Dusk là một dự án đã bắt đầu từ năm 2018 để giải quyết một bài toán khó - làm thế nào để tài sản thực (cổ phiếu, trái phiếu, quỹ...) có thể an toàn lên blockchain, vừa không làm lộ thông tin riêng của tổ chức, vừa vượt qua kiểm tra pháp lý. Nhóm với trụ sở tại Amsterdam, Hà Lan đã nhắm vào thị trường tài chính có kiểm soát, dành 6 năm để hoàn thiện, cuối cùng thì vào ngày 7 tháng 1 năm nay đã khởi động mainnet.

Về mặt kỹ thuật thì khá thú vị. Dusk sử dụng bằng chứng không kiến thức (zero knowledge proof) để tạo hợp đồng thông minh bí mật - chi tiết giao dịch là hộp đen đối với bên ngoài, nhưng nếu cơ quan quản lý muốn kiểm tra thì có thể kiểm tra được, đây thực chất là một giải pháp thỏa hiệp khéo léo giữa blockchain công khai truyền thống và coin riêng tư. Blockchain công khai truyền thống thì mọi thứ đều minh bạch, dễ làm lộ thông tin riêng; chuỗi riêng tư thuần túy lại quá cứng rắn, cơ quan quản lý không thể can dự được.

Họ thiết kế hai chế độ giao dịch. Phoenix hoàn toàn bí mật, dành cho những tổ chức có yêu cầu bảo mật cao; Moonlight đi theo hướng công khai, thuận tiện cho tương tác với những sàn giao dịch hàng đầu và người dùng thường. Cơ chế đồng thuận chọn là Segregated Byzantine Agreement, tìm được điểm cân bằng giữa hiệu suất và tính bảo mật.

Dữ liệu hiện tại là lượng cung lưu thông 500 triệu đồng, lượng cung tối đa 1 tỷ đồng. Sau khi khởi động mainnet, họ ngay lập tức triển khai tính năng staking có thể lập trình (Hyperstaking), hỗ trợ private staking, liquid staking, phần thưởng giới thiệu v.v. với logic tùy chỉnh, muốn sử dụng động lực lợi ích để mở rộng cơ sở người tham gia. Các năm 2025 đến 2026 sẽ là giai đoạn then chốt cho sự bùng nổ của hệ sinh thái.