỹ thuật số mà không làm giảm quyền riêng tư. Những công ty khác tích hợp mạng lưới ngân hàng khu vực với mã QR và hệ thống thanh toán tức thì. Thậm chí còn có các sáng kiến xây dựng các lớp ví và phát hành thực sự có thể tương tác toàn cầu, cho phép tiêu dùng trực tiếp tại các cửa hàng hàng ngày.

Kết quả sẽ mang tính biến đổi: người lao động sẽ nhận lương xuyên biên giới theo thời gian thực, các cửa hàng chấp nhận các loại tiền tệ toàn cầu mà không cần tài khoản ngân hàng, và các ứng dụng sẽ thanh toán giá trị ngay lập tức với người dùng từ bất kỳ nơi nào trên thế giới.

Phía sau sự thay đổi này là một lý do kỹ thuật cơ bản. Các hệ thống ngân hàng hiện tại hoạt động dựa trên các máy chủ chính chạy COBOL, với giao diện dựa trên các tệp batch thay vì API. Chúng ổn định và các cơ quan quản lý đánh giá cao, nhưng tiến hóa rất chậm chạp. Thêm một khoản thanh toán đơn giản theo thời gian thực có thể mất hàng tháng hoặc hàng năm. Stablecoins đại diện cho con đường thay thế mà ngành tài chính đang cực kỳ cần thiết.

Galaxy Research dự đoán rằng 30% các khoản thanh toán quốc tế sẽ thực hiện bằng stablecoins vào cuối năm 2026. Bitwise kỳ vọng vốn hóa thị trường stablecoins sẽ nhân đôi, được thúc đẩy bởi việc triển khai sớm các luật pháp thuận lợi. Tương lai rõ ràng: 2026 đánh dấu điểm ngoặt quyết định.

Các đại lý AI: micropayments như ngôn ngữ bản địa

Câu chuyện thứ hai mang tính tương lai hơn nhưng cũng không kém phần tất yếu: các đại lý AI tự hành sẽ trở thành các thành viên chính của nền kinh tế on-chain.

Logic rất đơn giản: khi các hệ thống AI thực hiện nhiệm vụ và đưa ra quyết định một cách tự chủ, tương tác với nhau với tần suất cao, chúng cần một cơ chế chuyển giao giá trị tức thì, tiết kiệm và không cần phép. Các hệ thống thanh toán truyền thống được thiết kế xung quanh con người, với tài khoản, danh tính và chu kỳ thanh toán. Tất cả những điều này là ma sát không thể chấp nhận đối với máy móc. Tiền mã hóa —đặc biệt là stablecoins kết hợp với các giao thức thanh toán tiêu chuẩn như x402— gần như được thiết kế cho kịch bản này.

Nhưng còn có một nút thắt cổ chai sâu hơn: danh tính. Trong các hệ thống tài chính hiện tại, “thực thể phi con người” đã vượt quá nhân viên con người với tỷ lệ 96:1, nhưng hầu hết đều thiếu danh tính ngân hàng có thể xác minh. Ngành tài chính thiếu các cơ chế “Hiểu rõ về Đại lý của bạn” (KYA). Các đại lý cần các chứng chỉ được ký số để chứng minh họ đại diện cho ai, hoạt động dưới quyền hạn nào, và ai là người chịu trách nhiệm khi có sự cố.

Trong khi ngành đã mất hàng thập kỷ để xây dựng KYC, hệ thống KYA có thể triển khai trong vài tháng. Song song đó, các đại lý sẽ cần các kênh crypto cho micropayments, truy cập dữ liệu và thanh toán tính toán. Tài sản thực sự quan trọng không phải là mô hình thuật toán, mà là dữ liệu thế giới thực chất lượng cao và khan hiếm (DePAI).

Dự kiến, vào năm 2026, các khoản thanh toán theo tiêu chuẩn x402 sẽ chiếm 30% khối lượng hàng ngày trên Base và 5% các giao dịch không bỏ phiếu trên Solana. Base sẽ tăng tốc nhờ đà của Coinbase trong tiêu chuẩn hóa, trong khi Solana sẽ tận dụng cộng đồng nhà phát triển lớn mạnh của mình. Đồng thời, các blockchain chuyên về thanh toán (như Tempo và Arc) sẽ phát triển theo cấp số nhân trong giai đoạn này.

Token hóa tài sản: từ thử nghiệm phụ đến đảm bảo chính thức

Câu chuyện RWA đã trưởng thành từ sự lạc quan ảo về “mọi thứ có thể token hóa” sang một cách tiếp cận thực tế hơn nhiều, tập trung vào khả năng thực thi.

Dù các ngân hàng, fintech và các nhà quản lý quỹ thể hiện sự quan tâm lớn trong việc đưa cổ phiếu, hàng hóa và chỉ số lên blockchain, phần lớn các “token hóa” hiện tại chỉ mang tính hình thức. Chúng đã thay đổi lớp vỏ công nghệ nhưng giữ nguyên logic vận hành truyền thống. Tiềm năng thực sự nằm ở việc tái tưởng tượng các tài sản này bằng cách tận dụng các đặc điểm bản địa của crypto.

