Người đam mê mật khẩu giải mã bằng AI hai vụ án lớn của Mỹ: "Vòng hoàng đạo sát nhân" và "Hoa cẩm chướng đen"！

Trong lịch sử tội phạm Mỹ, nếu phải chọn ra hai vụ án bí ẩn khiến người ta rùng mình nhất và khó giải mã nhất, đó chính là vụ án “Black Dahlia” năm 1947 tại Los Angeles và “Sát thủ Zodiac” gây chấn động toàn nước Mỹ trong thập niên 1960 đến 1970, gần như là câu trả lời không thể tranh cãi. Hai vụ án này vượt qua các thời kỳ, thành phố và nền tảng nạn nhân khác nhau, nhưng đều để lại nhiều bí ẩn, đồng thời sinh ra vô số thuyết âm mưu, tiểu thuyết và phim ảnh.

Thư mã hóa do Sát thủ Zodiac gửi cho cảnh sát và truyền thông đã trở thành biểu tượng của “kẻ giết người hàng loạt trí tuệ cao” trong văn hóa đại chúng Mỹ. Năm 2007, bộ phim “Se7en” do đạo diễn David Fincher chỉ đạo đã tái hiện một cách bình tĩnh, chân thực quá trình điều tra kéo dài nhiều thập kỷ mà không tìm ra được chân tướng, khiến khán giả cảm thấy “sự thật luôn thiếu vắng” in đậm trong tâm trí.

Tuy nhiên, vào cuối năm 2025, một thám tử nghiệp dư kiêm nhà nghiên cứu mật mã, Alex Baber, đã gây chấn động khi tuyên bố đã dùng trí tuệ nhân tạo để giải mã bí ẩn về danh tính của Sát thủ Zodiac, kẻ đã gây rúng động hơn nửa thế kỷ qua, thậm chí còn chỉ ra rằng, thủ phạm rất có thể chính là kẻ đã sát hại “Black Dahlia”.

Thám tử nghiệp dư kiêm nhà nghiên cứu mật mã Alex Baber dùng AI giải mã ký hiệu

Trung tâm nghiên cứu của Baber tập trung vào đoạn mã bí ẩn mà Zodiac gửi cho San Francisco Chronicle năm 1970, gọi là “Mật mã Z13”. Đoạn mã này bắt đầu bằng câu “My name is —” mang tính thách thức, theo sau là 13 ký hiệu không thể giải mã trực tiếp. Trong hơn nửa thế kỷ, vô số nhà mật mã học và người đam mê nghiệp dư đã cố gắng giải mã, nhưng vẫn chưa có câu trả lời chính thức.

Phương pháp của Baber hoàn toàn khác biệt so với các phương pháp dựa vào sức người trước đây. Anh đã sử dụng AI để xây dựng một cơ sở dữ liệu gồm khoảng 71 triệu tên phù hợp với 13 ký tự, rồi để thuật toán tự động sắp xếp, lọc và so sánh. Sau đó, kết quả này được đối chiếu với dữ liệu điều tra dân số Mỹ năm 1950, hồ sơ quân sự, giấy đăng ký kết hôn và các hồ sơ công cộng khác, đồng thời áp dụng mô tả của nhân chứng về độ tuổi, chủng tộc và nơi cư trú, từng bước loại trừ các ứng viên không phù hợp. Cuối cùng, Baber tuyên bố rằng câu trả lời do AI đưa ra là “Marvin Merrill”, chính là một trong những bí danh mà nghi phạm Marvin Margolis từng sử dụng.

Liệu vụ án “Se7en” và “Black Dahlia” có thực sự liên quan?

Điều gây tranh cãi lớn nhất chính là bước tiếp theo của Baber. Anh còn dùng AI quét hàng chục nghìn tờ báo quảng cáo và dữ liệu bất động sản từ thập niên 1940, phát hiện ra một sự trùng hợp đáng chú ý: gần nơi phát hiện nạn nhân Elizabeth Short của vụ “Black Dahlia” năm 1947, từng có một khách sạn tên là “Zodiac Motel” (Khách sạn Zodiac). Baber cho rằng cái tên này có thể đã để lại ấn tượng sâu sắc trong tâm trí thủ phạm, trở thành nguồn cảm hứng cho việc tự xưng “Zodiac” nhiều năm sau đó. Thêm vào đó, một chuyên gia mật mã của Cục An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) đã xác nhận rằng, một số ký tự trong mật mã Zodiac có thể liên quan đến tên “Elizabeth”, chính là tên của nạn nhân “Black Dahlia”. Nếu giả thuyết này đúng, điều đó có nghĩa là Sát thủ Zodiac không chỉ đơn thuần thách thức xã hội mà còn đang chìm đắm trong quá khứ tội lỗi của chính mình, thậm chí còn dùng mật mã để tận hưởng niềm vui giết người một cách lặp đi lặp lại.

Ai là thủ phạm thật sự của Marvin Margolis đã khuất?

Người mà Baber nhắm tới, Marvin Margolis, đã qua đời từ năm 1993. Theo hồ sơ, Margolis từng học ngành y và có kinh nghiệm làm y sĩ hải quân, phù hợp với phương pháp mổ xẻ chính xác và tàn bạo trong vụ “Black Dahlia”, cũng như khả năng sử dụng vũ khí trong vụ Zodiac. Các cảnh sát còn phát hiện ông từng có mối quan hệ ngắn ngủi với Elizabeth Short, thậm chí còn vẽ một bức tranh nghệ thuật có hình dáng tương tự thi thể của nạn nhân đã bị sát hại.

Ngoài ra, Baber còn dùng kỹ thuật tăng cường hình ảnh và nhận dạng AI để phân tích bức phác họa do Margolis vẽ trước khi qua đời. Ông tuyên bố rằng, trong những nét mực dường như tùy ý, ẩn hiện dòng chữ “ZoDiac”, được giải thích như một lời thú tội cuối cùng không bằng lời. Mặc dù bằng chứng này gây tranh cãi dữ dội, nhưng cũng trở thành một phần quan trọng trong việc ủng hộ lý thuyết của ông.

Dù nghiên cứu của Baber nhận được sự công nhận từ một số chuyên gia mật mã của NSA, các cơ quan chính phủ Mỹ vẫn giữ thái độ thận trọng. Cảnh sát Los Angeles và các đơn vị liên quan cho biết hiện vẫn xem xét vụ “Black Dahlia” và “Zodiac” là “đang mở” và chưa có bằng chứng đủ để kết luận pháp lý. Các chuyên gia nhận định rằng, giá trị lớn nhất của AI trong nghiên cứu các vụ án bí ẩn chính là “giảm phạm vi khả năng”, chứ không phải là bằng chứng pháp lý trực tiếp. Kết quả của thuật toán vẫn phụ thuộc vào độ đầy đủ của dữ liệu đầu vào và giả định ban đầu, nếu có sai lệch, kết luận cũng có thể bị lệch lạc và gây hiểu lầm.

Những người đam mê các vụ án bí ẩn có thể đã vượt qua giới hạn của việc “giải mã” đơn thuần, mà còn hướng tới một câu hỏi lớn hơn: Liệu con người có thực sự hiểu được nguồn gốc của bạo lực cực đoan hay không, và liệu chúng ta có khả năng bù đắp những khoảng trống do lịch sử để lại? Dù lý thuyết của Baber chưa được chính thức công nhận, những tranh luận mà ông khơi nguồn đã hé lộ một hình thái mới của thời đại: Khi trí tuệ nhân tạo bắt đầu can thiệp vào những ký ức tối tăm, khó kiểm chứng nhất của con người qua phân tích thống kê và tính toán sinh sinh, thì điều bị định nghĩa lại không chỉ là cách tiếp cận “chân tướng”, mà còn có thể làm lung lay các tiêu chuẩn chứng cứ và hệ thống pháp luật hiện hành.

Bài viết này về việc mật mã yêu thích giải mã các vụ án bí ẩn của Mỹ “Se7en” và “Black Dahlia” lần đầu xuất hiện trên ABMedia.