Sự thay đổi cấu trúc then chốt sẽ xảy ra khi một tổ chức tài chính lớn bắt đầu chấp nhận cổ phiếu token hóa như một đảm bảo chính thức. Đây đánh dấu một điểm không thể quay lại mang tính biểu tượng. Cho đến nay, các tài sản token hóa vẫn còn nhỏ lẻ — các thử nghiệm DeFi nhỏ hoặc các dự án thử nghiệm trên các blockchain riêng của doanh nghiệp — chưa có kết nối thực sự với tài chính chính thống.

Nhưng tình hình đang thay đổi. Các nhà cung cấp hạ tầng trung tâm của tài chính truyền thống đang thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang hệ thống blockchain. Các cơ quan quản lý thể hiện sự ủng hộ ngày càng tích cực. Dự kiến, năm 2026 sẽ là năm một tổ chức tài chính lớn chấp nhận gửi tiền on-chain token hóa như các khoản đầu tư hợp pháp và rủi ro tương đương với các chứng khoán truyền thống.

Hashdex dự đoán tăng trưởng gấp 10 lần các tài sản token hóa, dựa trên sự rõ ràng về quy định, chuẩn bị của các tổ chức và sự trưởng thành về công nghệ.

Thị trường dự đoán: từ cá cược sang hạ tầng thông tin

Thị trường dự đoán đã tiến xa hơn chức năng ban đầu là các nền tảng cá cược phi tập trung. Chúng đang biến đổi thành các công cụ phức tạp để tổng hợp thông tin và ra quyết định tập thể.

Chúng đã vượt qua ngưỡng khả thi phổ biến. Trong năm 2026, khi tích hợp sâu vào tiền mã hóa và trí tuệ nhân tạo, chúng sẽ trở nên rộng lớn hơn, thường xuyên hơn và thông minh hơn. Sự mở rộng này mang lại độ phức tạp: giao dịch với tần suất cao hơn, phản hồi thông tin nhanh hơn, và kiến trúc các thành viên tự động. Những thay đổi này làm tăng giá trị nhưng cũng đặt ra những thách thức mới cho các nhà xây dựng, đặc biệt trong việc arbitra kết quả công bằng và ngăn chặn tranh cãi.

Các dự báo cụ thể ước tính rằng khối lượng hàng tuần trên Polymarket sẽ vượt quá 1.5 nghìn tỷ đô la vào năm 2026. Xem xét rằng đã gần chạm mốc 1 nghìn tỷ đô la, dự báo này phản ánh đà phát triển thực tế. Ba lực lượng thúc đẩy tăng trưởng: các lớp hiệu quả vốn mới nâng cao thanh khoản, dòng chảy do AI thúc đẩy làm tăng tần suất giao dịch, và phân phối tốt hơn giúp tăng tốc dòng vốn vào thị trường.

Một số nhà phân tích dự đoán rằng các hợp đồng mở sẽ vượt mức cao lịch sử đạt được trong các cuộc bầu cử Mỹ 2024. Việc mở rộng cho người dùng Mỹ đã mang lại nguồn vốn mới lớn, mở rộng các chủ đề như chính trị, kinh tế, thể thao, văn hóa(, mở rộng phạm vi tiềm năng.

Việc chấp nhận của người Mỹ có thể tăng từ 5% hiện tại lên 35%, đưa các thị trường dự đoán gần hơn với giải trí chính thống và tiêu dùng thông tin, so với tỷ lệ chấp nhận cá cược tại Mỹ là 56%.

Tuy nhiên, bóng tối không nhỏ. Các cuộc điều tra liên bang có thể sẽ xuất hiện khi khối lượng và các hợp đồng mở tiếp tục tăng tốc. Đã xuất hiện các vụ bê bối ban đầu: nội gián sử dụng thông tin nội bộ, thao túng kết quả thể thao. Việc ẩn danh trên các thị trường on-chain làm tăng khả năng lạm dụng so với KYC nghiêm ngặt của các nền tảng có quy định. Các nguyên nhân điều tra có thể bắt nguồn từ các biến động giá đáng ngờ trên các thị trường on-chain, chứ không phải từ các bất thường trong các hệ thống cá cược có quy định.

Quyền riêng tư: từ lý tưởng đến yêu cầu bắt buộc của tổ chức

Khi ngày càng nhiều quỹ, dữ liệu và quyết định tự động chuyển trên chuỗi, việc phơi bày trở thành chi phí không thể chấp nhận được. Hiện tượng này đã gia tăng trong năm 2025, khi các đồng tiền riêng tư ghi nhận mức tăng vượt cả bitcoin và các tài sản chính, nâng cao sự đồng thuận của đa số các tổ chức, nhà nghiên cứu và nhà phân tích độc lập.

Dự kiến, vốn hóa các đồng tiền riêng tư sẽ vượt quá 100 tỷ đô la vào cuối năm 2026. Sự bùng nổ này bắt đầu khi các nhà đầu tư bắt đầu lưu trữ quỹ lớn trên chuỗi và quyền riêng tư trở thành mối quan tâm hàng đầu. Ba đồng tiền riêng tư hàng đầu đã trải qua các biến động mạnh: Zcash khoảng 800%, Railgun 204%, Monero 53%.

Có một bối cảnh lịch sử thú vị: các nhà phát triển bitcoin đầu tiên, bao gồm Satoshi Nakamoto, đã khám phá các công nghệ quyền riêng tư. Ngay trong các cuộc tranh luận ban đầu về thiết kế, đã xem xét khả năng thực hiện các giao dịch riêng tư hoặc hoàn toàn ẩn danh. Nhưng lúc đó, các bằng chứng về kiến thức không kiến thức thực sự có thể sử dụng vẫn còn xa mới trưởng thành.

Ngày nay, tình hình hoàn toàn khác biệt. Khi công nghệ kiến thức không đạt đến khả năng kỹ thuật và giá trị lưu trữ trên chuỗi tăng đáng kể, người dùng —đặc biệt là các tổ chức— đặt câu hỏi về giả định đã được chấp nhận trước đó: liệu họ có thực sự muốn số dư tài sản crypto, các tuyến đường giao dịch và cấu trúc quỹ của họ luôn công khai mãi mãi không? Quyền riêng tư đã chuyển từ “cần thiết lý tưởng” sang “vấn đề tổ chức thực sự”.

Phía sau sự cấp bách về quyền riêng tư là một phụ thuộc nền tảng hơn: dữ liệu. Trong mỗi mô hình, mỗi đại lý, mỗi hệ thống tự động đều dựa trên cùng một phụ thuộc: dữ liệu. Hiện tại, phần lớn các kênh dữ liệu —cả đầu vào mô hình lẫn kết quả đầu ra— đều mập mờ, biến đổi và không thể kiểm tra. Đối với các ứng dụng tiêu dùng, điều này có thể chấp nhận được; còn trong tài chính hoặc y tế, nó là rào cản gần như không thể vượt qua.

Khi các hệ thống đại lý bắt đầu tự vận hành, hoạt động và quyết định một cách tự chủ, vấn đề sẽ mở rộng theo cấp số nhân. Trong bối cảnh này, xuất hiện khái niệm “bí mật như dịch vụ”. Nhu cầu không phải là thêm các chức năng quyền riêng tư sau này trong lớp ứng dụng, mà là xây dựng hạ tầng dữ liệu bản địa và có thể lập trình để truy cập: các quy tắc truy cập có thể thực thi, các cơ chế mã hóa khách hàng, các hệ thống phân quyền phi tập trung xác định rõ ai giải mã dữ liệu gì, dưới điều kiện nào, trong bao lâu. Các quy tắc này phải thực thi trên chuỗi, không dựa vào các quy trình nội bộ hoặc hạn chế thủ công. Bằng cách tích hợp các hệ thống dữ liệu có thể xác minh, quyền riêng tư trở thành một phần của hạ tầng công cộng của Internet, chứ không chỉ là chức năng bổ sung của ứng dụng.

Khái niệm này đại diện cho “ngũ chakra” thứ năm của sự tiến hóa crypto: cân bằng giữa minh bạch có thể xác minh và quyền riêng tư được đảm bảo, là trục sống của hệ sinh thái bền vững.

Nhận định bổ sung quan trọng cho các nhà vận hành crypto

Tất cả các tổ chức đều đưa ra một nhận định bổ sung đặc biệt thú vị: việc tái cấu trúc việc thu thập giá trị từ giao thức sang ứng dụng. Ngày càng nhiều phân tích cho rằng “lý thuyết ứng dụng lớn” đang thay thế “lý thuyết giao thức lớn”. Giá trị không còn tập trung chủ yếu vào chuỗi nền và các giao thức chung nữa, mà dần chuyển sang lớp ứng dụng. Điều này không làm mất đi tầm quan trọng của lớp nền —vẫn rất quan trọng— nhưng tương tác thực sự của người dùng, dữ liệu và dòng tiền nằm trong chính ứng dụng.

Điều này tạo ra cuộc tranh luận phân cực: giá trị của Ethereum —ứng viên cho “máy tính toàn cầu” và biểu tượng của “giao thức lớn”— sẽ phát triển như thế nào theo xu hướng “ứng dụng lớn”? Một số cho rằng lợi ích liên tục như một lớp nền chính cho token hóa và hạ tầng tài chính. Những người khác dự đoán sự tiến hóa dần dần thành một mạng lưới nền tảng “chán nhưng cần thiết”, trong đó giá trị lớn hơn sẽ được hấp thụ bởi lớp ứng dụng xây dựng phía trên.

Về bitcoin, đa số các ý kiến đều dự đoán hiệu suất vượt trội vào năm 2026, với nhu cầu từ các tổ chức thúc đẩy ETF củng cố vị thế như một tài sản chiến lược vĩ mô và “vàng kỹ thuật số”, mặc dù mối đe dọa của tính toán lượng tử vẫn còn thực tế trong tầm nhìn.